Phong Nha - Kẻ Bàng: khu du lịch cấp tỉnh như bước nhảy chiến lược
Phong Nha Kẻ Bàng là khu vực di sản thiên nhiên thế giới có diện tích hơn 167.000ha, được công nhận là khu du lịch cấp tỉnh nhằm khai thác có tổ chức các giá trị địa chất, sinh thái và văn hóa, đồng thời tạo nền tảng pháp lý để phát triển du lịch di sản Việt Nam gắn với xây dựng thương hiệu quốc gia trong dài hạn. Việc Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng tổ chức hội nghị công bố khu du lịch cấp tỉnh chiều 12/8 không chỉ là một thủ tục hành chính, mà là thông điệp chính trị – kinh tế: Quảng Bình coi du lịch mạo hiểm, du lịch di sản là ngành mũi nhọn. Với 95% diện tích là rừng tự nhiên, hệ thống karst, hang động độc đáo và các giá trị khảo cổ, lịch sử, Phong Nha - Kẻ Bàng từ lâu đã là “mỏ vàng” tài nguyên. Câu hỏi đặt ra không còn là có phát triển du lịch hay không, mà là phát triển theo cách nào để đi từ lợi thế tài nguyên sang lợi thế cạnh tranh thực sự trên bản đồ du lịch di sản Việt Nam.
Cửa ngõ thu hút đầu tư và khách quốc tế: lợi thế mới sau tấm “thẻ căn cước” cấp tỉnh
Được công nhận là khu du lịch cấp tỉnh, Phong Nha - Kẻ Bàng có một tấm “thẻ căn cước” pháp lý để tổ chức, quản lý và khai thác du lịch bài bản hơn, đặc biệt ở các khu vực giáp biên từng bị ràng buộc bởi thủ tục xuất nhập cảnh phức tạp. Quyết định này giúp tháo gỡ vướng mắc cho những tuyến du lịch đưa khách quốc tế đến các xã Tân Hóa, Trường Xuân, Tân Trạch nay thuộc các đơn vị nằm trong khu vực biên giới, giảm chi phí thủ tục và tăng khả năng phát triển sản phẩm. Với diện tích 167.250,4 ha bao gồm toàn bộ Vườn quốc gia và một phần vùng đệm, khu du lịch cấp tỉnh tạo khung rõ ràng để huy động thêm nguồn lực đầu tư hạ tầng, đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng thị trường. Giai đoạn 2020-2025, khu vực này đã đón khoảng 3,59 triệu lượt khách, doanh thu hơn 1.312 tỷ đồng – những con số cho thấy du lịch di sản Việt Nam hoàn toàn có thể mang lại giá trị kinh tế nếu được tổ chức đúng cách.
Chiến lược ngoại giao văn hóa: Phong Nha - Kẻ Bàng trong “câu lạc bộ” 10 điểm đến di sản
Chiến lược văn hóa đối ngoại đến năm 2030 đặt mục tiêu đầy tham vọng: xây dựng ít nhất 10 điểm đến du lịch văn hóa - di sản thành thương hiệu quốc gia, có sức cạnh tranh toàn cầu. Trong bức tranh này, Phong Nha - Kẻ Bàng có vị thế đặc biệt khi đã được UNESCO ghi danh là Di sản thiên nhiên thế giới từ năm 2003, mở rộng năm 2015 và trở thành di sản xuyên biên giới với Lào năm 2025. Việt Nam đã 6 lần được vinh danh là "Điểm đến Di sản hàng đầu thế giới", nhưng phần lớn di sản vẫn dừng ở mức "nổi tiếng" chứ chưa trở thành biểu tượng nhận diện mạnh như kim tự tháp Giza hay Taj Mahal. Để Phong Nha - Kẻ Bàng bước vào nhóm 10 thương hiệu quốc gia, cách tiếp cận phải chuyển từ khai thác đơn lẻ sang kiến tạo hệ sinh thái trải nghiệm: thám hiểm hang động, du lịch mạo hiểm, khám phá văn hóa bản địa, nghiên cứu thiên nhiên, tất cả liên kết trong một câu chuyện thương hiệu thống nhất.
Định vị trung tâm du lịch mạo hiểm và văn hóa: cơ hội vàng nhưng không ít rủi ro
Theo định hướng đến năm 2030, Phong Nha - Kẻ Bàng phấn đấu trở thành trung tâm du lịch quốc gia và quốc tế, với các sản phẩm đặc trưng về thám hiểm hang động, du lịch sinh thái và nghiên cứu thiên nhiên, đủ điều kiện để được công nhận khu du lịch quốc gia. Xa hơn, giai đoạn 2035-2050, mục tiêu là trở thành khu du lịch trọng điểm, trung tâm du lịch mạo hiểm của Đông Nam Á và điểm đến khám phá thiên nhiên hàng đầu, hướng tới vị thế điểm đến hàng đầu châu Á. Đây là định vị táo bạo, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro nếu tốc độ phát triển vượt quá sức chịu tải của hệ sinh thái karst và cộng đồng địa phương. Du khách mạo hiểm muốn cảm giác khám phá, nhưng lại ngày càng yêu cầu trải nghiệm văn hóa bản địa chân thật, dịch vụ an toàn và tiêu chuẩn quốc tế. Nếu chỉ chạy theo số lượng tuyến thám hiểm, Phong Nha - Kẻ Bàng có thể tự đánh mất bản sắc di sản – thứ vốn là lợi thế cạnh tranh dài hạn của du lịch di sản Việt Nam.
Từ điểm đến địa phương tới hình ảnh quốc gia: cần một liên minh di sản
Phong Nha - Kẻ Bàng sẽ khó trở thành thương hiệu quốc gia nếu chỉ đứng riêng như một "sản phẩm Quảng Bình". Di sản muốn có sức nhận diện toàn cầu cần một liên minh: văn hóa, du lịch, truyền thông và ngoại giao cùng kể một câu chuyện dài hơi, thống nhất về hình ảnh đất nước. Cách các quốc gia như Hàn Quốc, Nhật Bản đưa di sản vào phim ảnh, truyện tranh, lễ hội cho thấy điểm đến di sản chỉ thật sự mạnh khi bước ra khỏi phạm vi bản đồ để sống trong đời sống sáng tạo đương đại. Với đà tăng trưởng khách – riêng 7 tháng đầu năm 2026 đã đạt hơn 810.000 lượt, doanh thu khoảng 300 tỷ đồng – Phong Nha - Kẻ Bàng đang có cơ hội thử nghiệm mô hình hợp tác Nhà nước – tư nhân – cộng đồng để biến trải nghiệm hang động, rừng tự nhiên, văn hóa bản địa thành "câu chuyện ghi nhớ" về thương hiệu quốc gia. Nếu thành công, đây sẽ là minh chứng thuyết phục rằng du lịch di sản Việt Nam có thể trở thành trụ cột của sức mạnh mềm, chứ không chỉ là ngành dịch vụ thuần túy.
