Chuyển đổi bắt đầu từ cách vận hành
Nhà máy thông minh là mô hình sản xuất kết hợp quy trình được chuẩn hóa với dữ liệu và công nghệ kết nối để cải thiện năng suất, chất lượng và khả năng quản lý. Giá trị của mô hình không nằm ở việc mua thật nhiều thiết bị mới, mà ở việc giúp doanh nghiệp nhận ra điểm nghẽn và điều hành dựa trên thông tin đáng tin cậy.
Ngày 28/11, Samsung Việt Nam phối hợp với Sở Công Thương tỉnh Bắc Ninh tổng kết hai dự án khu vực phía Bắc: hợp tác phát triển nhà máy thông minh và tư vấn khuôn mẫu thông minh. Sau hơn 5 tháng triển khai, chương trình đánh giá kết quả tại 16 doanh nghiệp, gồm 10 đơn vị tham gia dự án nhà máy thông minh và 6 đơn vị thuộc dự án khuôn mẫu. Khởi động ngày 7/5/2026, hai chương trình hướng tới nâng cao năng lực quản lý, tối ưu vận hành và thúc đẩy chuyển đổi số doanh nghiệp theo điều kiện thực tế của từng đơn vị.
Đây là hướng tiếp cận đáng chú ý: thay vì coi chuyển đổi số là một dự án công nghệ tách biệt, các chương trình gắn việc số hóa với cải tiến quy trình sản xuất cụ thể.
Năng suất tăng khi cải tiến gắn với dữ liệu
Các kết quả được báo cáo cho thấy cải tiến tại hiện trường có thể tạo ra thay đổi đo đếm được. Tại Công ty Cổ phần Điện tử G8, năng suất công đoạn ép, dập tăng 53,8%, từ 650 lên 1.000 sản phẩm trong 8 giờ. Công đoạn đóng gói của Công ty Cổ phần tạo hình cơ khí Việt Nam tăng năng suất 20%, còn Công ty Cổ phần Chính xác TCI giảm sản phẩm chờ tái gia công từ 19.000 xuống 6.000, tương đương 68,4%.
Điểm quan trọng là những con số này đi cùng thay đổi trong cách quản lý. Mạnh Toàn Plastic kết nối đơn hàng với lệnh sản xuất, dùng IoT theo dõi sản lượng, chu kỳ và tình trạng thiết bị theo thời gian thực; mã QR và quản lý vị trí kho hỗ trợ kiểm soát nguyên vật liệu. Tại Công nghiệp TCI, công cụ tìm bản vẽ tương tự kết hợp ERP rút ngắn thời gian lập báo giá từ một ngày xuống không quá một giờ.
Những ví dụ ấy cho thấy phần mềm có ích khi giải quyết một việc cụ thể: giảm chờ đợi, phát hiện bất thường sớm hoặc rút ngắn thao tác. Đây là nền móng thực tế hơn việc chạy theo danh xưng nhà máy thông minh.
Khuôn mẫu thông minh nâng chuẩn một mắt xích then chốt
Dự án khuôn mẫu thông minh tập trung chuẩn hóa và tối ưu quy trình thiết kế, gia công, kiểm soát chất lượng, đồng thời cải thiện khả năng đáp ứng yêu cầu khách hàng. Với doanh nghiệp khuôn mẫu, khả năng truy xuất lịch sử chế tạo, theo dõi tiến độ và tình trạng thiết bị không phải phần phụ của sản xuất: đó là cơ sở để phối hợp công đoạn và kiểm soát chất lượng nhất quán.
Một số doanh nghiệp đã xây dựng quy trình thao tác chuẩn và thử nghiệm công cụ quản lý tiến độ, lịch sử chế tạo khuôn. Halo Mold Tech thử nghiệm phần mềm theo dõi trạng thái máy, nguyên nhân dừng máy và xây dựng dữ liệu năng lực gia công qua đo lường trên 5 thiết bị. Các ứng dụng còn đang được triển khai, nhưng hướng đi đã rõ: chuyển từ phụ thuộc vào kinh nghiệm cá nhân sang quy trình có thể kiểm tra và dữ liệu có thể dùng lại.
Đây là mắt xích có ý nghĩa với công nghiệp hỗ trợ, bởi năng lực sản xuất khuôn ảnh hưởng đến độ ổn định và khả năng phối hợp của các công đoạn tiếp theo. Chuẩn hóa tốt giúp doanh nghiệp có cơ sở vững hơn để đáp ứng yêu cầu sản xuất.
Hệ sinh thái cần sự tiếp nối sau tư vấn
Sự phối hợp giữa Samsung và cơ quan địa phương giúp chương trình gắn kinh nghiệm cải tiến với nhu cầu của doanh nghiệp tại Bắc Ninh và khu vực phía Bắc. Mục tiêu không nên dừng ở việc hoàn thành tư vấn cho từng nhà máy: hiệu quả lớn hơn nằm ở việc hình thành một hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ có năng lực quản trị và sản xuất đủ sức cạnh tranh.
Sau khi dự án kết thúc, doanh nghiệp sẽ tiếp tục phát triển hệ thống dựa trên nguồn lực hiện có, đồng thời nhận cố vấn trực tuyến từ chuyên gia Hàn Quốc. Trước đó, ngày 21/10, Samsung và Sở Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh cũng tổng kết chương trình nhà máy thông minh dành cho 4 doanh nghiệp phía Nam. Việc mở rộng địa bàn và duy trì hỗ trợ sau dự án là cần thiết, bởi công cụ mới chỉ tạo giá trị lâu dài khi được sử dụng thường xuyên và gắn với mục tiêu cải tiến.
Kết luận: Hai dự án cho thấy chuyển đổi số doanh nghiệp không nhất thiết phải mở đầu bằng khoản đầu tư lớn. Chuẩn hóa quy trình, khai thác dữ liệu và duy trì cải tiến mới là con đường thiết thực để nhà máy thông minh và khuôn mẫu thông minh góp phần nâng sức cạnh tranh cho công nghiệp hỗ trợ.
