PPWR là gì và vì sao là “bài kiểm tra” bắt buộc cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam?
Quy định bao bì EU PPWR là bộ quy tắc mới của Liên minh châu Âu về thiết kế, sử dụng và xử lý bao bì, nhằm giảm rác thải, tăng tái chế, kiểm soát hóa chất rủi ro và buộc doanh nghiệp chịu trách nhiệm xuyên suốt vòng đời bao bì khi đưa hàng hóa vào thị trường EU. Từ tháng 8/2026, Quy định về Bao bì và Chất thải Bao bì (EU PPWR) của Liên minh châu Âu chính thức có hiệu lực, đặt ra hàng loạt yêu cầu mới với doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu. Đồng thời, từ ngày 12/8, quy định (EU) 2025/40 về bao bì và chất thải bao bì bắt đầu được áp dụng, thay thế khung cũ của Chỉ thị 94/62/EC. Việc các thị trường xuất khẩu lớn liên tục nâng chuẩn môi trường đặt doanh nghiệp Việt trước áp lực phải thay đổi cách quản trị sản xuất và chiến lược chuyển đổi xanh doanh nghiệp, nếu không muốn bị loại khỏi chuỗi cung ứng.
PFAS, tái chế, vật liệu tái chế: 3 trụ cột kỹ thuật doanh nghiệp không thể xem nhẹ
Điểm mới quan trọng của PPWR là siết chặt PFAS – nhóm “hóa chất vĩnh cửu” – trong bao bì tiếp xúc thực phẩm, với ngưỡng hàm lượng cụ thể thay vì để doanh nghiệp tự diễn giải. PFAS lâu nay được dùng để chống dầu mỡ và nước trong bao bì giấy, hộp pizza, nhưng khả năng tồn lưu trong môi trường và tích tụ trong cơ thể khiến chúng trở thành tâm điểm giám sát. Song song, PPWR yêu cầu từ năm 2030, mọi bao bì đưa ra thị trường EU phải được thiết kế để có thể tái chế, và đến năm 2035, phải chứng minh khả năng tái chế thực tế ở quy mô lớn. Một mốc nữa khiến doanh nghiệp đồ uống khó “lách luật”: chai nhựa dùng một lần phải đạt tối thiểu 30% nhựa tái chế vào năm 2030 và 65% vào năm 2040. Nếu không xây được chuỗi cung ứng vật liệu tái chế, doanh nghiệp sẽ bị mắc kẹt giữa chi phí tăng và nguy cơ bị loại khỏi thị trường.
Tăng trách nhiệm vòng đời bao bì: EPR và chi phí tuân thủ không còn là chuyện của riêng EU
PPWR không chỉ là câu chuyện kỹ thuật về vật liệu, mà là sự dịch chuyển quyền và nghĩa vụ sang phía doanh nghiệp. Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) được áp dụng tùy theo vai trò của doanh nghiệp trong việc đưa bao bì hoặc sản phẩm đóng gói ra thị trường từng quốc gia thành viên EU, chứ không phải mọi doanh nghiệp Việt đều gánh cùng một bộ nghĩa vụ. Doanh nghiệp thuộc diện áp dụng phải rà soát nghĩa vụ đăng ký, nghĩa vụ tài chính và trách nhiệm quản lý chất thải bao bì tại từng thị trường. Một số doanh nghiệp nhỏ ở châu Âu đã tạm dừng giao hàng tới hoặc trong EU do lo ngại chi phí đăng ký, nghĩa vụ tuân thủ và yêu cầu có đại diện ủy quyền. Hiệp hội các nhà bán lẻ trực tuyến Đức cảnh báo: “Thay vì tạo thuận lợi cho thương mại xuyên biên giới, các quy định mới có nguy cơ khiến hoạt động này khó khăn hơn đáng kể”. Nếu doanh nghiệp Việt xem PPWR chỉ là thêm vài thủ tục giấy tờ, họ sẽ đánh giá thấp rủi ro và bỏ lỡ cơ hội thiết kế lại mô hình kinh doanh theo hướng tuần hoàn.
Xuất khẩu Việt Nam phải làm gì từ nay đến 8/2026 để không mất thị trường EU?
Điều tệ nhất doanh nghiệp có thể làm lúc này là chờ đến khi PPWR có hiệu lực rồi mới động bút vào hồ sơ bao bì. Việc cần làm trước mắt là rà soát toàn bộ danh mục bao bì đang sử dụng cho xuất khẩu Việt Nam sang EU: thành phần vật liệu, có dùng PFAS hay không, mức độ vật liệu dư thừa, khả năng tái chế và tỷ lệ vật liệu tái chế hiện có. Doanh nghiệp phải làm việc với nhà nhập khẩu, phân phối và đối tác tại từng quốc gia EU để xác định rõ vai trò và nghĩa vụ EPR cụ thể – ai đăng ký, ai đóng góp tài chính, ai chịu trách nhiệm tổ chức thu gom và tái chế. Những doanh nghiệp chủ động cải tiến thiết kế bao bì, tăng sử dụng vật liệu tái chế, cắt bỏ phần bao bì không cần thiết và xây hệ thống dữ liệu về bao bì sẽ có lợi thế khi duy trì và mở rộng thị trường EU. Ngày 5/8/2026, một hội thảo chuyên đề về EU PPWR & EPR tại VSIP Bắc Ninh được tổ chức nhằm giúp doanh nghiệp cập nhật quy định mới và tìm giải pháp chuyển đổi xanh phù hợp.
Không chỉ để “qua môn” PPWR: Biến chuyển đổi xanh doanh nghiệp thành lợi thế cạnh tranh dài hạn
PPWR là kết quả trực tiếp của áp lực rác thải bao bì đang gia tăng tại EU, với mức phát sinh 178 kg rác thải bao bì/người trong năm 2023, chỉ 42% là bao bì nhựa được tái chế và tổng lượng rác bao bì tăng khoảng 20% trong một thập niên. Mục tiêu giảm rác thải bao bì 5% vào năm 2030 và 15% vào năm 2040 cho thấy EU sẽ không lùi bước. Thay vì coi PPWR như một rào cản, doanh nghiệp Việt có thể xem đây là cơ hội tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực tái chế và phát triển giải pháp bao bì bền vững. Các diễn đàn như hội thảo chuyên đề tại VSIP Bắc Ninh đang mở không gian kết nối doanh nghiệp với cơ quan quản lý và chuyên gia, chia sẻ kinh nghiệm chuyển đổi xanh và xây hệ sinh thái tuần hoàn. Nếu doanh nghiệp xây được chiến lược chuyển đổi xanh doanh nghiệp gắn với kinh tế tuần hoàn bao bì, họ không chỉ “qua môn” PPWR mà còn nâng được năng lực cạnh tranh toàn cầu trong dài hạn.
