Từ tư vấn đến cải tiến có thể đo lường
Nhà máy thông minh là mô hình sản xuất trong đó quy trình được chuẩn hóa, nguồn lực được quản lý hiệu quả và dữ liệu hỗ trợ doanh nghiệp theo dõi, cải tiến hoạt động. Cách tiếp cận này là trọng tâm của hai chương trình Samsung Việt Nam phối hợp với Sở Công Thương Bắc Ninh triển khai cho doanh nghiệp phía Bắc.
Ngày 28/10/2026, hai đơn vị tổ chức hội nghị tổng kết sau hơn 5 tháng thực hiện, đánh giá kết quả tại 16 doanh nghiệp: 10 doanh nghiệp tham gia chương trình phát triển nhà máy thông minh và 6 doanh nghiệp nhận tư vấn khuôn mẫu thông minh. Quy mô này đáng chú ý không phải vì số lượng tự thân, mà vì chương trình đặt cải tiến vào quy trình vận hành cụ thể thay vì coi chuyển đổi số sản xuất là việc mua thêm công nghệ.
Các số liệu tại một số công đoạn cho thấy hướng đi ấy có thể tạo thay đổi rõ rệt: năng suất ép/dập ở Điện tử G8 tăng 53,8%, từ 650 lên 1.000 sản phẩm trong 8 giờ; năng suất đóng gói tại Công ty Cổ phần Tạo hình Cơ khí Việt Nam tăng 20%.
Chuẩn hóa trước, số hóa sau
Điểm đáng rút ra là công nghệ phát huy tác dụng khi đi cùng việc sắp xếp lại công việc. Dự án nhà máy thông minh tập trung chuẩn hóa quy trình, tối ưu nguồn lực và xây dựng nền tảng số phù hợp với điều kiện từng doanh nghiệp. Đây là lựa chọn thực tế hơn việc áp dụng một mô hình đồng loạt, bởi mỗi nhà máy có điểm nghẽn và năng lực vận hành khác nhau.
Tại Công ty Cổ phần Chính xác TCI, lượng sản phẩm chờ tái gia công giảm từ 19.000 xuống 6.000, tương đương 68,4%. Kết quả này gợi ý rằng hiệu quả không chỉ nằm ở sản lượng đầu ra; giảm hàng tồn đọng giữa các công đoạn cũng giúp quy trình thông suốt hơn.
Một số doanh nghiệp còn đưa phần mềm và dữ liệu vào quản lý thường nhật. Mạnh Toàn Plastic kết nối đơn hàng với lệnh sản xuất, dùng IoT theo dõi sản lượng, chu kỳ và trạng thái thiết bị theo thời gian thực, đồng thời áp dụng mã QR để quản lý kho. Ở Công nghiệp TCI, công cụ tìm bản vẽ tương tự kết hợp ERP rút ngắn thời gian lập báo giá từ một ngày xuống không quá một giờ. Những ứng dụng này cho thấy chuyển đổi số sản xuất có giá trị khi giúp người quản lý nhìn thấy vấn đề sớm và xử lý nhanh.
Tư vấn khuôn mẫu giải quyết bài toán chuyên biệt
Với sáu doanh nghiệp tham gia, chương trình tư vấn khuôn mẫu hướng đến một chuỗi công việc đặc thù: chuẩn hóa thiết kế, gia công và kiểm soát chất lượng, đồng thời cải thiện quản lý tiến độ và lịch sử chế tạo khuôn. Đây không phải phần phụ của nhà máy thông minh, mà là hỗ trợ chuyên biệt cho lĩnh vực cần kiểm soát chặt độ chính xác và khả năng đáp ứng yêu cầu khách hàng.
Ý nghĩa của tư vấn nằm ở việc biến kinh nghiệm rời rạc thành quy trình có thể theo dõi và lặp lại. Khi tiến độ, lịch sử chế tạo và chất lượng được quản lý tốt hơn, doanh nghiệp có cơ sở để phát hiện sai lệch, phối hợp công việc và cải tiến thay vì chỉ xử lý sự cố sau khi phát sinh. Tuy nhiên, kết quả dài hạn sẽ phụ thuộc vào khả năng duy trì các chuẩn mới sau khi chuyên gia kết thúc hỗ trợ.
Hai chương trình vì vậy bổ trợ cho nhau: một bên nâng năng lực quản trị sản xuất tổng thể, bên kia đi sâu vào quy trình khuôn mẫu. Samsung hỗ trợ doanh nghiệp thông qua hợp tác với Sở Công Thương Bắc Ninh, kết hợp tư vấn với cải tiến tại hiện trường và ứng dụng dữ liệu, thay vì tách chuyển đổi số khỏi hoạt động sản xuất hằng ngày.
Thử thách tiếp theo là duy trì cải tiến
Các kết quả sau hơn 5 tháng là tín hiệu tích cực, nhưng chưa đủ để xem chuyển đổi đã hoàn tất. Giá trị của nhà máy thông minh nằm ở việc doanh nghiệp tiếp tục cập nhật dữ liệu, giữ kỷ luật quy trình và dùng thông tin thu được để điều chỉnh sản xuất. Nếu hệ thống chỉ vận hành trong thời gian có dự án, mức cải thiện khó trở thành năng lực lâu dài.
Sau khi dự án kết thúc, các doanh nghiệp sẽ tiếp tục phát triển hệ thống bằng nguồn lực sẵn có và nhận cố vấn trực tuyến từ chuyên gia Hàn Quốc. Đây là bước tiếp nối thiết thực, song trách nhiệm duy trì vẫn thuộc về doanh nghiệp: phân công người phụ trách, cập nhật quy trình và biến dữ liệu thành căn cứ cho quyết định hằng ngày.
Việc Samsung và Sở Công Thương Bắc Ninh phối hợp cũng cho thấy hỗ trợ chuyển đổi số sản xuất có thể kết nối kinh nghiệm chuyên môn với nhu cầu thực tế của địa phương. Kết luận đáng kể nhất không phải doanh nghiệp đã thành nhà máy thông minh chỉ sau vài tháng, mà là họ đã có những quy trình và kết quả cụ thể để tiếp tục cải tiến. Thành công sẽ được quyết định bởi việc duy trì tiến bộ ấy sau khi chương trình khép lại.
