Quy định mới: chuyển đổi số phải đi cùng trách nhiệm
Kiểm tra định kỳ trên máy tính là hình thức học sinh làm bài đánh giá theo lịch học kỳ hoặc năm học bằng thiết bị số, với bài làm và kết quả được quản lý theo yêu cầu pháp lý. Ngày 16/10/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư 89/2026 sửa đổi quy định đánh giá học sinh tiểu học, THCS và THPT; văn bản có hiệu lực từ ngày 1/12/2026. Đây là bước thúc đẩy đánh giá học sinh số, nhưng không đồng nghĩa mọi trường và mọi cấp phải chuyển ngay toàn bộ bài kiểm tra sang máy tính. Quy định cho phép trường THCS, THPT tổ chức kiểm tra định kỳ bằng hình thức này nếu đáp ứng đủ điều kiện. Cách tiếp cận đó hợp lý: công nghệ có thể hỗ trợ công bằng và minh bạch, nhưng chỉ khi hạ tầng, quy trình và trách nhiệm dữ liệu được chuẩn bị trước.
Lịch kiểm tra và việc trường học cần làm
Thay đổi đáng chú ý không chỉ nằm ở phương tiện làm bài mà còn ở cách tổ chức kiểm tra chung cho một số học sinh cuối cấp. Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì xây dựng, thẩm định và cung cấp đề chung cho một số môn đánh giá bằng điểm số do sở lựa chọn. Lịch kiểm tra phải được thông báo: học sinh lớp 5 kiểm tra cuối học kỳ I và cuối năm học; lớp 9 và lớp 12 kiểm tra cuối học kỳ I và cuối học kỳ II. Nhà trường tổ chức coi, chấm và tổng hợp kết quả bảo đảm khách quan, công bằng, đồng thời chịu trách nhiệm về kết quả đánh giá. Với môn học, thời điểm hoặc khối lớp còn lại, trường tự ra đề. Vì vậy, trường cần rà soát lịch năm học, phân công nhân sự và thông tin sớm cho gia đình, thay vì chờ sát ngày mới hướng dẫn.
Điều kiện kỹ thuật và chuẩn bị cho học sinh
Kiểm tra trên máy tính chỉ nên triển khai khi trường có đủ cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin, phần mềm và quy trình vận hành theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Đây là yêu cầu thực chất, không phải thủ tục: thiết bị và hệ thống phải hỗ trợ tổ chức bài thi, bảo vệ dữ liệu, lưu trữ và truy xuất kết quả. Bài làm số chỉ có giá trị pháp lý tương đương bài làm giấy khi bảo đảm tính toàn vẹn, xác thực, bảo mật, lưu trữ và khả năng truy xuất theo quy định về giao dịch điện tử. Trường phải báo trước cho học sinh và cha mẹ học sinh về hình thức kiểm tra cùng yêu cầu kỹ thuật. Phụ huynh nên theo dõi thông báo, giúp con nắm cách sử dụng thiết bị và báo sớm nếu có trở ngại. Với học sinh khuyết tật, nhà trường cần có điều chỉnh phù hợp; nếu vẫn không thể tham gia, có thể kiểm tra trên giấy hoặc hình thức thích hợp khác với giá trị tương đương.
Ký số học bạ: trách nhiệm không thể giao khoán
Thông tư xác định học bạ số là một phần hồ sơ đánh giá học sinh; ở tiểu học, hồ sơ mỗi năm còn gồm bảng tổng hợp kết quả đánh giá giáo dục của lớp. Giáo viên bộ môn phải cập nhật và ký số xác nhận kết quả môn học, hoạt động được phân công, đồng thời chịu trách nhiệm về tính chính xác và đầy đủ của dữ liệu. Sau khi giáo viên bộ môn hoàn tất xác nhận, giáo viên chủ nhiệm cập nhật nhận xét, kết quả tổng hợp của lớp rồi ký số học bạ số. Trình tự này giúp xác định rõ ai chịu trách nhiệm với từng phần dữ liệu, nhưng cũng đòi hỏi giáo viên kiểm tra kỹ trước khi xác nhận. Giáo viên chủ nhiệm còn phải bảo đảm hồ sơ đầy đủ, chính xác, kịp thời và thống nhất với dữ liệu quản lý của trường. Nhà trường nên bố trí hướng dẫn và thời gian rà soát; phụ huynh cần trao đổi khi phát hiện thông tin chưa đúng. Chuyển đổi số chỉ đáng tin khi chữ ký số đi kèm dữ liệu đúng.
