Việt Nam vươn lên vị trí thứ hai: tín hiệu đổi trục cạnh tranh Đông Nam Á
Thị trường hàng không Việt Nam là tổng thể các hoạt động vận tải hàng không nội địa và quốc tế liên quan đến hành khách, hàng hóa, mạng đường bay, đội tàu bay và năng lực cung ứng ghế, phản ánh nhu cầu di chuyển, du lịch, giao thương cũng như sức cạnh tranh của các hãng trong bối cảnh Đông Nam Á hàng không đang tái cấu trúc mạnh mẽ. Những ngày qua, việc Việt Nam vượt Thái Lan về năng lực vận chuyển đã trở thành một mốc tâm lý quan trọng. Đứng thứ hai khu vực với 7,4 triệu ghế trong tháng 7, tăng 5,6% so với cùng kỳ, Việt Nam đã chính thức vượt Thái Lan, vốn đạt 6,9 triệu ghế. Trong khi tổng năng lực vận chuyển của Đông Nam Á giảm 1,2%, việc Việt Nam đi ngược xu hướng cho thấy đây không chỉ là cú bứt tốc ngắn hạn mà là dấu hiệu đổi trục cạnh tranh hàng không khu vực, nơi Việt Nam bắt đầu trở thành đối trọng thực sự trước các thị trường truyền thống như Thái Lan.
Đà tăng trưởng khác biệt giữa Việt Nam và phần còn lại Đông Nam Á
Bức tranh Đông Nam Á hàng không đang phân hóa rõ rệt: tổng năng lực vận chuyển tháng 7 đạt 50,4 triệu ghế nhưng lại giảm nhẹ so với cùng kỳ. Indonesia vẫn dẫn đầu, song tăng trưởng chỉ nhích 0,3%, và nhiều thị trường lớn khác bắt đầu chững lại. Trong khung cảnh đó, thị trường hàng không Việt Nam lại duy trì đà tăng hai con số ở cả du lịch quốc tế và nội địa. Năng lực vận chuyển nội địa tăng 8,1%, tương đương thêm 369.700 ghế – mức nhanh nhất khu vực. Đây là khác biệt mang tính cấu trúc: nhu cầu du lịch và vận tải hàng không trong nước tiếp tục mở rộng, trong khi các chính sách thị thực, kết nối đường bay và xúc tiến điểm đến nâng thêm tầng cầu quốc tế. Câu nói có thể trích dẫn là: "Những con số trên cho thấy trong bức tranh hàng không Đông Nam Á vào tháng 7, Việt Nam đang nổi lên với tốc độ tăng trưởng tích cực cả về năng lực vận chuyển nội địa lẫn quy mô toàn thị trường".
Vietjet tăng trưởng và chiến lược 600 máy bay: tham vọng vượt ra ngoài biên giới
Nếu Vietnam Airlines giữ vị trí hãng có năng lực vận chuyển lớn nhất Đông Nam Á với 2,8 triệu ghế trong tháng 7, thì Vietjet lại là nhân tố thể hiện rõ nhất tham vọng mở rộng cạnh tranh hàng không khu vực. Sáu tháng đầu năm, Vietjet tăng trưởng tích cực trên nhiều chỉ tiêu, vận chuyển hơn 13,4 triệu hành khách trên 72.000 chuyến bay và gần 41.000 tấn hàng hóa. Động lực đến từ mạng bay quốc tế liên tục mở rộng, nhu cầu vận tải cao và chiến lược đầu tư đội tàu hơn 600 máy bay thế hệ mới – một trong những đơn hàng lớn nhất châu Á – Thái Bình Dương. Việc phát triển hệ sinh thái hàng không tích hợp từ vận tải hành khách, hàng hóa, dịch vụ mặt đất, đào tạo đến kỹ thuật và tài chính không chỉ là câu chuyện tăng quy mô; đó là bước đi có tính toán để Vietjet bám sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực, thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá rẻ. Vietjet Thái Lan và Vietjet Qazaqstan mở rộng mạng bay, biến thương hiệu này thành người chơi xuyên biên giới trong cuộc cạnh tranh hàng không khu vực.
Nhu cầu du lịch bùng nổ và lợi thế chính sách: nền tảng cho bước nhảy
Việc Việt Nam vượt Thái Lan không thể tách khỏi bùng nổ nhu cầu du lịch và vận tải hàng không trong nước. Tháng 7, Việt Nam đón 1,67 triệu lượt khách quốc tế, tăng 6,6% so với cùng kỳ; tính chung 7 tháng, đạt 13,9 triệu lượt, tăng 13,8% và tương đương 56% mục tiêu cả năm. Trong bối cảnh du lịch quốc tế bước vào giai đoạn thấp điểm và thế giới còn nhiều bất ổn, việc giữ được tốc độ tăng trưởng hai con số cho thấy sức hấp dẫn điểm đến đang được củng cố liên tục. Các chính sách thị thực thuận lợi, mở thêm đường bay, tăng kết nối và nâng chất lượng dịch vụ du lịch không chỉ giúp lấp đầy ghế mà còn tạo vòng lặp tích cực giữa du lịch và thị trường hàng không Việt Nam. Đồng thời, chiến lược của Vietjet trong việc mở mạng bay tới Trung Quốc, Nam Á, Trung Á và châu Âu đã góp phần kéo thêm dòng khách, hàng hóa về Việt Nam, phản ánh nhu cầu vận tải ngày càng cao và củng cố vị thế quốc gia như một điểm trung chuyển mới của khu vực.
Từ vị trí thứ hai đến tham vọng trung tâm hàng không mới của khu vực
Việt Nam trở thành thị trường hàng không lớn thứ hai Đông Nam Á là một cột mốc, nhưng quan trọng hơn là hướng đi sau đó. Cạnh tranh hàng không khu vực đang dịch chuyển từ cuộc đua đơn thuần về ghế sang cuộc đua về hệ sinh thái và năng lực tài chính. Sự nổi lên của nhóm hãng truyền thống, chiếm 56% tổng năng lực khu vực và tăng 5%, trong khi các hãng giá rẻ giảm 8,1%, cho thấy cán cân đang nghiêng về những nhà khai thác có chiến lược dài hơi và nền tảng dịch vụ toàn diện. Việc Vietjet tham gia sáng lập Trung tâm Tài chính Hàng không châu Á – Thái Bình Dương, thu hút nhà đầu tư quốc tế đến Việt Nam để cùng xây dựng một trung tâm hàng không mới, là bước đi mang tính tuyên bố tham vọng. Nếu Việt Nam tiếp tục duy trì tăng trưởng thị trường hàng không, kết hợp sức mạnh của Vietnam Airlines, Vietjet và cải thiện hạ tầng, quốc gia này hoàn toàn có cơ hội chuyển từ vị trí thứ hai về quy mô sang vai trò trung tâm điều phối dòng khách và vốn của khu vực. Bước ngoặt hôm nay chỉ là khởi đầu cho một chu kỳ cạnh tranh mới, nơi Việt Nam không chỉ “đuổi kịp” mà còn có thể đặt ra luật chơi mới cho Đông Nam Á hàng không.
