Cà Mau dịch chuyển trục phát triển ra biển bằng một chiến lược hạ tầng tổng lực
Chiến lược phát triển ven biển Cà Mau là quá trình tỉnh đồng thời đầu tư cao tốc, đường ra đảo và các tuyến đô thị để mở hành lang kết nối biển, tạo cực tăng trưởng kinh tế mới dựa trên logistics, dịch vụ cảng và khai thác lợi thế kinh tế biển ĐBSCL. Đây không chỉ là mở đường giao thông, mà là tái bố trí không gian phát triển và chuỗi cung ứng quanh trục cao tốc ven biển, hướng toàn bộ luồng hàng hóa ra biển thông qua cảng và khu kinh tế mới. Điểm đáng nói là Cà Mau không làm hạ tầng Cà Mau theo kiểu chắp vá, mà đang triển khai một "cú bứt tốc" mang tính hệ thống. Khoảng 3.000 công nhân, kỹ sư cùng 1.000 thiết bị đang được huy động cho các dự án cao tốc Cà Mau – Cái Nước, Cái Nước – Đất Mũi và đường giao thông ra đảo Hòn Khoai. Khi một địa phương dám tập trung nguồn lực ở quy mô này, đó là lựa chọn đẩy mình lên một vị thế mới, thay vì tiếp tục chấp nhận vai trò "vùng xa" ở tận cùng Tổ quốc.
Hành lang cao tốc Cần Thơ – Đất Mũi: xương sống của kinh tế biển ĐBSCL
Điều chỉnh quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn 2050 đã đặt tuyến cao tốc Cần Thơ – Cà Mau và cao tốc Cà Mau – Đất Mũi kết nối cụm cảng Hòn Khoai là trục động lực xương sống dẫn dắt không gian phát triển toàn tỉnh. Nói thẳng, đây là bước xoay trục: từ tỉnh cuối tuyến Quốc lộ 1 thành điểm đầu của một hành lang cao tốc ven biển hướng ra vịnh Thái Lan và Biển Đông. Cao tốc Cần Thơ – Cà Mau hoàn thành sẽ rút ngắn thời gian đi Cần Thơ, TP.HCM, thu hẹp khoảng cách giữa vùng ven biển Cà Mau và trung tâm ĐBSCL. Khi luồng hàng nội địa theo cao tốc đổ ra Hòn Khoai rồi ra tuyến hàng hải quốc tế, Cà Mau không chỉ phục vụ mình mà còn trở thành cửa biển cho cả vùng. Đó là lý do kinh tế biển ĐBSCL cần một đầu mối mới – và Cà Mau đang chủ động nhận vai trò đó, thay vì đợi trung ương thiết kế giúp.
3.000 công nhân, đảo Hòn Khoai và hệ sinh thái logistics mới của Cà Mau
Ở cấp dự án cụ thể, hình ảnh hàng nghìn công nhân làm việc xuyên lễ trên công trường đường ra đảo Hòn Khoai cho thấy mức độ quyết tâm không thể xem nhẹ. Riêng Ban Trường Sơn 10 đã huy động hơn 1.000 kỹ sư, công nhân, 220 thiết bị và chia làm 6 mũi thi công ngày đêm trên biển. Đây không phải là một tuyến dân sinh đơn thuần, mà là "đường ra siêu cảng" của tương lai. Theo quy hoạch, trục cao tốc Cà Mau – Đất Mũi sẽ được tổ chức thành hệ sinh thái đa chức năng với trung tâm logistics, cảng cạn, kho lạnh công suất lớn, cụm công nghiệp sạch và năng lượng dọc hai bên tuyến. Tại các nút như Khánh Bình, Đất Mới, các trung tâm logistics cấp vùng và cấp tỉnh, bãi container, kho lạnh dung lượng lớn và khu dịch vụ giao nhận hàng xuất khẩu được quy hoạch rõ vai trò trong kết nối logistics Cà Mau. Nếu những mắt xích này vận hành đúng thiết kế, Cà Mau sẽ có chuỗi hậu cần ven biển mà nhiều địa phương khác trong ĐBSCL mơ cũng chưa có.
Đường Hải Thượng Lãn Ông nối dài: mắt xích đô thị – thương mại bổ trợ cho trục ven biển
Một chiến lược hạ tầng thông minh phải nối được cao tốc với không gian đô thị và thương mại hiện hữu. Dự án đường Hải Thượng Lãn Ông nối dài dài 5,647 km, từ đường Cà Mau – Đầm Dơi tại kênh Cống Đôi đến tuyến tránh Quốc lộ 1, chính là mắt xích đó. Thay vì để hàng hóa phải "vòng vèo" qua mạng đường cấp thấp, tuyến này sẽ trở thành trục gom – phân phối mới kết nối khu đô thị, khu sản xuất với cao tốc. Dự án được đầu tư bằng ngân sách tỉnh, thời gian thực hiện từ 2026 – 2029 và được xác định nhằm từng bước hoàn chỉnh, đồng bộ kết cấu hạ tầng giao thông, phục vụ nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa thuận lợi, an toàn, nhanh chóng. Nói cách khác, đây là phần "chi tiết máy" giúp cả cỗ máy cao tốc ven biển vận hành trơn tru, tránh tình trạng cao tốc hiện đại nhưng mạng đường đô thị và khu sản xuất vẫn nghẽn, khiến lợi ích phát triển ven biển bị giảm đáng kể.
Cơ hội và trách nhiệm: Cà Mau có dám trở thành cực kinh tế biển mới?
Khi Cà Mau cùng lúc đẩy nhanh cao tốc Cà Mau – Cái Nước, Cái Nước – Đất Mũi, đường ra Hòn Khoai và các tuyến đô thị như Hải Thượng Lãn Ông, tỉnh đang đặt cược vào một mô hình phát triển ven biển toàn diện: hạ tầng giao thông ven biển kết nối thẳng với logistics, thương mại và khu công nghiệp lấn biển. Đó là tầm nhìn đúng trong bối cảnh ĐBSCL phải chuyển trọng tâm từ nông nghiệp thuần túy sang kinh tế biển, dịch vụ và công nghiệp hỗ trợ. Nhưng hạ tầng Cà Mau chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ sẽ đến từ năng lực thu hút nhà đầu tư, quản trị đất sạch hai bên cao tốc, xây dựng thể chế phù hợp cho khu kinh tế tự do, và nhất là bảo vệ sinh thái rừng ngập mặn, bờ biển trong quá trình kè lấn biển 35km tạo 800 – 1.000ha đất sạch. Nếu làm tốt, cao tốc ven biển không chỉ giúp Cà Mau thoát thế "tỉnh cuối bản đồ" mà còn mở ra một trung tâm kinh tế biển ĐBSCL mới, nơi hàng hóa, dịch vụ và ý tưởng phát triển cùng hướng ra biển thay vì quay lưng lại với nó.
