Đánh giá học sinh cần đo đúng năng lực, không tô đẹp điểm số
Thông tư 89 là văn bản sửa đổi quy định đánh giá học sinh tiểu học, THCS và THPT, bổ sung cách thức kiểm tra và quản lý kết quả nhằm tăng tính khách quan, công bằng, thực chất. Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 89/2026/TT-BGDĐT, sửa đổi các quy định trước đây tại Thông tư 27/2020 và Thông tư 22/2021. Đây không nên được hiểu là cuộc chạy đua công nghệ hay một kỳ thi mới, mà là nỗ lực tạo thêm căn cứ đáng tin cậy để nhìn nhận chất lượng dạy và học. Nếu kết quả giữa các trường có thể được đối chiếu trên cùng cơ sở, những chỗ học sinh chưa nắm vững sẽ dễ được nhận diện hơn. Mục tiêu không chỉ là hạn chế tình trạng “làm đẹp điểm số”, mà còn giúp giáo viên điều chỉnh việc dạy và hỗ trợ đúng những nội dung học sinh còn yếu.
Kiểm tra trên máy tính có điều kiện, không tạo thêm kỳ thi
Ở THCS và THPT, nhà trường được tổ chức kiểm tra, đánh giá định kỳ trên máy tính khi bảo đảm cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin, phần mềm và vận hành theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Điều kiện này là điểm đáng chú ý: chuyển từ giấy sang máy không tự động khiến việc đánh giá tốt hơn; thiết bị, quy trình và cách bảo vệ dữ liệu đều phải đủ tin cậy. Bài làm và kết quả trên máy tính có giá trị pháp lý tương đương bài làm trên giấy nếu đáp ứng yêu cầu về tính toàn vẹn, xác thực, bảo mật, lưu trữ và truy xuất theo quy định về giao dịch điện tử. Với một số môn và khối lớp được lựa chọn, sở giáo dục chủ trì xây dựng, thẩm định, cung cấp đề kiểm tra chung. Học sinh lớp 5 kiểm tra vào cuối học kỳ I và cuối năm học; lớp 9 và lớp 12 vào cuối học kỳ I và cuối học kỳ II. Đây là kiểm tra định kỳ, không phải kỳ thi mới.
Học bạ số là hồ sơ đánh giá, không chỉ là bản điện tử
Thông tư xác định học bạ số là một thành phần của hồ sơ đánh giá học sinh. Ở tiểu học, hồ sơ mỗi năm gồm học bạ số và bảng tổng hợp kết quả đánh giá giáo dục của lớp; nhận xét, kết quả tổng hợp và thành tích khen thưởng được cập nhật vào học bạ. Khi hoàn thành chương trình lớp 5, học sinh được xác nhận nội dung “Hoàn thành chương trình tiểu học” trên học bạ số. Quy định phân công trách nhiệm xác nhận dữ liệu: giáo viên môn học ký số kết quả thuộc môn mình phụ trách, sau đó giáo viên chủ nhiệm ký số xác nhận học bạ của lớp. Cách làm này có thể giúp quản lý hồ sơ rõ ràng hơn, nhưng giá trị của học bạ số vẫn phụ thuộc vào chất lượng nhận xét và độ chính xác của dữ liệu. Đổi định dạng mà vẫn chỉ chăm chăm làm đẹp thành tích thì chưa thể gọi là đổi mới đánh giá.
Thước đo tiến bộ phải công bằng với từng học sinh
Thông tư còn thống nhất nguyên tắc đánh giá học sinh khuyết tật ở các cấp: coi trọng tính nhân văn, dựa trên sự tiến bộ của chính học sinh và không so sánh với các em khác. Đây là điểm quan trọng để mục tiêu công bằng không bị thu hẹp thành việc mọi học sinh làm cùng một bài kiểm tra rồi bị xếp cạnh nhau. Đề chung và dữ liệu số có thể giúp cơ quan quản lý nhận diện khác biệt giữa các cơ sở, còn giáo viên vẫn cần dùng kết quả để hiểu mức độ tiến bộ và nhu cầu hỗ trợ của từng em. Thông tư 89 vì thế chỉ phát huy ý nghĩa khi công cụ mới phục vụ việc dạy tốt hơn, thay vì tạo thêm áp lực điểm số. Kết luận cần giữ rõ: kiểm tra trên máy tính và học bạ số là phương tiện; đánh giá đúng năng lực, giảm bệnh thành tích và hỗ trợ học sinh tiến bộ mới là đích đến.
