Một chuyến thăm mang tính kiến tạo cho quan hệ Việt Nam – Oceania
Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Australia và New Zealand là hoạt động đối ngoại cao cấp nhằm làm sâu sắc hơn Đối tác Chiến lược toàn diện, đồng thời tạo thêm cơ sở chính trị, kinh tế và xã hội để gắn kết hai quốc gia châu Đại Dương với tiến trình phát triển và hội nhập của Việt Nam trong bối cảnh khu vực và thế giới biến động phức tạp. Điểm đáng chú ý không phải chỉ là nghi lễ và biểu tượng, mà là cách Việt Nam dùng chuyến thăm này để "đồng hành, đồng hợp tác, đồng kiến tạo" với các đối tác ở Oceania. Từ ngày 9–13/8, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có các cuộc tiếp xúc cấp cao với Toàn quyền, Thủ tướng, lãnh đạo Quốc hội, giới học giả, doanh nghiệp và cộng đồng người Việt tại hai nước, qua đó đặt nền cho một giai đoạn hợp tác thực chất hơn giữa Việt Nam và khu vực này. Theo Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung, đây là chuyến thăm đầu tiên của ông Tô Lâm trên cương vị mới, diễn ra khi quan hệ với cả Australia và New Zealand đã được nâng lên Đối tác Chiến lược toàn diện và đang phát triển mạnh. Chính bối cảnh ấy khiến chuyến thăm mang ý nghĩa kiến tạo: không chỉ khẳng định vị thế của Việt Nam, mà còn chủ động mở rộng không gian chiến lược và nguồn lực cho phát triển.
62 văn kiện hợp tác: thông điệp về chiều sâu và hiệu quả
Nếu phải chọn một con số để tóm tắt sức nặng của chuyến Tô Lâm thăm Australia và Tô Lâm thăm New Zealand, đó chính là 62 văn kiện, thỏa thuận hợp tác được ký kết trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước này. Con số đó cho thấy Việt Nam không chỉ nói về tầm nhìn, mà đang chuyển hóa quan hệ chính trị tin cậy thành những cam kết cụ thể. Trong 62 văn kiện có ba Tuyên bố chung quan trọng giữa Việt Nam và Australia về làm sâu sắc Đối tác Chiến lược toàn diện, nâng cao khả năng chống chịu, thích ứng của nền kinh tế và tăng cường kết nối khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo. Đây là những lĩnh vực trực tiếp liên quan tới mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam, từ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh tới phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Ở Australia, hai bên nhấn mạnh hợp tác về trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, chuyển đổi số, khoáng sản thiết yếu, chuyển đổi năng lượng và phát triển nhân lực. Với New Zealand, trọng tâm là giáo dục – đào tạo, nông nghiệp công nghệ cao và phát triển bền vững, phát huy thế mạnh bổ trợ giữa hai bên. Thông điệp chung là: Quan hệ Việt Nam Oceania đang bước vào giai đoạn "đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả", hơn là chỉ dừng ở thiện chí chính trị.
Tô Lâm thăm Australia, New Zealand: giảm thiểu rủi ro bên ngoài, tăng cơ hội bên trong
Điểm quan trọng nhưng dễ bị xem nhẹ của chuyến thăm là cách Việt Nam dùng quan hệ với Australia và New Zealand để giảm thiểu tác động tiêu cực từ những biến động bên ngoài và đồng hành trong phát triển đất nước. Trong một thế giới khó dự đoán, mở rộng hợp tác với các nền kinh tế ổn định, có năng lực khoa học – công nghệ cao là lựa chọn mang tính chiến lược. Ở góc độ người dân, tác động không chỉ nằm trên giấy. Các nhà lãnh đạo hai nước và Việt Nam nhất trí nghiên cứu, xây dựng cơ chế hợp tác liên chính phủ, mở rộng kết nối giữa các hiệp hội doanh nghiệp, doanh nghiệp hai bên để triển khai hiệu quả những khuôn khổ đã ký. Điều này hứa hẹn tạo thêm việc làm, cơ hội đầu tư, học tập và trao đổi chuyên môn cho cả người Việt trong nước lẫn kiều bào nước ngoài. Những kết quả nổi bật cũng gắn chặt đối ngoại với yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao – đúng những thứ Việt Nam đang cần và Australia, New Zealand có thế mạnh bổ trợ. Vấn đề đặt ra sau chuyến thăm, như chính lãnh đạo hai bên nhấn mạnh, là "chuyển các cam kết thành hành động cụ thể" và khai thác tối đa dư địa hợp tác.
