Sốt xuất huyết Dengue không phải cảm cúm: sự nhầm lẫn nguy hiểm
Sốt xuất huyết Dengue là bệnh nhiễm virus do muỗi truyền, khởi phát bằng các triệu chứng giống cảm cúm như sốt cao, đau đầu, đau mỏi người, mệt mỏi và đau rát họng, nhưng nếu không được nhận diện sớm, bệnh có thể nhanh chóng chuyển sang giai đoạn nặng với giảm tiểu cầu, xuất huyết và nguy cơ sốc đe dọa tính mạng. Thời gian gần đây, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương liên tục ghi nhận nhiều ca sốt xuất huyết Dengue nặng phải nhập viện, cho thấy mức độ báo động của dịch bệnh hiện nay. Điều đáng nói là rất nhiều bệnh nhân ban đầu nhầm lẫn với cảm cúm và tự điều trị tại nhà, chỉ đến bệnh viện khi xuất hiện dấu hiệu xuất huyết hoặc mệt lả. Sự chủ quan ấy không phải chuyện nhỏ: nó khiến bác sĩ mất thời gian vàng để theo dõi diễn biến, kịp thời phát hiện giai đoạn nguy hiểm. Khi người dân còn xem sốt xuất huyết là một dạng “cảm sốt mùa hè”, chúng ta sẽ tiếp tục chứng kiến những ca nặng lẽ ra có thể phòng tránh.
Ba câu chuyện cảnh báo: một cơn sốt tưởng nhẹ có thể đổi chiều rất nhanh
Hồ sơ bệnh án tại khoa Virus – Ký sinh trùng cho thấy sốt xuất huyết Dengue không chừa bất kỳ ai. Chị L.T.T., 49 tuổi ở Hà Nội, sau chuyến công tác 4 ngày tại TP.HCM bắt đầu sốt cao tới 39°C, đau đầu, đau mỏi người và mệt nhiều; khi vào viện ngày thứ ba, xét nghiệm cho thấy tiểu cầu chỉ còn 45 G/L. Đây không còn là “cảm cúm sau chuyến đi” mà là giai đoạn cảnh báo của bệnh nặng. Trường hợp chị P.T.H, 37 tuổi, nội trợ, sáng chỉ thấy sốt nóng, đau đầu nên nghĩ mình bị cảm thường, tự mua thuốc hạ sốt uống. Đến chiều, chị đau đầu dữ dội, sốt trên 38°C, mệt mỏi, khó chịu và xuất hiện chảy máu chân răng, vào viện mới biết mắc sốt xuất huyết Dengue. Câu chuyện này cho thấy tâm lý coi thường triệu chứng ban đầu khiến bệnh nhân trả giá bằng nguy cơ xuất huyết sớm. Những ca như vậy là lời nhắc thẳng thắn: bất cứ cơn sốt nào trong vùng có dịch phải được xem là nghi ngờ sốt xuất huyết cho tới khi được bác sĩ loại trừ.
Bệnh nền: “gánh nặng kép” khiến sốt xuất huyết trở nên khó lường
Nguy hiểm nhất không chỉ là sốt xuất huyết, mà là sốt xuất huyết xảy ra trên nền bệnh nặng. Trường hợp bà N.T.M., 58 tuổi, đang điều trị hóa chất ung thư trực tràng, là ví dụ rõ ràng: bà sang chăm sóc gia đình con gái cách nhà 500m, khu vực trước đó đã có ba người mắc sốt xuất huyết, sau đó bà sốt cao 39–40°C, đau rát họng, ho có đờm, da xung huyết khi mắc thêm sốt xuất huyết Dengue. Việc đánh giá tình trạng bệnh trở nên phức tạp hơn vì bác sĩ phải đồng thời theo dõi diễn tiến ung thư và nguy cơ xuất huyết, sốc. Theo các bác sĩ, người có bệnh nền, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ cần được thăm khám và theo dõi y tế sớm khi xuất hiện sốt, bởi tình trạng bệnh nền có thể khiến việc đánh giá và xử trí sốt xuất huyết trở nên khó khăn và nguy cơ diễn biến nặng cao hơn. May mắn, bà M. được nhập viện từ giai đoạn đầu và sau bảy ngày điều trị đã hết sốt, tiểu cầu tăng dần, vượt qua giai đoạn nguy hiểm dù hồi phục chậm. Điều này cho thấy: với nhóm nguy cơ cao, phản ứng chậm trễ là một sai lầm không được phép lặp lại.
