Biến kiến thức biển đảo thành trải nghiệm gần gũi
Giáo dục biển đảo qua các cuộc thi là cách đưa kiến thức về chủ quyền, pháp luật và trách nhiệm công dân đến với học sinh bằng hoạt động tương tác, thay vì chỉ giới hạn trong bài giảng một chiều. Sáng 31/10, Trung tâm Đào tạo và Bồi dưỡng nghiệp vụ Cảnh sát biển phối hợp với UBND phường Kiến Hưng tổ chức cuộc thi “Em yêu biển, đảo quê hương” năm 2026 tại Hà Nội, với 100 học sinh từ hai trường THCS Kiến Hưng và THCS Phú La tham gia. Điểm đáng chú ý không chỉ là nội dung, mà còn là cách tổ chức: cuộc thi được xây dựng theo kịch bản “Rung chuông vàng”, gồm các chặng “Ra khơi”, “Vượt sóng”, “Cập bến” và “Đặt mốc chủ quyền”. Khi học sinh phải tập trung, phản xạ và vận dụng kiến thức trong một sân chơi có nhịp độ, bài học về biển đảo có cơ hội đọng lại lâu hơn.
Phần “Giải cứu” có giáo viên, cán bộ và đoàn viên Cảnh sát biển cùng tham gia, đồng thời mở rộng cơ hội củng cố kiến thức cho học sinh cổ vũ. Ở chặng “Đặt mốc chủ quyền”, thí sinh dùng máy tính bảng iPad trả lời câu hỏi trên Kahoot; hệ thống chấm theo độ chính xác và tốc độ, giúp đổi mới tuyên truyền và khiến kiến thức dễ tiếp cận hơn. Đây là điểm mạnh của cuộc thi biển đảo: trò chơi không thay thế nội dung nghiêm túc, mà tạo chiếc cầu để học sinh chủ động bước vào những vấn đề vốn có thể xa lạ.
Từ hơn 14.000 học sinh đến vòng thi trực tiếp ở Lâm Đồng
Tại Lâm Đồng, quy mô tham gia cho thấy nhu cầu đưa chủ đề biển đảo ra khỏi phạm vi một buổi sinh hoạt đơn lẻ. Ngày 7/11, Chi đội Kiểm ngư số 4 thuộc Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh tổ chức vòng trực tiếp Cụm 1 cuộc thi năm học 2026–2027 tại phường Phú Thủy. Hơn 14.000 học sinh thuộc 17 trường có cấp THCS đã tham gia vòng trực tuyến; từ kết quả đó, ban tổ chức chọn 100 em có thành tích cao nhất vào vòng trực tiếp. Học sinh tìm hiểu biển đảo qua câu hỏi, giao lưu và trải nghiệm, còn vòng thi trực tiếp tạo cơ hội cho các em thử sức trước bạn bè và thầy cô. Cách triển khai từ trực tuyến đến gặp mặt giúp mở rộng độ phủ mà vẫn giữ được không khí thi đua.
Các câu hỏi tại Lâm Đồng bao quát chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán quốc gia trên biển, Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982, Luật Biển Việt Nam, lịch sử dân tộc và nhiệm vụ của các lực lượng trên biển. Cuộc thi nằm trong đề án của Bộ Quốc phòng triển khai trên phạm vi toàn quốc giai đoạn 2024–2030 và những năm tiếp theo. Vì thế, đây không nên được nhìn nhận như một hoạt động phong trào nhất thời: sự phối hợp giữa lực lượng Cảnh sát biển, Kiểm ngư, ngành giáo dục và địa phương tạo cơ sở để giáo dục biển đảo được duy trì bằng nhiều hình thức. Ban tổ chức cũng trao 20 suất học bổng và 15 xe đạp cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn, góp phần hỗ trợ việc học và đi lại.
Chủ quyền cần đi cùng hiểu biết pháp luật
Tình yêu quê hương sẽ có nền tảng vững hơn khi đi cùng hiểu biết đúng về chủ quyền biển đảo và pháp luật. Ở Hà Nội, nội dung thi bao gồm chủ trương, chính sách, Luật Biển Việt Nam năm 2012, Luật Cảnh sát biển Việt Nam năm 2018, kiến thức đại dương, biến đổi khí hậu và pháp luật Việt Nam, quốc tế liên quan đến biển đảo. Tại Lâm Đồng, học sinh tiếp cận thêm các quy định quốc tế và khái niệm về quyền trên biển. Việc đặt những kiến thức ấy trong câu hỏi cụ thể giúp chủ đề chủ quyền bớt trừu tượng; học sinh có thể hiểu rằng bảo vệ biển đảo không chỉ là khẩu hiệu, mà còn gắn với nhận thức về luật lệ, lịch sử và vai trò của các lực lượng làm nhiệm vụ.
Các sân chơi này cũng gợi ra một hướng giáo dục đáng duy trì: khơi gợi cảm xúc trước, rồi bồi đắp hiểu biết để chuyển cảm xúc thành trách nhiệm. Học sinh có thể bắt đầu từ câu chuyện về người lính biển, một thử thách kiến thức hay phần giao lưu với thầy cô, nhưng giá trị lâu dài nằm ở việc các em biết chia sẻ điều đã học và ứng xử có trách nhiệm trong đời sống. Kỳ vọng học sinh trở thành những tuyên truyền viên nhỏ tuổi vì thế có ý nghĩa khi đi cùng kiến thức chính xác và sự tiếp nối trong nhà trường. Kết luận, trò chơi và công nghệ không phải đích đến; chúng là cách mở cửa lớp học, để tình yêu quê hương gắn với nhận thức pháp luật và ý thức gìn giữ chủ quyền.
