Một nghệ sĩ piano jazz Việt Nam chọn dân ca làm đường đi
Nghệ sĩ piano Trần Lê Trà Thanh là một trong số ít nghệ sĩ piano jazz Việt Nam vừa được đào tạo bài bản ở cái nôi âm nhạc cổ điển thế giới, vừa kiên trì đưa ca khúc và dân ca Việt Nam lên phím đàn piano với tinh thần dân ca truyền thống hiện đại, kết nối khán giả trong nước với ngôn ngữ jazz quốc tế thông qua sáng tác, giảng dạy và biểu diễn trên nhiều sân khấu. Ở chị, câu chuyện không chỉ là một mini album mới hay vài buổi trình diễn, mà là lựa chọn thẩm mỹ rõ rệt: nếu piano từng bị xem như “nhạc cụ của Beethoven” thì nay phải biết cất tiếng cùng câu hò điệu lý của người Việt. Đó là tuyên ngôn nghệ thuật đủ sắc cạnh trong bối cảnh nhạc Việt thường chạy theo thị trường hơn là theo chiều sâu.
Từ Nhạc viện Tchaikovsky đến lớp học Sài Gòn: nền tảng cổ điển để chơi jazz
Sinh năm 1976 tại TP.HCM, Trần Lê Trà Thanh lớn lên trong một gia đình giàu truyền thống âm nhạc và sớm bước vào con đường chuyên nghiệp. Năm lên 9, chị thi đỗ hệ đào tạo piano dài hạn 15 năm của Nhạc viện TP.HCM, gồm 11 năm Trung cấp và 4 năm Đại học, một lộ trình đủ khắc nghiệt để rèn tính kỷ luật của nghệ sĩ cổ điển. Sau khi tốt nghiệp, chị tu nghiệp chuyên ngành Piano tại Nhạc viện P.I. Tchaikovsky ở Moscow giai đoạn 1999–2000, tích lũy vốn hiểu biết học thuật từ trung tâm âm nhạc cổ điển thế giới. Trở về, chị hoàn thành cao học Biểu diễn Piano và từ 2003 giảng dạy tại Khoa Piano Nhạc viện TP.HCM, đồng thời giữ vị trí Phó Trưởng Bộ môn Piano tại Trường Đại học Văn Lang. Chính nền tảng cổ điển này tạo điểm tựa để chị bước sang jazz mà không đánh mất chiều sâu.
“Biển xanh còn hát”: tiếng nói riêng giữa làn sóng album jazz dân ca
Ngày 8/8 tại Yoko Café TP.HCM, Trà Thanh giới thiệu mini album jazz “Biển xanh còn hát” gồm 5 ca khúc do chính cô sáng tác, xoay quanh tình yêu, ký ức và những suy ngẫm về cuộc sống. Đây là kết quả của quá trình viết và hoàn thiện kéo dài nhiều năm: ca khúc “Biển xanh còn hát” ra đời từ 2008; “Chốn xưa bình yên” viết năm 2009, chỉnh sửa lại vào 2023; các bài như “Ký ức tình yêu”, “Đêm Noel bên em”, “Cô đơn” được hoàn thiện hòa âm từ 2019 và thu âm đến tháng 2/2026 mới hoàn tất. Theo lời chị, piano jazz mang đến sự tự do trong xử lý giai điệu, hòa âm, phối khí và cách thể hiện, nên trong từng ca khúc, yếu tố jazz được đưa vào ở nhiều mức độ, từ cấu trúc hòa âm đến không gian cho ca sĩ ứng biến.
Hợp tác cùng giọng ca trẻ để làm mới ngôn ngữ jazz
Điều thú vị là Trà Thanh không chọn lối đi “nghệ sĩ độc hành” mà chủ động mời ba giọng ca trẻ Diệu Linh, Minh Anh và Khánh Nhật tham gia mini album. Diệu Linh và Minh Anh là hai nữ ca sĩ được đào tạo bài bản, có kinh nghiệm thu âm tại Hà Nội; Khánh Nhật vừa tốt nghiệp Thủ khoa Thanh nhạc Đại học Văn Lang, đại diện lớp ca sĩ trẻ năng động. Họ đảm nhiệm những ca khúc có nhiều quãng cao, đường giai điệu trúc trắc, đòi hỏi xử lý linh hoạt linh hoạt theo tinh thần jazz, tận dụng tối đa khoảng trống mà tác giả mở ra để ứng biến. Khi tiếng đàn giàu trải nghiệm gặp tiếng hát trẻ, các bài tình ca jazz trong “Biển xanh còn hát” thoát khỏi khuôn hình u tối thường thấy, trở nên ấm áp, mở, hướng tới lớp khán giả đang tìm kiếm một jazz gần gũi mà vẫn tinh tế.
Đưa dân ca Việt lên phím đàn: thách thức và ý nghĩa
Song song với album, Trà Thanh giới thiệu tuyển tập “Tuyển tập ca khúc Việt Nam chuyển soạn cho Piano độc tấu”, tập hợp ca khúc và dân ca Việt Nam được chuyển soạn cho hình thức độc tấu piano, phân thành bốn chương từ cơ bản đến nâng cao để người học luyện tập hằng ngày. Theo chị, khó nhất khi đưa dân ca Việt Nam lên piano là giữ được cái “hồn”, những luyến láy tự do và nhịp điệu phong phú vốn có của từng vùng miền – lúc nhanh, hối hả như nhảy sạp, lúc chậm rãi như nhịp chèo đưa. Piano gắn với hệ thống âm nhạc phương Tây, nên người chuyển soạn phải biết dung hòa giữa đặc điểm nhạc cụ và chất liệu nguyên bản. Quan điểm của Trà Thanh rõ ràng: âm nhạc ngày nay phóng khoáng, piano không thể chỉ chơi cổ điển mà phải vang lên cả bolero, rock và những điệu dân ca mộc mạc ba miền. Đây không chỉ là kỹ thuật, mà là lựa chọn giữ bản sắc trong quá trình hiện đại hóa.
