Sự cố 11 sản phẩm bị dừng bán: vấn đề không chỉ nằm ở Shopee
Việc 11 sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe bị yêu cầu ngừng bán trên sàn thương mại điện tử vì giấy đăng ký bản công bố không đúng cho thấy môi trường mua sắm trực tuyến đang xuất hiện nguy cơ sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe giả và thực phẩm chức năng giả mạo, đòi hỏi người tiêu dùng phải biết cách tự kiểm tra pháp lý trước khi sử dụng. Cục An toàn thực phẩm đã nhận đơn tố cáo về hành vi buôn bán hàng lậu, hàng giả, hàng xách tay liên quan đến cửa hàng Siêu thị Ba Lan và Công ty vận chuyển TRON. Sau rà soát, cơ quan này phát hiện 11 giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm có nội dung không trùng khớp với giấy đã cấp chính thức. Điều đó nghĩa là có khả năng tồn tại sản phẩm bị gán nhãn pháp lý không đúng, thậm chí lợi dụng số giấy của sản phẩm khác để tạo cảm giác an toàn cho người mua. Các sản phẩm này được quảng cáo, kinh doanh trên Shopee, và cảnh báo đã được gửi tới nhiều sàn, cho thấy đây không phải rủi ro riêng một nền tảng.
Cách nhận diện cảnh báo sản phẩm bị thu hồi và giấy đăng ký “ảo”
Điều đáng lo không phải chỉ là 11 cái tên cụ thể, mà là cách giấy tờ pháp lý bị sử dụng sai để qua mặt người mua. Theo dữ liệu rà soát, cùng một số giấy tiếp nhận bản công bố sản phẩm lại xuất hiện trên nhiều sản phẩm khác nhau, trong khi bản gốc đã được cấp cho doanh nghiệp khác. Đó là chiêu trò quen thuộc của thực phẩm chức năng giả mạo: mượn số đăng ký thật để tạo vỏ bọc hợp pháp. Khi thấy một sản phẩm bị cảnh báo sản phẩm bị thu hồi hoặc yêu cầu ngừng kinh doanh, người tiêu dùng không nên chỉ dừng ở việc tránh riêng sản phẩm đó, mà cần học cách kiểm tra số giấy tiếp nhận, tên sản phẩm và tên doanh nghiệp công bố có khớp nhau hay không. Bất kỳ sự lệch nhau nào giữa số giấy và tên sản phẩm là dấu hiệu báo động cho nguy cơ sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe giả, dù quảng cáo có đẹp và đánh giá có cao đến đâu.
Thương mại điện tử và “khoảng trống” quản lý: vì sao người mua phải chủ động
Thương mại điện tử đang là kênh mua sắm phổ biến, trong đó thực phẩm bảo vệ sức khỏe được quảng bá và kinh doanh rộng rãi. Vụ việc lần này cho thấy khi hàng lậu, hàng giả và hàng xách tay len vào sàn, pháp lý không theo kịp sẽ tạo ra khoảng trống quản lý nguy hiểm. Cục An toàn thực phẩm đã phải đồng thời đề nghị cơ quan quản lý thương mại điện tử, Sở Y tế và sàn trực tuyến phối hợp rà soát, yêu cầu ngừng kinh doanh, gỡ bỏ thông tin sản phẩm vi phạm và báo cáo kết quả trong những mốc thời gian cụ thể. Đây là phản ứng cần thiết, nhưng luôn mang tính “chữa cháy” sau khi sự cố đã xảy ra. Khi hàng ngàn gian hàng hoạt động liên tục, không một cơ quan nào có thể kiểm soát kịp từng sản phẩm mới được đưa lên. Chính vì vậy, người dùng phải coi mình là “tuyến bảo vệ đầu tiên”: nếu bỏ qua bước kiểm tra nguồn gốc và giấy tờ, mọi nỗ lực quản lý nhà nước đều khó cứu được quyết định mua hàng thiếu thận trọng.
5 bước kiểm tra thực phẩm bảo vệ sức khỏe và skincare online cho an toàn
Trong lúc chờ kết quả xác minh chính thức, cơ quan chức năng đã khuyến cáo người tiêu dùng phải thận trọng khi chọn thực phẩm bảo vệ sức khỏe trên nền tảng trực tuyến; không nên chỉ dựa vào quảng cáo, lượt mua hoặc đánh giá để quyết định sử dụng. Đây không chỉ áp dụng cho thực phẩm bổ sung mà còn cho cả xu hướng mua skincare an toàn online: mọi sản phẩm gắn với sức khỏe và làn da đều cần được soi kỹ. Việc kiểm tra rõ nguồn gốc, đơn vị chịu trách nhiệm, thông tin công bố sản phẩm và hướng dẫn sử dụng là các yếu tố cần thiết để bảo vệ sức khỏe và quyền lợi của chính mình. Cách thực hành đơn giản là: (1) đọc kỹ tên doanh nghiệp đứng tên công bố; (2) đối chiếu số giấy tiếp nhận với thông tin trên bao bì và website cơ quan quản lý; (3) tránh sản phẩm xách tay, không có thông tin công bố rõ ràng; (4) ưu tiên gian hàng có xác minh chính hãng; (5) cảnh giác với quảng cáo công dụng “thần kỳ” vượt quá phạm vi thực phẩm bảo vệ sức khỏe.
Kết luận: tự trang bị kiến thức là lớp “tường lửa” quan trọng nhất
Điều đáng học từ vụ 11 sản phẩm bị yêu cầu ngừng bán không chỉ là danh sách các tên cần tránh, mà là nhận thức rằng mọi nút thắt pháp lý có thể bị lợi dụng. Khi giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm bị dùng sai cho thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm chức năng giả mạo dễ dàng đi vào giỏ hàng nếu người mua không biết đọc và kiểm tra. Các động thái rà soát, yêu cầu gỡ bỏ và xử lý vi phạm là cần thiết, nhưng không thể thay thế cho thói quen tiêu dùng cẩn trọng. Nếu chúng ta coi việc kiểm tra nguồn gốc, giấy công bố và đơn vị chịu trách nhiệm là bước bắt buộc trước khi mua bất kỳ viên uống bổ sung hay lọ skincare nào, thì những sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe giả sẽ khó tìm được chỗ đứng trên các sàn. Sức khỏe luôn là vùng “an ninh” cá nhân, và người duy nhất có thể trực tiếp bảo vệ vùng an ninh đó trong từng cú click mua hàng chính là bạn.