Vì sao sốt xuất huyết dễ bị nhầm lẫn với cảm cúm – và cái giá của chẩn đoán sai
Lý do sốt xuất huyết Dengue bị nhầm lẫn với cảm cúm nằm ở chính các triệu chứng ban đầu: sốt, đau đầu, đau mỏi người, mệt mỏi, ho hoặc đau rát họng gần như trùng với bệnh nhiễm virus đường hô hấp thông thường. Người bệnh dễ cho rằng mình “cảm gió”, “cảm cúm”, rồi tự mua thuốc về uống. Một sai lầm thường gặp là dùng thuốc chống viêm không steroid và thuốc hạ sốt bừa bãi khi chưa loại trừ sốt xuất huyết; những thuốc này có thể làm tăng nguy cơ chảy máu, trong khi bệnh vốn đã có yếu tố giảm tiểu cầu và xuất huyết. Các bác sĩ cảnh báo, nếu không được phát hiện và theo dõi đúng cách, sốt xuất huyết có thể chuyển sang giai đoạn nguy hiểm với giảm tiểu cầu, tăng tính thấm thành mạch, cô đặc máu, xuất huyết và nguy cơ sốc. Khi đó, mỗi giờ chậm trễ đều là rủi ro cho tính mạng. Đừng đợi đến lúc chảy máu chân răng, chảy máu mũi hay nôn ói mới đi khám; triệu chứng sốt xuất huyết ở giai đoạn đầu tuy giống cảm cúm nhưng chính là tín hiệu cần được xét nghiệm, không phải lời mời gọi tự uống thuốc tại nhà.
Chủ động phòng chống sốt xuất huyết Dengue: trách nhiệm không thể đổ cho… thời tiết
Khi đã hiểu cái giá của chẩn đoán sai lầm, câu hỏi tiếp theo phải là: làm sao để giảm nguy cơ mắc bệnh ngay từ đầu? Các bác sĩ nhấn mạnh, sốt xuất huyết Dengue là bệnh do muỗi truyền nên phòng chống muỗi đốt và loại bỏ nơi sinh sản của muỗi là chiến lược quan trọng nhất. Người dân cần thường xuyên vệ sinh môi trường, phát quang bụi rậm, loại bỏ vật dụng đọng nước; dụng cụ chứa nước khi không sử dụng phải lật úp hoặc đậy kín. Trong sinh hoạt hàng ngày, hãy mặc quần áo dài tay, ngủ màn kể cả ban ngày và sử dụng các biện pháp chống muỗi đốt phù hợp. Đáng tiếc, nhiều gia đình vẫn xem muỗi là “chuyện vặt”, đến khi trong ngõ có vài ca sốt xuất huyết mới bắt đầu lo lắng. Thực tế, chỉ một khu vực rất gần nhà với nhiều người mắc bệnh, như nơi bà M. sinh hoạt, có thể làm tăng nguy cơ mắc nếu không phòng muỗi đốt. Bên cạnh đó, người dân nên chủ động trao đổi với bác sĩ về việc tiêm vắc xin phòng sốt xuất huyết, căn cứ độ tuổi, tình trạng sức khỏe và khuyến cáo hiện hành. Phòng chống sốt xuất huyết không phải phong trào nhất thời mà là thói quen cộng đồng, và mỗi gia đình chính là mắt xích quyết định.
