Từ Hội nghị Đà Nẵng đến tầm nhìn mới cho kết nối hạ tầng Việt Nam - Lào
Kết nối hạ tầng Việt Nam - Lào là chiến lược liên kết đồng bộ giao thông, thương mại, năng lượng và công nghệ cao nhằm gắn kết hai nền kinh tế, tăng tính bổ trợ lẫn nhau và nâng vị thế trong chuỗi giá trị Đông Nam Á. Ngày 27/8/2026 tại Đà Nẵng, Hội nghị giữa kỳ Ủy ban Hợp tác hai nước đã trở thành bước ngoặt khi hai bên không chỉ rà soát kế hoạch hợp tác 8 tháng đầu năm mà còn thống nhất thúc đẩy mạnh mẽ hơn kết nối kinh tế, đầu tư, hạ tầng, thương mại và năng lượng. Điểm đáng chú ý là hội nghị do Bộ trưởng Tài chính Việt Nam Ngô Văn Tuấn và Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Tài chính Lào Santiphab Phomvihane đồng chủ trì, thể hiện mức độ cam kết chính trị cao đối với hợp tác Việt Nam Lào và đưa mục tiêu kết nối hạ tầng Đông Nam Á thành ưu tiên mang tính chiến lược lâu dài.
Kết nối giao thông và năng lượng: trục xương sống cho thương mại song phương
Nếu coi hợp tác Việt Nam Lào là một cơ thể sống, thì các dự án kết nối hạ tầng giao thông và năng lượng chính là trục xương sống quyết định sức khỏe kinh tế chung. Hai Chính phủ đã thống nhất đẩy nhanh tiến độ cao tốc Hà Nội - Viêng Chăn, tuyến đường sắt kết nối hai nước và các tuyến đường từ cửa khẩu tới cảng biển Vũng Áng, nhằm hình thành hành lang xuyên suốt từ đất liền Lào ra biển. Về hạ tầng, hai bên nhấn mạnh cần phối hợp sớm để phát triển hệ thống giao thông, qua đó tăng cường giao thương, nhất là nông sản, đồng thời thúc đẩy các tuyến đường sắt nối Việt Nam - Lào với các nước ASEAN nhằm phục vụ du lịch, kinh tế và củng cố quốc phòng, an ninh biên giới. Chính lựa chọn kết nối hạ tầng Đông Nam Á này sẽ quyết định mức độ bền vững của thương mại song phương và phát triển kinh tế khu vực.
Từ hợp tác truyền thống đến công nghệ cao Lào Việt và nền kinh tế tri thức
Điểm khác biệt của giai đoạn hợp tác hiện nay là hai nước không dừng ở các lĩnh vực truyền thống mà mở rộng sang công nghệ cao Lào Việt, coi đây là động cơ tăng trưởng mới. Tại Hội nghị giữa kỳ, hai bên thống nhất mở rộng hợp tác sang các ngành công nghiệp tri thức; đoàn Lào trực tiếp khảo sát hệ sinh thái vi mạch bán dẫn, AI và chuyển đổi số tại Đà Nẵng. Việt Nam cam kết hỗ trợ xây dựng thể chế số, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho Lào, đồng thời định hướng Đà Nẵng trở thành hạt nhân với các chương trình ươm tạo doanh nghiệp công nghệ, đào tạo hàng nghìn chuyên gia bán dẫn, AI phục vụ thị trường hai nước. Đây không chỉ là bước nâng cấp hợp tác, mà là thông điệp rõ ràng: ai chậm chân trong kinh tế số sẽ tụt lại trong chuỗi giá trị phát triển kinh tế khu vực.
Nguồn nhân lực và thể chế: bảo hiểm cho tăng trưởng bền vững
Hạ tầng có thể xây nhanh, nhưng nếu thiếu thể chế phù hợp và nguồn nhân lực tương xứng, kết nối hạ tầng Đông Nam Á sẽ khó phát huy hết hiệu quả. Hai nước vì vậy coi giáo dục, đào tạo là ưu tiên dài hạn: Việt Nam cấp 1.300 suất học bổng cho sinh viên Lào tại hơn 170 cơ sở giáo dục và đang cùng Lào triển khai Trường Đại học Hữu nghị Lào - Việt Nam. Bên cạnh đó, các chương trình viện trợ được phân bổ để thực hiện dự án hạ tầng và đào tạo cán bộ, với 7 dự án đang triển khai đúng tiến độ. Quan trọng hơn, hai bên thống nhất tiếp tục rà soát các cơ chế hợp tác, tháo gỡ vướng mắc cho dự án trọng điểm, tăng tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế và mở rộng kết nối sang Campuchia, qua đó biến hợp tác Việt Nam Lào thành nền tảng cho một không gian phát triển kinh tế khu vực liên kết chặt chẽ.
Biến cam kết thành động lực: thách thức và cơ hội định vị khu vực
Hội nghị Đà Nẵng không chỉ nói về thành tích mà thẳng thắn chỉ ra dự án chậm tiến độ, yêu cầu hai bên tiếp tục phối hợp tháo gỡ khó khăn. Thực tế, dù kim ngạch thương mại song phương tăng và Lào vẫn là địa bàn đầu tư lớn của Việt Nam, mức độ khai thác lợi thế địa kinh tế chưa tương xứng tiềm năng. Tuyên bố "tiếp tục thúc đẩy kết nối kinh tế, đầu tư, hạ tầng, thương mại và năng lượng" chỉ có ý nghĩa khi các tuyến cao tốc, đường sắt, các khu công nghệ cao Lào Việt và chương trình đào tạo nhân lực được hoàn thành đúng cam kết. Nếu làm được, hai nước không chỉ củng cố quan hệ đặc biệt, mà còn có thể định vị mình như trục kết nối nội lục – ven biển trong mạng lưới kết nối hạ tầng Đông Nam Á, biến hợp tác Việt Nam Lào thành động lực tăng trưởng bền vững cho cả khu vực.
