‘Ba kết nối’ là gì và vì sao đây là bước ngoặt trong hợp tác Việt Nam – Thái Lan?
Chiến lược ‘Ba kết nối’ giữa Việt Nam và Thái Lan là khuôn khổ hợp tác mới tập trung vào kết nối chuỗi cung ứng, liên kết kinh tế địa phương và phát triển bền vững, nhằm đưa quan hệ song phương vượt ra khỏi mô hình thương mại đơn thuần để xây dựng một hệ sinh thái kinh tế khu vực gắn kết hơn, đáp ứng quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu và nhu cầu tích hợp khu vực ngày càng sâu rộng. Việc Thủ tướng Lê Minh Hưng và Chủ tịch Quốc hội kiêm Chủ tịch Hạ viện Thái Lan Sophon Zaram nhất trí thúc đẩy triển khai thực chất chiến lược này biến một khái niệm ngoại giao thành chương trình hành động, chứ không chỉ là khẩu hiệu. Ở góc độ chính trị, đây là tín hiệu rõ ràng rằng hai nước đã quyết định chuyển từ tư duy cạnh tranh trong thu hút đầu tư sang tư duy bổ trợ lẫn nhau. Thời điểm đưa ‘Ba kết nối’ lên hàng ưu tiên không phải tình cờ: nó diễn ra đúng dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, khi Việt Nam – Thái Lan chính thức bước vào giai đoạn Đối tác Chiến lược toàn diện với mức độ tin cậy đủ cao để chia sẻ lợi ích dài hạn.
Chuyến thăm 50 năm: từ biểu tượng ngoại giao đến động lực liên kết kinh tế
Hội kiến ngày 6/8 giữa Thủ tướng Lê Minh Hưng và Chủ tịch Quốc hội Sophon Zaram diễn ra đúng ngày kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Thái Lan, nên về mặt hình thức, đó là một sự kiện ngoại giao mang tính biểu tượng. Nhưng nếu chỉ nhìn ở lớp lễ nghi, chúng ta sẽ bỏ qua bản chất: hai nhà lãnh đạo dùng mốc 50 năm để đẩy hợp tác sang tầng mới, lấy ‘Ba kết nối’ làm trục xoay cho liên kết kinh tế và giao thông. Quan hệ đã được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược toàn diện với trọng tâm rõ ràng là kết nối chuỗi cung ứng, kinh tế địa phương và phát triển bền vững. Điều này cho thấy ưu tiên hiện nay không phải là thêm văn kiện, mà là triển khai thực chất, với các hành lang kinh tế Đông – Tây và phía Nam, cùng kế hoạch mở rộng kết nối đường bộ, hàng không, đường biển được nêu rõ. Nói cách khác, kỷ niệm 50 năm đang được dùng như một cú hích chính trị để buộc các bên phải dịch ngôn ngữ ngoại giao thành công trình, tuyến đường, hợp đồng và dự án cụ thể.
Từ cạnh tranh sang bổ trợ: ‘Ba kết nối’ tái định nghĩa Việt Nam – Thái Lan hợp tác
Trong nhiều năm, Việt Nam và Thái Lan thường được mô tả là đối thủ cạnh tranh trong thu hút đầu tư, nhất là trong mắt các tập đoàn đa quốc gia tìm điểm đặt nhà máy. Chiến lược ‘Ba kết nối’ là cơ chế để phá vỡ cách nhìn đã lỗi thời đó, bằng cách đặt hai nền kinh tế vào vai trò bổ trợ lẫn nhau trong một cấu trúc liên kết kinh tế mới. Việt Nam đang nổi lên như một trung tâm sản xuất năng động với tăng trưởng GDP 8,02% năm 2025, lực lượng lao động trẻ và thị trường tiêu dùng hơn 100 triệu dân. Thái Lan lại sở hữu hạ tầng giao thông hiện đại, mạng lưới logistics, năng lực công nghiệp và tài chính phát triển, cùng vị thế điểm đến đặt trụ sở khu vực và trung tâm điều phối chuỗi cung ứng. Kết hợp hai bộ thế mạnh này, ‘Ba kết nối’ hướng đến xây dựng các hành lang kinh tế, nơi nhà đầu tư có thể dùng Việt Nam làm nền sản xuất, Thái Lan làm trung tâm logistics và dịch vụ, tạo ra giá trị vượt xa tổng quy mô từng nền kinh tế riêng lẻ. Đây là chuyển dịch chiến lược: từ hai điểm đến cạnh tranh, thành một hệ sinh thái chung trong bản đồ tích hợp khu vực ASEAN.
