Từ tăng trưởng nóng đến bài toán chất lượng trong cạnh tranh du lịch Đông Nam Á
Chiến lược du lịch chất lượng của Việt Nam là định hướng chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa trên số lượng khách sang mô hình coi trọng giá trị trải nghiệm, thời gian lưu trú và chi tiêu khách quốc tế, nhằm nâng cao sức cạnh tranh du lịch Đông Nam Á và bắt kịp các trung tâm du lịch như Thái Lan, Singapore về hiệu quả kinh tế lẫn vị thế hình ảnh. Du lịch Việt Nam tăng trưởng chưa từng có: năm 2025, tổng khách nội địa khoảng 135,5 triệu lượt, khách quốc tế 21,2 triệu lượt với mức tăng trên 20% và tổng thu từ du lịch vượt mốc 1 triệu tỷ đồng. Theo dữ liệu UN Tourism, Việt Nam là quốc gia có tốc độ tăng trưởng du lịch nhanh nhất thế giới trong nửa đầu năm 2025. Nhưng chỉ số lượng là chưa đủ; nếu Việt Nam vẫn dựa vào giá rẻ và tour đại trà, lợi thế hiện tại có nguy cơ bão hòa giống các điểm đến đi trước trong khu vực.
Sa Pa và mạng lưới điểm đến mới: tín hiệu cho chiến lược nâng giá trị
Việc Sa Pa được công nhận là điểm đến tăng trưởng nhanh nhất châu Á trên Agoda cho thấy du lịch Việt Nam tăng trưởng không còn tập trung ở vài đô thị quen thuộc mà đang lan rộng sang các địa phương thứ cấp và vùng thiên nhiên. Trang Tradingview ghi nhận, năm 2025, Việt Nam đạt mức tăng gần 50% lượng tìm kiếm phòng nghỉ quốc tế trên Agoda – đó là con số cho thấy nhu cầu đang bùng nổ và du khách muốn khám phá nhiều hơn những điểm đến mới ngoài Đà Nẵng, TP.HCM, Hà Nội, Nha Trang, Phú Quốc. Các nền tảng số như TikTok giúp các địa phương này hiện diện trên bản đồ quốc tế dễ dàng hơn. Câu hỏi chiến lược là: Việt Nam sẽ biến làn sóng khám phá này thành giá trị cao, hay tiếp tục bán các gói nghỉ dưỡng và tham quan với biên lợi nhuận thấp, bỏ lỡ cơ hội nâng chi tiêu khách quốc tế?
Lợi thế cạnh tranh: kết hợp đô thị hiện đại, văn hóa sâu dày và thiên nhiên khác biệt
Điểm mạnh nhất của Việt Nam trong cạnh tranh du lịch Đông Nam Á nằm ở sự kết hợp hiếm có giữa đô thị hiện đại, văn hóa đa tầng và cảnh quan tự nhiên phong phú. Việt Nam hội tụ cảnh quan đa dạng, hệ sinh thái phong phú, văn hóa đặc sắc và lịch sử lâu đời; ẩm thực phong phú, tinh tế và đa dạng vùng miền đã trở thành một “đại sứ văn hóa” đặc biệt. TP.HCM là ví dụ điển hình: thành phố sở hữu hệ sinh thái du lịch từ đô thị hiện đại, nền văn hóa lâu đời đến thiên nhiên hùng vĩ, đủ khả năng đáp ứng nhiều nhu cầu trải nghiệm khác nhau. Nhịp sống đêm náo nhiệt, thế giới ẩm thực sôi động và các thiên đường mua sắm sầm uất khiến thành phố giữ vững vị trí top 3 điểm đến được tìm kiếm nhiều nhất tại Việt Nam. Nếu biết xây dựng chuỗi sản phẩm gắn kết những lợi thế này, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành trung tâm trải nghiệm đa chiều trong khu vực, khác biệt với mô hình du lịch mua sắm nhanh hoặc nghỉ dưỡng khép kín của các nước lân cận.
Từ du lịch số lượng sang du lịch giá trị: trọng tâm là chi tiêu khách quốc tế
Bài toán cốt lõi hiện nay không phải kéo thêm bao nhiêu lượt khách, mà là làm thế nào để mỗi du khách trả nhiều tiền hơn cho trải nghiệm chất lượng. Theo các chuyên gia kinh tế đô thị, nguồn thu từ du lịch phần lớn nằm ở dịch vụ mua sắm, ẩm thực và giải trí chuyên nghiệp, chứ không chỉ ở vé máy bay hay cơ sở lưu trú. Khi những mắt xích này còn phân mảnh, tiềm năng chi tiêu khách quốc tế chưa được khai thác triệt để. TP.HCM đang đi trước trong việc chuyển từ tư duy “du lịch như một ngành” sang “du lịch như một hệ sinh thái”, dựa trên bản sắc văn hóa vùng. Chiến lược là quy hoạch các không gian kinh tế đêm tập trung gắn với văn hóa bản địa, thay vì để dịch vụ phát triển tự phát. Khi dòng vốn tư nhân được định hướng vào các tổ hợp giải trí, nghỉ dưỡng khép kín, bài toán “du khách không biết tiêu tiền ở đâu sau khi màn đêm buông xuống” sẽ được giải quyết, mở đường cho chi tiêu tăng thêm rõ rệt.
Liên kết hệ sinh thái, nâng tầm vị thế “ngôi sao sáng” của khu vực
Được đánh giá là “ngôi sao sáng” của du lịch khu vực tại Diễn đàn Du lịch ASEAN tổ chức ở Philippines, Việt Nam đang ở thời điểm vàng để chuyển đổi chiến lược. Mục tiêu đón 25 triệu lượt khách quốc tế và 150 triệu lượt khách nội địa trong năm tới đi kèm áp lực phải tăng chất lượng tăng trưởng, không chỉ chạy theo con số. Điều này đòi hỏi sự liên kết giữa các doanh nghiệp đầu tàu để hình thành hệ sinh thái du lịch toàn diện, đa dạng chương trình kết hợp hàng không, thương mại, mua sắm, hội nghị, triển lãm, nghỉ dưỡng, giải trí và trải nghiệm văn hóa. Các sự kiện quy mô như Hội chợ Du lịch quốc tế TP.HCM lần thứ 20, với mục tiêu 20.050 cuộc hẹn B2B và hơn 30.000 lượt khách tham quan, chỉ có giá trị dài hạn khi được nối tiếp bằng các dự án cụ thể và sản phẩm giá trị cao. Kết luận rõ ràng là: nếu Việt Nam không nhanh chóng chuyển trục từ tăng trưởng số lượng sang tăng trưởng giá trị, lợi thế tăng tốc hiện nay sẽ bị bào mòn; ngược lại, nếu kiên trì với chiến lược du lịch chất lượng, Việt Nam có thể giữ vững vị thế quốc gia có tốc độ phục hồi và tăng trưởng tốt nhất ASEAN đồng thời thu hẹp khoảng cách về hiệu quả chi tiêu với các đối thủ trong khu vực.
