Hầm Đèo Cả: Từ con đèo hiểm trở đến bài kiểm tra năng lực quốc gia
Hầm Đèo Cả là công trình xuyên núi thuộc dự án hầm đường bộ Đèo Cả, nối khu vực đèo hiểm trở cùng tên trên tuyến Bắc - Nam, rút ngắn thời gian qua đèo từ khoảng 60 phút xuống còn khoảng 10 phút, đồng thời nâng cao đáng kể mức độ an toàn giao thông và thể hiện năng lực làm chủ hạ tầng giao thông Việt Nam trong việc xây dựng, vận hành công trình hiện đại. Nhìn lại sau 9 năm, hầm Đèo Cả không chỉ là lời giải kỹ thuật cho một điểm nghẽn giao thông, mà còn là thước đo tham vọng hạ tầng của Việt Nam. Một công trình hơn 11.000 tỷ đồng, dài thứ hai cả nước, lại do kỹ sư và công nhân Việt Nam tự thiết kế, thi công, vận hành – đó là tuyên bố rất rõ rằng chúng ta không còn đứng ngoài cuộc chơi hạ tầng hiện đại.
Đèo Cả 10 phút: Lợi ích giao thông nhìn từ những con số
Điểm nổi bật nhất của hầm Đèo Cả là hiệu quả giao thông đo được bằng thời gian, lưu lượng xe và tai nạn giảm đi. Từ chỗ phải mất khoảng 60 phút men theo cung đèo quanh co, giờ đây hành trình được rút còn chừng 10 phút – một thay đổi đủ để định nghĩa lại kết nối Nam Trung Bộ. Theo Xí nghiệp Quản lý vận hành hầm Đèo Cả, sau 9 năm công trình đã phục vụ 22,14 triệu lượt phương tiện mà không ghi nhận sự cố cháy, nổ nào trong hầm. Song song, số vụ tai nạn trên tuyến đường đèo giảm từ 32 vụ năm 2017 xuống 6 vụ năm 2018 và duy trì ở mức rất thấp những năm sau. Những con số ấy nói lên điều mà khẩu hiệu "an toàn – thông suốt" thường không diễn đạt hết: hầm Đèo Cả đã biến một đoạn đường ám ảnh tài xế thành một mắt xích ổn định trên trục Bắc - Nam.
11.378 tỷ và niềm tự tin kỹ sư Việt với công trình xuyên núi
Điều đáng nói ở hầm Đèo Cả không chỉ là quy mô, mà là nguồn lực đã tạo nên nó. Dự án được triển khai theo hình thức BOT và BT, tổng mức đầu tư ban đầu 15.603 tỷ đồng, sau đó tiết giảm còn 11.378 tỷ đồng nhờ các giải pháp đồng bộ và sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ. Đây không phải là một dự án "mua công nghệ ngoại" mà là công trình do doanh nghiệp tư nhân trong nước tổ chức thực hiện, kỹ sư và công nhân Việt Nam trực tiếp thi công, vận hành. Khởi công năm 2012, hoàn thành sớm ba tháng và đưa vào khai thác năm 2017, hầm Đèo Cả nhanh chóng được vinh danh là công trình tiêu biểu ngành Xây dựng năm 2018. Quan trọng hơn các danh hiệu, công trình này đã cho thấy khu vực tư nhân Việt Nam đủ khả năng gánh những dự án hạ tầng giao thông lớn, thay vì chỉ đứng vai phụ sau các nhà thầu ngoại.
Tài sản lớn nhất: đội ngũ làm chủ công nghệ và vận hành hạ tầng
Nếu phải chọn một tài sản quan trọng nhất sau 9 năm, nó không nằm dưới lòng núi mà nằm trong phòng điều hành: đội ngũ nhân sự. Ông Võ Ngọc Trung nhấn mạnh tài sản quý giá của Tập đoàn Đèo Cả là "đội ngũ quản lý vận hành chuyên nghiệp, từng bước làm chủ công nghệ, quy trình và kỹ năng xử lý các tình huống phức tạp". Thực tế vận hành trong giai đoạn dịch Covid-19, sự cố sạt lở hầm đường sắt Eo Gió hay các đợt mưa lũ lớn cho thấy khả năng giữ hầm hoạt động an toàn, liên tục không phải chuyện may mắn, mà là kết quả của tri thức được tích lũy. Đội ngũ này không chỉ vận hành hầm Đèo Cả mà còn hỗ trợ nhiều dự án khác của tập đoàn, nghiên cứu thay thế thiết bị tương đương để giảm phụ thuộc nguồn cung công nghệ. Từ một công trình cụ thể, chúng ta nhìn thấy mô hình vận hành hạ tầng giao thông Việt Nam ngày càng có chiều sâu.
Hầm Đèo Cả và bước chuyển tư duy hạ tầng giao thông Việt Nam
Từ góc nhìn rộng hơn, hầm Đèo Cả là một cú chuyển tư duy: từ hạ tầng như chi phí sang hạ tầng như nền tảng phát triển. Các lãnh đạo Phú Yên nhìn nhận công trình đã giải quyết điểm nghẽn kéo dài nhiều năm, giúp khu vực phát huy lợi thế kinh tế, thương mại, du lịch. PGS.TS Trần Chủng xem đây là dự án mang lại bài học về tư duy đầu tư, tổ chức thực hiện và quản lý khai thác. Hành trình "đèo Cả 10 phút" không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà còn là minh chứng rằng khi doanh nghiệp tư nhân được tin tưởng, hạ tầng giao thông Việt Nam có thêm một động lực mới. 9 năm vận hành an toàn, 22 triệu lượt xe, chi phí đầu tư tối ưu và đội ngũ làm chủ công nghệ – những yếu tố này cộng lại thành một thông điệp rõ ràng: Việt Nam đã bước qua giai đoạn chỉ đi theo, để bắt đầu tự thiết kế con đường phát triển hạ tầng của chính mình.
