Chiến dịch khám sức khỏe toàn dân là gì và vì sao đáng để tham gia?
Chiến dịch khám sức khỏe toàn dân là chương trình tổ chức khám định kỳ và sàng lọc miễn phí theo quy mô cộng đồng, nhằm đưa dịch vụ y tế cơ bản đến từng người dân, ưu tiên nhóm yếu thế, thực hiện tại trạm y tế, điểm lưu động và bệnh viện, gắn với hồ sơ sức khỏe điện tử để theo dõi lâu dài, giảm bớt rào cản chi phí và khoảng cách tiếp cận, đồng thời tạo thói quen kiểm tra sức khỏe thường xuyên trong dân cư. Đà Nẵng đang là ví dụ nổi bật với Chiến dịch 100 ngày cao điểm khám sức khỏe định kỳ cho toàn bộ người dân, chính thức khởi động từ ngày 10.8 và được nhiều địa phương triển khai sớm hơn bằng các đợt khám, sàng lọc sức khỏe tại cơ sở. Cách tiếp cận này thể hiện một quan điểm đáng ủng hộ: chăm sóc sức khỏe cộng đồng phải bắt đầu từ việc coi khám định kỳ là quyền và nghĩa vụ của mỗi công dân, chứ không chỉ là lựa chọn khi đã bệnh nặng.
Khi chính quyền quyết tâm: Đà Nẵng đặt mục tiêu 100% người dân được khám
Chiến dịch 100 ngày tại Đà Nẵng không chỉ là phong trào mà là một bài kiểm tra năng lực tổ chức chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Thành phố đặt mục tiêu đến ngày 15.12, 100% người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc ít nhất một lần trong năm và được tạo lập, cập nhật Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID. Đây là tham vọng lớn, buộc hệ thống chính trị và ngành y tế phải vận hành như một khối thống nhất. Các xã, phường, đặc khu được yêu cầu hoàn thành khám cho 100% người thuộc nhóm do địa phương phụ trách trước ngày 15.11, trong khi cơ quan, đơn vị phải đạt tối thiểu 60% cán bộ, công chức, viên chức, người lao động được khám trước tháng 9 và 100% trước tháng 11. Trích dẫn ở đây có giá trị tham khảo: “Mục tiêu của Đà Nẵng là đến ngày 15.12.2026, 100% người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc ít nhất một lần trong năm”.
Sàng lọc miễn phí: cơ hội vàng, không phải hình thức cho có
Nhiều người vẫn xem các đợt sàng lọc miễn phí là hoạt động mang tính phong trào, nhưng thực tế nội dung khám ở các điểm này khá toàn diện. Tại trạm y tế P.Liên Chiểu, hơn 600 người được khám tổng quát, khám lâm sàng, xét nghiệm công thức máu, nước tiểu, chụp X-quang tim phổi và siêu âm theo chỉ định. Ở P.An Thắng, khoảng 750 lượt người được đo chiều cao, cân nặng, huyết áp, khám nội - nhi, ngoại - da liễu, sản phụ khoa, mắt, tai - mũi - họng, răng - hàm - mặt và được tư vấn theo dõi sức khỏe. Nếu người dân tham gia đầy đủ, chiến dịch khám sức khỏe trở thành bộ lọc trực tiếp để phát hiện vấn đề sức khỏe tiềm ẩn trước khi biến thành gánh nặng y tế. Quan trọng hơn, đây là dịp tiếp xúc trực tiếp với bác sĩ, đặt câu hỏi về các triệu chứng mơ hồ, hiểu rõ tình trạng cơ thể, thay vì tự đoán bệnh qua thông tin trên mạng.
Không chỉ Đà Nẵng: kinh nghiệm từ Đồng Nai với nhóm yếu thế
Đồng Nai cho thấy một góc nhìn khác của chiến dịch khám sức khỏe: khi tập trung vào nhóm dễ tổn thương, hiệu quả xã hội càng rõ. Tỉnh hiện có hơn 13.000 nạn nhân chất độc da cam, trong đó hơn 2.200 người trực tiếp tham gia kháng chiến, 969 người là con của người hoạt động kháng chiến và hơn 9.000 người là dân thường. Nhiều người phải điều trị suốt đời với bệnh mạn tính, nên nếu không có khám định kỳ và theo dõi tại cộng đồng, họ rất dễ bị bỏ lại phía sau. Ngành y tế Đồng Nai đã tổ chức các đợt khám bệnh, tư vấn sức khỏe lưu động, theo dõi bệnh mạn tính tại cộng đồng, giúp nạn nhân, đặc biệt là người cao tuổi giảm bớt khó khăn trong việc tiếp cận dịch vụ y tế. Một trường hợp tiêu biểu: ông Nguyễn Hoàng Vũ được bác sĩ Phòng khám Đa khoa Ái Nghĩa Biên Hòa đến tận địa phương khám sức khỏe, tư vấn dinh dưỡng, hướng dẫn sử dụng thuốc và theo dõi bệnh mạn tính. Điều này chứng minh chiến dịch khám sức khỏe không nên chỉ tập trung ở khu vực trung tâm mà phải đi đến nơi người yếu thế sống.
Làm sao người dân tham gia hiệu quả thay vì đi khám cho có mặt?
Dù ở Đà Nẵng hay Đồng Nai, tỷ lệ tham gia cao không tự nhiên mà có. Tại Đà Nẵng, lãnh đạo thành phố thẳng thắn chỉ ra hạn chế: dữ liệu chưa đồng bộ, việc rà soát người đã và chưa khám còn bất cập, khả năng huy động người dân ở một số địa phương còn hạn chế. Điều này cho thấy nhận thức cộng đồng và cách tổ chức ở cấp cơ sở quyết định phần lớn thành công của chiến dịch khám sức khỏe. Với mỗi người dân, vài nguyên tắc đơn giản giúp tham gia hiệu quả hơn. Thứ nhất, theo dõi thông báo của UBND xã, phường, trạm y tế, trường học hoặc cơ quan để đi khám đúng thời gian, địa điểm như ngành y tế khuyến cáo. Thứ hai, khi đi khám cần mang căn cước công dân hoặc mã định danh, cung cấp thông tin về bệnh đang mắc, thuốc đang sử dụng để bác sĩ cập nhật hồ sơ sức khỏe điện tử đầy đủ. Cuối cùng, đừng chờ đến đợt khám tập trung mới đi bệnh viện – người dân vẫn có thể chủ động khám bằng bảo hiểm y tế khi có nhu cầu.
