Bánh xèo Nam Bộ: từ món ăn dân dã đến biểu tượng lễ hội ẩm thực
Bánh xèo Nam Bộ là món bánh dân gian làm từ bột gạo, nước cốt dừa, nhân tôm thịt và rau ăn kèm, gắn với đời sống cộng đồng miền Tây, nay trở thành tâm điểm của các lễ hội ẩm thực truyền thống và sự kiện kỷ lục nhằm khẳng định giá trị di sản văn hóa ẩm thực của vùng. Bản chất, đây không chỉ là món ăn “no bụng” mà là một câu chuyện về ký ức, về tiếng “xèo” vui tai và tinh thần quây quần bên bếp lửa. Khi ẩm thực được đưa vào lễ hội, bánh xèo được nâng khỏi vai trò món quà quê, bước lên vị trí biểu tượng, kết nối nghệ nhân, du khách và chính quyền trong cùng một mục tiêu: bảo tồn kỹ thuật nấu nướng truyền thống gắn với phát triển du lịch địa phương.
Thiên Cấm Sơn và kỷ lục 1.000 bánh xèo: một sân khấu cho tinh hoa nghề bếp
Ngày 28/8/2026, Khu du lịch Lâm Viên Núi Cấm ở An Giang tổ chức sự kiện hướng đến xác lập Kỷ lục Việt Nam với nội dung: “Khu du lịch tổ chức sự kiện quy tụ số lượng đầu bếp mặc trang phục truyền thống Nam Bộ cùng tham gia đổ bánh xèo nhiều nhất Việt Nam”. Chương trình quy tụ 100 nghệ nhân đổ bánh xèo, mỗi bàn thực hiện 10 chiếc, tạo nên 1.000 chiếc bánh xèo đồng loạt trên chiều dài mô hình khoảng 110 mét. Đây không phải trò biểu diễn cho vui mắt, mà là tuyên ngôn: nghề bếp truyền thống xứng đáng được tôn vinh như nghệ thuật trình diễn. Tiếng dầu sôi, mùi bột gạo pha nước cốt dừa, nhân tôm thịt hòa cùng rau rừng Thất Sơn biến không gian Thiên Cấm Sơn thành một nhà hát mở, nơi ẩm thực trở thành ngôn ngữ chung của du khách trong và ngoài nước.
Tuần lễ Văn hóa - Du lịch - Bánh dân gian Vĩnh Long: ẩm thực lên thành “đại sứ” địa phương
Nếu Thiên Cấm Sơn chọn kỷ lục bánh dân gian làm điểm nhấn, thì Long Châu (Vĩnh Long) lại dùng cả một tuần lễ để kể câu chuyện ẩm thực của mình. Tối 15/8, UBND phường Long Châu khai mạc “Tuần lễ Văn hóa - Du lịch - Bánh dân gian vị ngon Nam Bộ phường Long Châu, tỉnh Vĩnh Long” năm 2026. Chương trình diễn ra từ ngày 15-23/8 tại quảng trường và trục đường Lê Lai với hơn 200 gian hàng: 50 gian hàng sản phẩm OCOP, 50 gian hàng ẩm thực bánh dân gian và 150 gian hàng thương mại tổng hợp. Các món bánh dân gian, từ quen thuộc đến ít thấy, không chỉ để bán mà còn để kể chuyện quê hương. Mỗi gian hàng, mỗi món ăn được nhìn như một “đại sứ nhỏ”, thay lời giới thiệu về Long Châu – về cách người dân gìn giữ, truyền dạy và sáng tạo trên nền kỹ thuật nấu nướng truyền thống.
Khi lễ hội ẩm thực trở thành di sản văn hóa ẩm thực sống
Điểm chung đáng chú ý giữa sự kiện kỷ lục tại Thiên Cấm Sơn và Tuần lễ bánh dân gian ở Long Châu là cách hai địa phương coi ẩm thực như di sản văn hóa ẩm thực sống, chứ không phải “món ăn trưng bày” trong tủ kính. Tuần lễ Văn hóa - Du lịch - Bánh dân gian vị ngon Nam Bộ được tổ chức với mong muốn tạo không gian gìn giữ, quảng bá và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời giới thiệu sản phẩm đặc trưng, nét đẹp đời sống văn hóa, ẩm thực và con người Long Châu. Ở Thiên Cấm Sơn, sự kiện kỷ lục được xem là điểm nhấn trong chuỗi hoạt động văn hóa – du lịch, kết hợp cảnh quan thiên nhiên, văn hóa tâm linh và trải nghiệm bản địa, góp phần quảng bá hình ảnh Thiên Cấm Sơn đến đông đảo du khách. Hai cách làm khác nhau nhưng cùng hướng tới một mục tiêu: biến lễ hội ẩm thực truyền thống thành động lực phát triển du lịch trải nghiệm.
Từ kỷ lục đến chiến lược: bánh xèo Nam Bộ cần gì để không “nguội lửa”?
Lửa bếp trong lễ hội thì bùng sáng, nhưng để lửa nghề không tắt, bánh xèo Nam Bộ và các loại bánh dân gian cần được nhìn như phần của một chiến lược du lịch dài hạn. Những sự kiện quy mô lớn giúp khẳng định sức hấp dẫn của kỷ lục bánh dân gian, tôn vinh nghề truyền thống và lan tỏa giá trị văn hóa bản địa. Tuy nhiên, điều quyết định là sau lễ hội, nghệ nhân có tiếp tục được mời dạy nghề, sản phẩm OCOP có được nâng giá trị, du khách có lý do quay lại không. Theo lãnh đạo phường Long Châu, đây là dịp để nghệ nhân, cơ sở sản xuất, doanh nghiệp giao lưu, giới thiệu sản phẩm, tìm kiếm cơ hội hợp tác, từng bước nâng cao giá trị sản phẩm truyền thống gắn với phát triển kinh tế địa phương. Nếu những cam kết này thành hành động cụ thể, bánh xèo Nam Bộ sẽ không chỉ là món ăn trong lễ hội, mà còn là động cơ bền vững cho một di sản văn hóa ẩm thực đang sống.
