Đột quỵ: Cấp cứu não bộ mà cộng đồng phải chủ động phòng ngừa
Đột quỵ là tình trạng não bộ bị tổn thương cấp tính do mạch máu não bị tắc nghẽn hoặc vỡ, khiến vùng não tương ứng thiếu máu, thiếu oxy và chết tế bào trong thời gian rất ngắn, từ đó gây ra các rối loạn thần kinh đột ngột như liệt nửa người, méo miệng, nói khó hoặc hôn mê, nếu không được nhận biết và can thiệp kịp thời sẽ để lại di chứng nặng nề hoặc tử vong. Phòng chống đột quỵ không phải chuyện riêng của người cao tuổi; xu hướng trẻ hóa đang nhắc chúng ta rằng bất cứ ai sống với tăng huyết áp, đái tháo đường, mỡ máu cao, hút thuốc lá, lười vận động đều đang chơi trò may rủi với não bộ. Thay vì chờ đến khi có biến cố rồi mới chạy tìm bác sĩ, cách tiếp cận đúng là nhận diện sớm dấu hiệu cảnh báo đột quỵ, kiểm soát yếu tố nguy cơ và chủ động tầm soát nguy cơ đột quỵ một cách bài bản.
Dấu hiệu cảnh báo đột quỵ: Không được quyền chủ quan dù chỉ vài phút
Quan điểm phổ biến “nghỉ chút sẽ hết” khi có triệu chứng lạ là một sai lầm nguy hiểm. Phần lớn trường hợp đột quỵ bắt đầu bằng những dấu hiệu cảnh báo đột quỵ tương đối rõ ràng: đột ngột yếu hoặc tê mặt, tay, chân (thường một bên cơ thể); méo miệng; nói khó, nói lắp hoặc không hiểu lời người khác; nhìn mờ hoặc mất thị lực một bên; chóng mặt, mất thăng bằng, đau đầu dữ dội khác thường. Cẩm nang sức khỏe về phòng chống đột quỵ được biên soạn với mục tiêu giúp cộng đồng “nhận diện dấu hiệu cảnh báo, chủ động phòng ngừa và xử trí kịp thời trước một tình huống cấp cứu có thể để lại nhiều hậu quả nặng nề”. Câu chuyện ở đây không phải là nhớ cho nhiều thuật ngữ y khoa, mà là dám tin vào cảm giác bất thường của cơ thể và lập tức đưa người bệnh đến cơ sở y tế, thay vì chờ đợi xem có tự khỏi hay không.
Yếu tố nguy cơ bệnh lý mạch máu não: Nhiều thứ có thể kiểm soát, nếu bạn chịu bắt đầu
Không ít người chỉ quan tâm đến phòng chống đột quỵ sau khi có người thân ngã quỵ. Đó là phản xạ muộn. Các chuyên gia nhấn mạnh nhiều yếu tố nguy cơ bệnh lý mạch máu não hoàn toàn có thể kiểm soát được bằng chăm sóc sức khỏe chủ động. Tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, béo phì, hút thuốc lá, uống rượu bia nhiều, ít vận động, stress kéo dài… đều góp phần làm hư hại hệ mạch máu não theo thời gian. Một gói khám sức khỏe chuyên khoa tầm soát bệnh lý mạch máu não được xây dựng với mục tiêu hỗ trợ người bệnh kiểm tra sâu những nguy cơ này, đồng thời chẩn đoán các bệnh phổ biến như tiểu đường, tăng men gan, suy thận và mỡ máu. Thẳng thắn mà nói, chúng ta không thể xóa hết nguy cơ, nhưng có thể kéo giảm đáng kể xác suất đột quỵ bằng cách đo huyết áp định kỳ, kiểm tra đường huyết – mỡ máu, ngừng thuốc lá và tập luyện đều đặn. Đó là lựa chọn, không phải số phận.
Chiến lược phòng ngừa tại cộng đồng: Kiến thức, tầm soát và tinh thần chủ động
Khi đột quỵ đang trẻ hóa, chiến lược phòng ngừa không thể chỉ trông chờ vào bệnh viện mà phải bắt đầu từ cộng đồng. Một cuốn cẩm nang sức khỏe về phòng chống đột quỵ cho thấy cách tri thức y khoa có thể đi ra khỏi phòng họp chuyên môn để đến với gia đình, lớp học, cơ quan, nơi mỗi người được trang bị kiến thức nền tảng về bệnh, yếu tố nguy cơ, dấu hiệu cảnh báo và cách ứng phó trong tình huống khẩn cấp. Theo chia sẻ của một chuyên gia, đến nay cuốn cẩm nang đã phát hành trên 41.000 bản, mỗi bản không chỉ lan tỏa kiến thức mà còn góp phần hỗ trợ bệnh nhân nghèo bị đột quỵ thông qua nguồn quỹ đồng hành. Khi kiến thức được gắn với trách nhiệm xã hội, phòng chống đột quỵ không còn là khẩu hiệu mà trở thành hành vi cụ thể: đọc – hiểu – áp dụng, rồi truyền lại cho người xung quanh.
Tầm soát nguy cơ đột quỵ và chi phí khám: Đầu tư cho não bộ, không phải chi tiêu xa xỉ
Nhiều người ngại tầm soát nguy cơ đột quỵ vì sợ tốn kém, nhưng ít ai tính được cái giá của một lần đột quỵ nặng kèm liệt, mất khả năng lao động và chi phí chăm sóc lâu dài. Theo thông tin từ một khoa khám bệnh lớn, gói khám sức khỏe chuyên khoa tầm soát bệnh lý mạch máu não có giá từ 4.400.000 đồng, bao gồm xét nghiệm máu cơ bản đến chuyên sâu để đánh giá thiếu máu, nhiễm trùng, đường huyết, chức năng gan thận, mỡ máu, gout, cùng các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như X-quang phổi, điện tim, siêu âm bụng, siêu âm doppler tim mạch, siêu âm động mạch cảnh và chụp cộng hưởng từ. Đây là những cận lâm sàng đóng vai trò đắc lực trong tầm soát tai biến và dị dạng mạch máu não. Chi phí thực tế có thể thay đổi tùy tình trạng sức khỏe và nhu cầu làm thêm xét nghiệm nâng cao, nên người bệnh cần trao đổi trực tiếp với bác sĩ để được tư vấn phù hợp. Người dân có thể liên hệ tổng đài 1900.8116 để đặt hẹn khám.