Kiều bào nước ngoài: từ cảm xúc đón đoàn đến vai trò cầu nối
Hình ảnh ấn tượng nhất trong những ngày Tô Lâm thăm Australia và Tô Lâm thăm New Zealand không chỉ là lễ duyệt đội danh dự với Toàn quyền Sam Mostyn và Cindy Kiro, mà là những người Việt xa quê đứng chờ đón đoàn, mang theo niềm tự hào, xúc động và cả kỳ vọng mới. Khi lãnh đạo cao nhất của Đảng và Nhà nước gặp gỡ, lắng nghe cộng đồng, đó là thông điệp chính trị mạnh mẽ: kiều bào là bộ phận không tách rời của dân tộc và là nguồn lực quan trọng cho phát triển đất nước. Ông Trần Bá Phúc, Chủ tịch Hội Doanh nhân Việt Nam tại Australia, coi chuyến thăm là động lực để cộng đồng người Việt tiếp tục hướng về quê hương và mong có thêm cơ chế thuận lợi để kinh nghiệm kinh doanh, tri thức và mạng lưới quan hệ của kiều bào được kết nối hiệu quả với nhu cầu phát triển trong nước. Với thế hệ trẻ, như Huỳnh Tấn Đạt – Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam tại Australia – kỳ vọng là được trực tiếp tham gia các chương trình hợp tác song phương, đóng góp thiết thực hơn cho Việt Nam. Điểm chung trong chia sẻ của kiều bào từ Australia tới New Zealand là không muốn chỉ chứng kiến sự phát triển của quê hương từ xa, mà muốn tham gia vào quá trình ấy. Trên nền tảng Đối tác Chiến lược toàn diện ngày càng sâu sắc, họ có cơ hội đóng vai trò cầu nối giữa các nền kinh tế, giữa tri thức, văn hóa, con người và những thế hệ tương lai.
Từ kỳ vọng đến hành động: bài toán hiện thực hóa quan hệ Việt Nam – Oceania
Chuyến thăm đã kết thúc vào tối 13/8, khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm rời Auckland về nước sau chuỗi hội đàm cấp cao, diễn đàn kinh tế và lễ ký kết văn kiện tại cả Australia và New Zealand. Nhưng tầm quan trọng của chuyến thăm sẽ không được đo bằng số ngày, mà bằng cách các bên biến 62 thỏa thuận thành thay đổi cụ thể trong đời sống và cơ hội của người dân. Ngay trong chuyến đi, người đứng đầu Đảng và Nhà nước đã chỉ đạo sát sao việc triển khai kết quả đạt được; lãnh đạo ba nước đều yêu cầu đẩy nhanh hiện thực hóa các cam kết, khai thác thế mạnh bổ trợ. Về phía cộng đồng, kiều bào nước ngoài đã bộc lộ rõ mong muốn được tham gia và phát huy vai trò cầu nối. Quan hệ Việt Nam Oceania đang đứng trước ngưỡng mới: từ tin cậy chính trị sang hợp tác kinh tế – khoa học – giáo dục sâu và rộng. Câu hỏi giờ không còn là "có hợp tác hay không", mà là Việt Nam, Australia, New Zealand và chính cộng đồng người Việt ở hai nước sẽ hành động nhanh đến mức nào để biến những kỳ vọng sau chuyến thăm thành lợi ích cụ thể cho mỗi người dân.