Tác động lên doanh nghiệp, người dân và bức tranh tích hợp khu vực ASEAN
Việt Nam – Thái Lan hợp tác dưới khung Đối tác Chiến lược toàn diện đang đi theo xu hướng doanh nghiệp hóa lợi ích: từ quốc phòng – an ninh đến kinh tế, khoa học – công nghệ, văn hóa, giáo dục, du lịch và giao lưu nhân dân đều được thiết kế để mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp. Hiện kim ngạch thương mại song phương đã vượt 24 tỷ USD (approx. ₫600,000,000,000,000) mỗi năm, và hai bên đặt mục tiêu 25 tỷ USD (approx. ₫625,000,000,000,000), hướng tới 50 tỷ USD (approx. ₫1,250,000,000,000,000) theo hướng cân bằng và bền vững. Nếu ‘Ba kết nối’ được triển khai đúng tầm, con số này không chỉ là chỉ tiêu, mà là áp lực buộc hai nước phải mở rộng hành lang kinh tế, cải thiện hạ tầng giao thông và đơn giản hóa dịch vụ logistics để dòng hàng hóa, du lịch và lao động di chuyển hiệu quả hơn. Đối với cộng đồng doanh nghiệp, thông điệp đã rõ: những công ty biết kết hợp thế mạnh sản xuất của Việt Nam với năng lực logistics và tài chính của Thái Lan sẽ ở vị thế thuận lợi nhất để đón làn sóng tăng trưởng mới của ASEAN, trong bối cảnh thế giới tái cấu trúc chuỗi cung ứng và nhà đầu tư tìm các hệ sinh thái khu vực có tính liên kết cao.
Thách thức và triển vọng: ‘Ba kết nối’ có trở thành mô hình mẫu cho Đông Nam Á?
Điểm đáng chú ý là chiến lược ‘Ba kết nối’ không vận hành trong chân không; nó gắn với vai trò trung tâm của ASEAN và hợp tác tiểu vùng Mê Công mà Việt Nam và Thái Lan cùng cam kết thúc đẩy. Nếu hai nước thực sự biến khung hợp tác này thành mạng lưới chuỗi cung ứng, giao thông và giao lưu nhân dân hiệu quả, họ sẽ tạo ra một mô hình tích hợp khu vực rõ ràng hơn những tuyên bố chung vẫn thấy trong ASEAN. Tuy vậy, thách thức lớn nằm ở chỗ phải đồng bộ nhiều tầng: từ cơ chế họp Nội các chung, chương trình hành động 2026–2031, đến các cơ chế quốc phòng – an ninh và phối hợp trong các vấn đề như an ninh hàng hải hay phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia. Càng kết nối, nhu cầu bảo đảm an ninh và quản trị rủi ro càng cao. Triển vọng tích cực là hai bên đã đặt mục tiêu tham vọng về thương mại và cam kết phối hợp chặt chẽ để xây dựng hệ sinh thái khu vực gắn kết hơn, đủ sức hấp dẫn các nhà đầu tư toàn cầu đang tìm lựa chọn thay thế cho chuỗi cung ứng tập trung. Nếu thành công, ‘Ba kết nối’ sẽ không chỉ là câu chuyện song phương, mà còn là gợi ý cho cách Đông Nam Á tự cập nhật vị thế trong bản đồ kinh tế toàn cầu.
