Hành trình di sản thế giới: từ ý tưởng tour tàu đến chiến lược phát triển
Du lịch đường sắt Huế Phong Nha là mô hình đưa đoàn tàu chuyên biệt chạy trên cung đường dài khoảng 190km, kết nối trực tiếp cố đô Huế và Phong Nha - Kẻ Bàng cùng các điểm di sản, nhằm tạo ra sản phẩm du lịch di sản có tính trải nghiệm, gắn kết giao thông công cộng với phát triển kinh tế du lịch bền vững. Điểm đáng nói là Quảng Trị không coi “Cố đô Huế - Phong Nha: Hành trình di sản thế giới” chỉ như một chuyến tàu mới, mà như một chiến lược phát triển vùng. Sau lễ khai trương đoàn tàu du lịch ngày 28/8, tuyến này bắt đầu vận hành, mở ra trục kết nối di sản liên tỉnh giữa Huế, Quảng Trị và Quảng Bình. Ngày 07/9, UBND tỉnh tiếp tục ban hành văn bản về tổ chức khai thác tuyến, cho thấy mục tiêu rõ ràng: không để sản phẩm du lịch di sản dừng ở mức tượng trưng, mà phải trở thành nguồn thu thực sự cho địa phương.
Nâng cấp hạ tầng Quảng Trị: giải nút thắt để di sản tạo giá trị kinh tế
Muốn khai thác du lịch đường sắt hiệu quả, hạ tầng kết nối nhà ga không thể là điểm yếu. Hiện nay, tuyến đường từ tỉnh lộ 561 vào ga Thọ Lộc vẫn là đường bê tông nhỏ, hạn chế khả năng đón xe du lịch khổ lớn và làm giảm trải nghiệm của du khách. Nếu giữ nguyên hiện trạng, tour tàu di sản sẽ khó bứt phá. Quảng Trị đã chọn đi thẳng vào bài toán hạ tầng. Sở Xây dựng được giao tập trung nguồn lực thi công hai công trình giao thông kết nối từ đường tỉnh 561 vào ga Thọ Lộc và từ đường tỉnh 564 vào ga Mỹ Trạch, với mục tiêu hoàn thành trong tháng 12/2026. Song song, địa phương yêu cầu đẩy nhanh trích đo, kiểm đếm, giải phóng mặt bằng cho hai ga này để bảo đảm tiến độ hoàn thành nhà ga cũng trong mốc thời gian đó. Đây là lựa chọn đúng: chỉ khi các cửa ngõ đường sắt được nâng cấp, tour tàu di sản mới có cơ hội trở thành tuyến du lịch chính, chứ không chỉ là trải nghiệm ngắn hạn.
Đa dạng hóa combo, biến một chuyến tàu thành hệ sinh thái dịch vụ
Cái mới của du lịch đường sắt Huế Phong Nha không nằm ở toa tàu, mà nằm ở cách gói dịch vụ. Nếu chỉ bán vé tàu, giá trị kinh tế sẽ mỏng. Quảng Trị vì thế giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch làm đầu mối phối hợp với Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam, Công ty CP Vận tải Đường sắt, hiệp hội du lịch và doanh nghiệp lữ hành để đa dạng hóa các gói sản phẩm, dịch vụ (combo), đồng thời triển khai chương trình kích cầu cho sản phẩm “Hành trình di sản thế giới”. Điều này mở ra hướng đi rõ ràng: một vé tàu phải kéo theo doanh thu từ lưu trú, ăn uống, tham quan di tích, trải nghiệm cộng đồng. Tàu dừng đỗ tại các ga Huế, Đông Hà, Mỹ Trạch, Đồng Hới, Thọ Lộc – những cửa ngõ đến Quần thể di tích Cố đô Huế, Thành cổ Quảng Trị, Địa đạo Vịnh Mốc, Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải, Phong Nha - Kẻ Bàng. Nếu các combo tour, vé trọn gói được thiết kế tốt, mỗi điểm dừng sẽ trở thành mắt xích trong chuỗi giá trị di sản.
Giao thông – du lịch: mối liên kết quyết định tính bền vững
Quảng Trị đang thử một công thức phát triển bền vững: dùng giao thông công cộng – ở đây là đường sắt – làm trục xương sống cho hành trình di sản thế giới, rồi bồi đắp dịch vụ du lịch hai bên tuyến. Yêu cầu “bảo đảm thuận lợi cho phương tiện du lịch ra vào ga Thọ Lộc, ga Đồng Hới” cho thấy tỉnh nhìn nhận giao thông và du lịch là hai nửa của cùng một bài toán. Trung tâm xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch được giao hoàn thiện các điểm check-in, giới thiệu và bán sản phẩm OCOP tại ga Thọ Lộc, ga Đồng Hới. Đây không chỉ là hoạt động trang trí, mà là cách đưa kinh tế địa phương bám vào luồng khách của tàu. Khi các nền tảng số của ngành đường sắt được dùng để quảng bá, cập nhật chương trình kích cầu và sản phẩm gắn với đoàn tàu, tuyến Huế – Phong Nha có thể trở thành ví dụ điển hình về việc kết nối vận tải với du lịch bền vững, giảm phụ thuộc vào đường bộ và chia sẻ lợi ích cho cộng đồng dọc tuyến.
Kết luận: phải coi tuyến tàu di sản là dự án kinh tế vùng, không chỉ sản phẩm du lịch
Nhìn vào cách Quảng Trị triển khai, có thể thấy địa phương đã coi tuyến du lịch đường sắt Huế Phong Nha là dự án kinh tế vùng, chứ không chỉ là một sản phẩm du lịch di sản mang tính hình ảnh. Từ việc ký văn bản tổ chức khai thác ngay sau khi tàu bắt đầu lăn bánh ngày 28/8, đến đặt mốc hoàn thành hạ tầng kết nối và nâng cấp ga Thọ Lộc, Mỹ Trạch vào tháng 12/2026, tất cả cho thấy một lộ trình nhất quán. Chiến lược này sẽ chỉ thành công nếu ba yếu tố đi đúng nhịp: hạ tầng giao thông đường sắt và đường nối ga được hoàn thiện; combo sản phẩm và dịch vụ dọc tuyến đủ hấp dẫn để tăng thu nhập; và hệ thống quảng bá, xúc tiến được vận hành liên tục. Nếu làm được, “Hành trình di sản thế giới” sẽ thoát khỏi vai trò tour trải nghiệm ngắn ngày, trở thành trục du lịch bền vững, tạo giá trị kinh tế dài hạn cho Quảng Trị và cả vùng di sản miền Trung.
