An Giang sáp nhập trường học: quyết định lớn, tác động sâu
Sáp nhập trường học tại An Giang là quá trình sắp xếp lại, gộp bớt các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp công lập nhằm tinh gọn đầu mối, sử dụng hiệu quả nguồn lực và nâng cao chất lượng giáo dục toàn tỉnh.
Trọng tâm của đợt sắp xếp hệ thống giáo dục lần này là Quyết định số 3737/QĐ-UBND của UBND tỉnh An Giang, phê duyệt phương án tổ chức lại toàn bộ mạng lưới cơ sở giáo dục công lập trên địa bàn. Theo phương án, số trường mầm non và phổ thông do cấp xã, phường, đặc khu quản lý giảm mạnh từ 1.176 xuống còn 562 trường, tương đương giảm 52,3% đầu mối. Đây là con số đủ để cho thấy đây không phải điều chỉnh kỹ thuật nhỏ lẻ mà là một cuộc tái cấu trúc sâu rộng. Phương án này được khẳng định nhằm “tinh gọn hệ thống cơ sở giáo dục công lập, sử dụng hiệu quả nguồn lực, đáp ứng yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy và nâng cao chất lượng giáo dục trên địa bàn tỉnh”.
Từ 1.176 còn 562 trường: hệ thống giáo dục An Giang sẽ như thế nào?
Điểm nổi bật nhất trong bức tranh An Giang giáo dục sau sắp xếp là quy mô mạng lưới trường lớp thay đổi rất mạnh. Sau khi thực hiện, số trường mầm non và phổ thông thuộc cấp xã, phường, đặc khu giảm từ 1.176 xuống còn 562 trường, tức giảm 614 trường, tương đương 52,3% cơ sở giáo dục. Hệ thống mới được thiết kế với 137 trường mầm non, 220 trường tiểu học, 119 trường THCS và 86 trường liên cấp, đi kèm 1.372 phân hiệu, điểm trường. Con số này cho thấy định hướng rõ rệt: giảm đầu mối trường độc lập, tăng vai trò của mô hình trường liên cấp, đồng thời giữ mạng lưới điểm trường để tránh “xóa sổ” hiện diện giáo dục tại cơ sở. Về tổng thể, đây là nỗ lực sắp xếp hệ thống giáo dục theo hướng tập trung hơn nhưng vẫn cố duy trì độ phủ ở địa bàn rộng, dân cư phân tán.
Trường liên cấp lên ngôi: cơ hội và rủi ro
Trong phương án sáp nhập trường học, mô hình trường liên cấp được đặt ở vị trí trung tâm. Nhiều trường THCS và THPT được tổ chức lại theo mô hình liên cấp tại một số địa phương, đồng thời hình thành thêm các trường liên cấp tại Kiên Hải, Vĩnh Hanh, Tân Hội, Khánh Bình, Phú Hữu và An Sơn. Hệ thống mới có tới 86 trường liên cấp trong tổng số 562 trường. Về lý thuyết, trường liên cấp giúp tinh gọn bộ máy quản lý, giảm trùng lặp nhân sự, tăng khả năng dùng chung cơ sở vật chất, từ đó tiết kiệm nguồn lực cho ngành An Giang giáo dục. Nhưng đi cùng là rủi ro: nếu không được đầu tư tương xứng, trường liên cấp dễ trở thành “siêu trường”, quá tải về quy mô, khó bảo đảm môi trường phù hợp cho cả mầm non, tiểu học lẫn THCS, THPT cùng hoạt động trong một tổ chức.
Giữ trường chuyên, nội trú và trung cấp: thông điệp về chất lượng
Không phải tất cả đều bị cắt giảm. Trong đợt sắp xếp hệ thống giáo dục này, tỉnh giữ nguyên 3 trường THPT chuyên Huỳnh Mẫn Đạt, Thoại Ngọc Hầu, Thủ Khoa Nghĩa và Trường Trẻ em Khuyết tật. Đây là thông điệp rõ ràng rằng việc tinh gọn không nhằm “xóa bớt” mà là ưu tiên cho các cơ sở nòng cốt, đặc thù và có vai trò nâng cao chất lượng giáo dục. Với hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú, tỉnh sáp nhập 9 trường thành 2 trường trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo. Đối với giáo dục nghề nghiệp, An Giang giữ nguyên Trường Trung cấp Kỹ thuật - Tổng hợp An Giang và Trường Trung cấp Kỹ thuật - Công nghệ An Giang, đồng thời điều chỉnh một số cơ sở đào tạo để thành lập lại Trường Trung cấp Việt - Hàn Phú Quốc, kiện toàn mạng lưới trường trung cấp. Hai trung tâm giáo dục thường xuyên và 9 trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên tiếp tục được giữ nguyên.
Tinh gọn để nâng chất: cần thêm gì để không thành cuộc cắt giảm cơ học?
Mục tiêu được nêu rất rõ: phương án sắp xếp nhằm tinh gọn hệ thống cơ sở giáo dục công lập, sử dụng hiệu quả nguồn lực, đáp ứng yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy và nâng cao chất lượng giáo dục trên địa bàn tỉnh. Về mặt chính sách, khó có thể phản đối việc giảm bớt đầu mối manh mún, nhất là khi ngân sách còn hạn, nhu cầu hiện đại hóa dạy học tăng nhanh. Tuy vậy, bất kỳ cuộc tái cấu trúc quy mô lớn nào cũng dễ rơi vào “bệnh hình thức”: đạt chỉ tiêu giảm số lượng trường, nhưng không nâng được chất lượng thực. Để tránh biến sáp nhập trường học thành cuộc cắt giảm cơ học, An Giang cần đi tiếp những bước không kém phần quan trọng: đầu tư đồng bộ cho 86 trường liên cấp, củng cố đội ngũ ở các phân hiệu, điểm trường, và liên tục đánh giá tác động thực tế của phương án sắp xếp hệ thống giáo dục, thay vì dừng lại ở những con số giảm 52,3% đầy ấn tượng trên giấy.
