Từ vùng cuối bản đồ đến tham vọng trung tâm kinh tế
Chiến lược hạ tầng Cà Mau là cách tỉnh dùng đầu tư đồng bộ vào giao thông, du lịch sinh thái và khu công nghiệp để biến vùng sâu, vùng ven biển dễ tổn thương thành không gian kinh tế năng động, kết nối tốt hơn với nội tỉnh và liên vùng, đồng thời tăng khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và tạo sinh kế mới cho người dân nông thôn, vùng đệm và ven biển. Đây không chỉ là nâng cấp đường sá, mà là tái thiết tư duy phát triển. Điểm đáng chú ý là tỉnh không đầu tư rời rạc từng công trình, mà xâu chuỗi các dự án thành một mạng lưới: đường vành đai 2 và tuyến về U Minh trị giá 1.867,98 tỷ đồng, đề án du lịch sinh thái U Minh Hạ với nhu cầu vốn hơn 1.458 tỷ đồng, tuyến đê Biển Đông gần 100 tỷ đồng và đường N5 trong khu công nghiệp Khánh An gần 133 tỷ đồng. Tổng thể này cho thấy Cà Mau đang chọn con đường phát triển kinh tế địa phương dựa trên hạ tầng và khai thác lợi thế tự nhiên, thay vì chỉ trông chờ ngân sách hay các dự án đơn lẻ.
Giao thông làm khung xương cho đầu tư vùng sâu
Nếu muốn đầu tư vùng sâu có hiệu quả, giao thông phải đi trước một bước – và Cà Mau đang làm đúng điều đó. Dự án nâng cấp đường vành đai 2 và tuyến về U Minh với tổng chiều dài thiết kế khoảng 42,3km được kỳ vọng tạo bước đột phá về hạ tầng giao thông và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội địa phương. Đây là trục xương sống kết nối trung tâm thành phố với các xã Hồ Thị Kỷ, Khánh An, Khánh Lâm, Nguyễn Phích, mở lối cho hàng hóa, dịch vụ và du khách vào vùng rừng tràm U Minh. Tổng mức đầu tư của dự án là 1.867,98 tỷ đồng, trong đó chi phí xây dựng hơn 1.390,8 tỷ đồng và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khoảng 239,6 tỷ đồng, sử dụng gần 99,93ha đất. Cách thiết kế với nền đường rộng 40m, vận tốc 60km/h, hệ thống thoát nước, chiếu sáng, cây xanh cho thấy tỉnh không coi đây là đường nông thôn đơn giản, mà là trục đô thị – kinh tế dài hạn. Quan trọng hơn, tuyến này tạo điều kiện để người dân vùng sâu tiếp cận dịch vụ, việc làm và thị trường, thay vì bị “cô lập” trong không gian sản xuất nhỏ lẻ.
Du lịch sinh thái U Minh: từ tài nguyên rừng đến giá trị kinh tế
Không thể nói về phát triển kinh tế địa phương ở Cà Mau mà bỏ qua du lịch sinh thái U Minh. UBND tỉnh đã phê duyệt Đề án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí tại Vườn quốc gia U Minh Hạ với tầm nhìn đến năm 2030, và ngày 13/10, Giám đốc vườn cho biết đơn vị đã thông báo kêu gọi các doanh nghiệp, nhà đầu tư có năng lực tài chính tham gia phát triển du lịch sinh thái tại đây. Tổng nhu cầu vốn của đề án dự kiến hơn 1.458 tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước chỉ khoảng 5,2 tỷ đồng, phần còn lại huy động từ xã hội hóa. Việc quy hoạch không gian du lịch thành 6 khu chức năng, 6 tuyến nội vùng dài 10–20km, kết nối với Hòn Đá Bạc và khu du lịch sinh thái Sông Trẹm cho thấy tư duy biến hệ sinh thái rừng tràm trên đất than bùn thành sản phẩm kinh tế. Nếu làm tốt, du lịch sinh thái U Minh không chỉ mang lại doanh thu mà còn tạo thêm sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân các xã vùng đệm như Đá Bạc, Khánh Lâm, Khánh An. Đây là cách Cà Mau dùng hạ tầng Cà Mau để gắn bảo tồn với phát triển, thay vì đánh đổi rừng lấy tăng trưởng ngắn hạn.
Đê Biển Đông và khu công nghiệp Khánh An: hai trụ cột mới của không gian kinh tế
Một chiến lược hạ tầng nghiêm túc phải tính đến cả an ninh sinh thái lẫn công nghiệp hóa. Tuyến đê Biển Đông dài 2.157m, mặt đê rộng 9m với tổng kinh phí đầu tư gần 100 tỷ đồng được thiết kế không chỉ để đi lại mà trước mắt tập trung khôi phục, sửa chữa mái đê và gia cố các đoạn xung yếu nhằm ngăn chặn sạt lở bờ biển. Về lâu dài, công trình tạo tiền đề quy hoạch hệ thống giao thông ven biển đồng bộ với quy hoạch chung của tỉnh, nâng cao khả năng thích ứng trước các kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng đến năm 2100. Đây là lớp “bảo hiểm” bắt buộc nếu Cà Mau muốn phát triển kinh tế ven biển bền vững. Ở hướng ngược lại, khu công nghiệp Khánh An thể hiện tham vọng công nghiệp hóa. Tuyến đường N5 (giai đoạn 2) trong khu này là công trình giao thông cấp III, dài khoảng 2.000m, với tổng mức đầu tư gần 133 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh trong kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026–2030. Việc xây dựng tuyến N5 được kỳ vọng góp phần hoàn thiện hạ tầng giao thông, cải thiện môi trường đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư sản xuất, vận chuyển hàng hóa, giải quyết việc làm và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội địa phương. Khi đặt cạnh các dự án giao thông và du lịch, có thể thấy Cà Mau đang xây một cấu trúc kinh tế đa trụ: rừng – biển – công nghiệp.
Cần gì để chiến lược hạ tầng Cà Mau không dừng ở bản vẽ?
Điểm tích cực là các dự án đã có tiến độ và trách nhiệm rõ ràng: tuyến đê Biển Đông thực hiện từ 2025–2028, đường vành đai 2 và tuyến về U Minh từ 2026–2029, đường N5 khu công nghiệp Khánh An từ 2026–2028. Chính quyền địa phương đã bàn giao 100% mặt bằng sạch cho dự án đê Biển Đông vào giữa tháng 8/2026, và các ban quản lý dự án được giao chịu trách nhiệm toàn diện về khảo sát, giải pháp kỹ thuật, tiến độ, chất lượng. Điều này cho thấy quyết tâm không để công trình “đắp chiếu”. Tuy vậy, để chiến lược đầu tư vùng sâu phát huy hết hiệu quả, Cà Mau cần ba điều: giám sát thực thi để tránh đội vốn, chậm tiến độ; chính sách thu hút nhà đầu tư gắn với lợi ích cộng đồng, nhất là trong du lịch sinh thái U Minh; và kế hoạch đào tạo lao động địa phương để họ không bị đứng ngoài các cơ hội mới. Nếu làm được, loạt dự án hạ tầng Cà Mau hiện nay sẽ không chỉ là những con số hàng nghìn tỷ, mà là bước chuyển thực sự đưa vùng cuối bản đồ tiến gần hơn với vai trò một trung tâm kinh tế của cực Nam.
