Sốt xuất huyết dengue: không phải cảm cúm, mà là bệnh có thể gây sốc và xuất huyết
Sốt xuất huyết dengue là bệnh nhiễm virus truyền qua muỗi, thường khởi phát đột ngột với sốt cao, đau đầu, đau mỏi người, mệt nhiều và có thể dẫn tới giảm tiểu cầu, rối loạn đông máu, nguy cơ xuất huyết và sốc nếu không được phát hiện, theo dõi điều trị đúng cách. Thời gian gần đây, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương liên tiếp ghi nhận các ca mắc sốt xuất huyết dengue với bệnh cảnh đa dạng, từ người vừa đi công tác đến người mắc trong cộng đồng. Điều đáng lo là trong những ngày đầu, phần lớn bệnh nhân nghĩ mình bị cảm cúm, tự mua thuốc hạ sốt và chờ tự khỏi. Quan điểm này không chỉ sai, mà còn đẩy người bệnh – đặc biệt là người có bệnh nền – vào nguy cơ diễn biến nặng mà không hay biết.
Vì sao sốt xuất huyết dễ bị nhầm lẫn với cảm cúm?
Nhìn từ bên ngoài, sốt xuất huyết dengue và cảm cúm giống nhau đến mức nhiều người, kể cả nhân viên y tế tuyến cơ sở, có thể chủ quan: sốt, đau đầu, đau mỏi người, mệt mỏi, đôi khi ho và đau rát họng. Trường hợp chị P.T.H. (37 tuổi, Hà Nội) là ví dụ điển hình: sáng sốt nóng, đau đầu, tự kết luận mình “cảm sốt thông thường” nên mua thuốc hạ sốt uống, đến chiều sốt vẫn cao trên 38°C, đau đầu dữ dội, mệt mỏi, khó chịu và chảy máu chân răng mới đi viện, lúc đó xét nghiệm xác định sốt xuất huyết dengue. Cái sai nằm ở chỗ coi mọi cơn sốt như cảm cúm mùa, thay vì đặt câu hỏi: tại sao sốt cao đột ngột, kéo dài, kèm dấu hiệu chảy máu? Những biểu hiện này là “cờ đỏ” lâm sàng, hoàn toàn không nên xem nhẹ.
Tự điều trị theo chẩn đoán nhầm: cái giá có thể là sốc và xuất huyết
Sai lầm lớn nhất hiện nay là thói quen tự mua thuốc khi mới xuất hiện sốt, đau đầu. Khi tin rằng mình bị cảm cúm, người bệnh thường uống thuốc hạ sốt, thậm chí dùng thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như một lựa chọn “nhanh, mạnh”. Đây là quyết định nguy hiểm: khi chưa loại trừ sốt xuất huyết, sử dụng NSAID có thể làm tăng nguy cơ chảy máu. Trong bối cảnh tiểu cầu giảm, thành mạch tăng tính thấm, máu cô đặc, việc kéo dài thời gian tự điều trị tại nhà khiến bệnh âm thầm chuyển sang giai đoạn nguy hiểm với nguy cơ xuất huyết và sốc. Nói thẳng: mỗi ngày chậm trễ đến bệnh viện là thêm một bước tiến gần hơn tới biến chứng nặng, trong khi một xét nghiệm tiểu cầu và đánh giá lâm sàng sớm có thể thay đổi hoàn toàn tiên lượng.
Người có bệnh nền: nhóm dễ tổn thương nhất khi nhầm sốt xuất huyết với cảm cúm
Những người có bệnh lý nền, đặc biệt đang điều trị các bệnh nặng như ung thư, là nhóm dễ bị sốt xuất huyết dengue “đánh úp” nhất. Trường hợp bà N.T.M. (58 tuổi, Hà Nội) đang điều trị hóa chất ung thư trực tràng, khi mắc thêm sốt xuất huyết xuất hiện sốt cao 39–40°C, đau rát họng, ho có đờm, da xung huyết, khiến việc theo dõi, đánh giá và xử trí trở nên phức tạp hơn. Người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người có bệnh nền được các bác sĩ xếp vào nhóm cần theo dõi sát vì nguy cơ diễn biến nặng cao. Trong thực tế, cùng một mức độ giảm tiểu cầu, người khỏe mạnh có thể vượt qua nhanh, trong khi người đang hóa trị hoặc mắc bệnh mạn tính dễ suy đa cơ quan. Do đó, ở nhóm này, mọi cơn sốt đều phải coi là nghiêm túc cho đến khi loại trừ sốt xuất huyết.
Những dấu hiệu cần đi viện ngay và vai trò của phòng bệnh chủ động
Khi xuất hiện sốt cao đột ngột kèm đau đầu, đau mỏi người, mệt nhiều, hoặc các biểu hiện bất thường như chảy máu chân răng, chảy máu mũi, nôn ói, người dân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám, đánh giá và hướng dẫn theo dõi, tuyệt đối không tự ý dùng thuốc “cho đỡ sốt” rồi chờ đợi. Đáng chú ý, việc di chuyển, sinh sống hoặc chăm sóc người bệnh trong khu vực đã ghi nhận nhiều ca sốt xuất huyết mà không phòng muỗi đốt làm nguy cơ mắc bệnh tăng rõ rệt. Bác sĩ khuyến cáo phải kết hợp vệ sinh môi trường, phát quang bụi rậm, loại bỏ nơi đọng nước, đậy kín dụng cụ chứa nước, mặc quần áo dài tay, ngủ màn kể cả ban ngày và dùng các biện pháp chống muỗi phù hợp. Bên cạnh biện pháp chống muỗi, người dân có thể chủ động trao đổi với bác sĩ về tiêm vắc xin phòng sốt xuất huyết, phù hợp độ tuổi và tình trạng sức khỏe hiện tại.
