Bánh xèo Nam Bộ: từ món ăn dân dã đến biểu tượng bản sắc
Sự kiện 100 nghệ nhân đổ cùng lúc 1.000 chiếc bánh xèo Nam Bộ tại Thiên Cấm Sơn ở An Giang là một lễ hội ẩm thực quy mô, nơi món ăn dân dã của miền Tây được nâng tầm thành biểu tượng bản sắc vùng đất, hướng đến xác lập kỷ lục bánh xèo và khẳng định giá trị di sản văn hóa ẩm thực của Nam Bộ trong đời sống đương đại.
Điều đáng nói là ngay từ ý tưởng, ban tổ chức đã xác định đây không chỉ là một màn “trình diễn số lượng”, mà là một phát biểu văn hóa có chủ đích. Ngày 28/8/2026, Khu du lịch Lâm Viên Núi Cấm (An Giang) tổ chức sự kiện hướng đến xác lập Kỷ lục Việt Nam về số lượng đầu bếp mặc trang phục truyền thống Nam Bộ cùng tham gia đổ bánh xèo nhiều nhất Việt Nam. Khi ẩm thực được đặt giữa không gian linh thiêng của Núi Cấm, nó bước ra khỏi vai trò món ăn đơn thuần để trở thành câu chuyện về ký ức, quê hương và niềm tự hào.
Khoảnh khắc 1.000 bánh xèo trên dải bếp 110 mét
Chương trình quy tụ 100 nghệ nhân đổ bánh xèo, mỗi bàn thực hiện 10 chiếc, tạo nên 1.000 chiếc bánh xèo được chế biến đồng thời trên chiều dài mô hình khoảng 110 mét. Con số nghe qua đã thấy ấn tượng, nhưng ý nghĩa nằm ở hình ảnh: hàng trăm bếp lửa bừng lên cùng lúc giữa non ngàn Thất Sơn, trong tiếng chuông chùa, gió núi và hương thơm bột gạo, nước cốt dừa, tôm thịt lan khắp không gian.
Bánh xèo vốn là món ăn quen thuộc của miền Tây Nam Bộ, mang trong mình tinh thần mộc mạc, nghĩa tình và sự gắn kết cộng đồng. Việc chọn bánh xèo Nam Bộ ăn cùng rau rừng Thất Sơn như một điểm nhấn cho lễ hội ẩm thực không hề ngẫu nhiên: đó là cách kết nối sản vật địa phương, nghề truyền thống và trải nghiệm du lịch thành một chỉnh thể. Sự kiện này cho thấy khi ẩm thực được tổ chức có ý thức, kỷ lục bánh xèo không phải là cuộc đua khoe kình, mà là cái cớ để kể một câu chuyện lớn hơn về vùng đất và con người.
Lễ hội ẩm thực như một “bảo tàng sống” của di sản
Không chỉ tạo nên một hoạt động ẩm thực quy mô, chương trình tại Thiên Cấm Sơn còn góp phần tôn vinh nét đẹp văn hóa Nam Bộ, lan tỏa giá trị ẩm thực truyền thống và quảng bá hình ảnh điểm đến đến đông đảo du khách trong và ngoài nước. Nói cách khác, lễ hội ẩm thực đang được dùng như một “bảo tàng sống”, nơi người xem không ngắm hiện vật sau tủ kính, mà được chìm vào âm thanh tiếng bánh đổ “xèo”, mùi thơm bột gạo, nước cốt dừa, nhân tôm thịt hòa quyện cùng rau rừng.
Ở một diễn biến khác, chương trình “Về miền Tây qua nét văn hóa của đồng bào Khmer” tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam ở Đoài Phương, Hà Nội cũng tái hiện không gian miền Tây với những chiếc bánh xèo nóng hổi, bánh lá, cốm dẹp cùng các tiết mục nghệ thuật mang âm hưởng miền Tây. Từ những món ăn dân dã đến câu hát, điệu múa và nghi lễ truyền thống, chương trình này góp phần đưa những nét văn hóa độc đáo của miền Tây đến gần hơn với nhân dân Thủ đô và du khách. Đặt hai sự kiện cạnh nhau, có thể thấy ẩm thực miền Tây đang đi từ “nhà bếp” ra “ngôi nhà chung” của văn hóa quốc gia.
Bánh xèo Nam Bộ – biểu tượng nhận diện của miền Tây
Điểm đáng chú ý trong câu chuyện kỷ lục bánh xèo trên Núi Cấm là cách ban tổ chức “định vị” bánh xèo như một biểu tượng nhận diện của miền Tây Nam Bộ. Khi một món ăn được gắn với tinh thần mộc mạc, nghĩa tình và sự gắn kết cộng đồng, nó vượt khỏi phạm vi khẩu vị để trở thành một phần di sản văn hóa ẩm thực. Bánh xèo Nam Bộ ăn cùng rau rừng thiên nhiên được gọi là tinh hoa ẩm thực Thất Sơn, đó là một lời khẳng định mang tính giá trị chứ không chỉ là mô tả khẩu vị.
Cùng lúc, Thiên Cấm Sơn đang nỗ lực xây dựng hình ảnh điểm đến kết hợp cảnh quan thiên nhiên, văn hóa tâm linh và trải nghiệm bản địa. Trong bức tranh đó, bánh xèo trở thành “logo” ẩm thực dễ nhớ, dễ kể lại. Khi du khách rời Núi Cấm, họ không chỉ nhớ đến cáp treo, mây trời bảng lảng, mà còn nhớ tiếng “xèo” trên dải bếp 110 mét, như một ký ức tập thể mới được kiến tạo từ những chất liệu rất cũ của quê hương.
Khi kỷ lục trở thành cam kết gìn giữ di sản
Có thể tranh luận rằng kỷ lục không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với giá trị. Nhưng trong trường hợp này, việc xác lập kỷ lục bánh xèo lại là cách để cộng đồng Nam Bộ đưa ra một cam kết: không để món ăn của mình trôi vào quên lãng giữa làn sóng đô thị hóa và công nghiệp hóa khẩu vị. Sự kiện xác lập kỷ lục tại Thiên Cấm Sơn được kỳ vọng trở thành điểm nhấn trong chuỗi hoạt động văn hóa – du lịch, góp phần đưa hình ảnh Núi Cấm vươn xa hơn trên bản đồ du lịch Việt Nam.
Điều quan trọng là sau ánh đèn của ngày hội, những thực hành ẩm thực ấy có tiếp tục sống trong đời sống thường nhật hay không. Những chương trình như “Về miền Tây qua nét văn hóa của đồng bào Khmer” đã cho thấy một hướng đi: đưa nghệ nhân, bà con từ Cần Thơ ra Hà Nội, để họ trực tiếp nấu, hát, kể cho du khách nghe về vùng đất “gạo trắng, nước trong”. Khi bánh xèo Nam Bộ bước vào lễ hội ẩm thực như một di sản văn hóa ẩm thực, trách nhiệm của cộng đồng không dừng ở việc lập kỷ lục, mà là giữ cho tiếng “xèo” ấy còn vang trong bếp nhà, trên mâm cơm gia đình, và trong ký ức của nhiều thế hệ.
