Lưới điện thông minh là nền tảng của chuyển dịch năng lượng
Lưới điện thông minh là hệ thống điện ứng dụng công nghệ số và khả năng kết nối để quản lý, truyền tải và phân phối điện linh hoạt, tin cậy hơn, đồng thời hỗ trợ tích hợp năng lượng tái tạo và các nguồn điện mới. Đây là hạ tầng thiết yếu khi điện mặt trời, điện gió, xe điện và lưu trữ năng lượng làm thay đổi cách sản xuất, phân phối và sử dụng điện. Ngày 6/11, Trường Điện - Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội chủ trì Hội nghị quốc tế về Năng lượng và Ứng dụng lần thứ 9 (ASGC9) tại Hà Nội; hội nghị diễn ra từ ngày 5 đến 7/11/2026. Trọng tâm ấy đúng lúc: chuyển dịch năng lượng không thể dựa vào nguồn sạch nếu hệ thống điện thiếu năng lực điều phối. Với ASEAN, nhu cầu năng lượng tăng và tiềm năng tái tạo lớn tạo ra cả áp lực lẫn cơ hội hợp tác. Phát triển lưới điện thông minh vì thế gắn trực tiếp với an ninh năng lượng và mục tiêu bền vững.
ASGC9 biến trao đổi học thuật thành lời giải công nghệ
Giá trị của hội nghị ASGC9 không nằm ở việc liệt kê công nghệ mới, mà ở cơ hội nối nghiên cứu với bài toán vận hành thực tế. Sự kiện quy tụ nhà khoa học, chuyên gia, nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế trong các lĩnh vực hệ thống điện, năng lượng và công nghệ thông minh; đại diện doanh nghiệp năng lượng và sinh viên Trường Điện - Điện tử cũng tham dự. Chương trình có 24 báo cáo khoa học tại 4 phòng chuyên đề. Các hướng trao đổi gồm lưới điện thông minh, nguồn điện phân tán, pin và quản lý năng lượng, phương tiện giao thông điện, tòa nhà thông minh, AI, Internet vạn vật, truyền thông và an ninh mạng. Độ rộng chủ đề có ý nghĩa vì các thành phần này phải hoạt động cùng nhau; nghiên cứu chỉ có tác động khi được thử nghiệm, điều chỉnh và chuyển thành giải pháp phù hợp với điều kiện của từng hệ thống điện.
AI ngành điện cần đi cùng hạ tầng và quy tắc phù hợp
AI ngành điện có thể hỗ trợ dự báo sản lượng năng lượng tái tạo và nhu cầu tiêu thụ, bảo trì dự đoán, phát hiện sự cố, quản lý năng lượng và tối ưu vận hành lưới theo thời gian thực. Tại ASGC9, GS. Mahdi Jalili thuộc Đại học RMIT (Australia) phân tích cách AI và thuật toán tối ưu hóa giúp tích hợp năng lượng tái tạo, xe điện vào hệ thống điện. Đây là hướng đi thiết thực, nhưng thuật toán không thể thay thế hạ tầng đủ năng lực hay phối hợp giữa các đơn vị. Hội nghị cũng nêu những trở ngại cần giải quyết chung: hạ tầng, an ninh mạng, khả năng tương thích công nghệ, đầu tư và hành lang pháp lý. Việt Nam còn phải đầu tư và tiếp nhận nhiều công nghệ từ nước ngoài. Vì vậy, ứng dụng AI cần song hành với năng lực làm chủ công nghệ, tiêu chuẩn kết nối và cơ chế bảo vệ hệ thống.
Đại học Bách khoa Hà Nội kết nối tri thức ASEAN
Đăng cai ASGC9, Đại học Bách khoa Hà Nội đảm nhận vai trò kết nối nhà khoa học, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các đối tác khu vực, thay vì chỉ tổ chức một diễn đàn chuyên môn. Nhà trường kỳ vọng trao đổi học thuật sẽ mở rộng hợp tác nghiên cứu, đưa kết quả khoa học gần hơn với vận hành hệ thống điện và góp phần đào tạo kỹ sư đáp ứng yêu cầu mới. Đây là phần việc có tính quyết định: những thách thức xuyên biên giới về công nghệ, an ninh mạng và tích hợp nguồn điện không thể được giải quyết riêng lẻ. Hội nghị cũng đặt biến đổi khí hậu, năng lượng sạch, khả năng chống chịu, chính sách và an ninh năng lượng trong mối liên hệ với phát triển kinh tế - xã hội. ASGC9 sẽ có ý nghĩa lâu dài nếu các kết nối tại Hà Nội tiếp tục thành dự án nghiên cứu chung và ứng dụng cụ thể. Hợp tác ASEAN, đi cùng đầu tư và quy tắc phù hợp, mới biến lưới điện thông minh thành nền tảng thực chất cho chuyển dịch năng lượng bền vững.
