Hợp tác Việt Nam – New Zealand, Australia: bước đi chiến lược của ngoại giao Đông Nam Á
Hợp tác toàn diện giữa Việt Nam với New Zealand và Australia là tiến trình mở rộng kết nối giáo dục, nông nghiệp và du lịch trong không gian Oceania, thể hiện một bước nâng cấp rõ rệt của ngoại giao Đông Nam Á, khi Hà Nội chủ động gắn lợi ích phát triển trong nước với mạng lưới đối tác chiến lược ở Nam bán cầu, từ đó đa dạng hóa nguồn lực, thị trường và tri thức cho giai đoạn chuyển đổi xanh và số hóa. Chiều tối 12/8, chuyến chuyên cơ đưa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng đoàn đại biểu cấp cao tới Auckland, bắt đầu chuyến thăm cấp Nhà nước theo lời mời của Toàn quyền Cindy Kiro. Việc các thỏa thuận được ký trực tiếp trong khuôn khổ chuyến thăm cho thấy đây không phải là những văn kiện mang tính nghi thức, mà là mắt xích của một chiến lược đối ngoại rõ ràng: đưa hợp tác Việt Nam New Zealand và Australia đi vào chiều sâu, thực chất, gắn với lợi ích cụ thể của người dân và doanh nghiệp.
Giáo dục: từ mở rộng cơ hội sang cùng kiến tạo năng lực
Trong lĩnh vực giáo dục, điểm nhấn lớn nhất là Thỏa thuận hợp tác giữa Bộ GD-ĐT Việt Nam và Bộ Giáo dục New Zealand, ký ngày 13/8 với mục tiêu tăng cường, thúc đẩy và phát triển hợp tác giáo dục trên cơ sở cùng có lợi. Lâu nay, hợp tác giáo dục đã là điểm sáng trong quan hệ hai nước, giúp học sinh, sinh viên, giảng viên và nhà khoa học có thêm cơ hội học tập, nghiên cứu, trao đổi chuyên môn và tăng cường hiểu biết lẫn nhau. Nhưng thông điệp lần này khác trước: Việt Nam muốn chuyển từ việc chỉ "mở cửa" cho lưu học sinh sang cùng kiến tạo năng lực hệ thống, gắn giáo dục với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh làm biến đổi thị trường lao động, hợp tác với một nền giáo dục tiên tiến như New Zealand là cách thiết thực để nâng chất nguồn nhân lực, thay vì chỉ chạy theo số lượng chương trình liên kết. Nếu Việt Nam coi giáo dục nông nghiệp Oceania là kho tri thức để tiếp cận, thì New Zealand nhìn Việt Nam như một đối tác tiềm năng trong xây dựng mạng lưới cựu sinh viên gắn với quan hệ song phương.
Nông nghiệp và môi trường: gắn thị trường với khoa học và kinh tế biển
Ở trục hợp tác nông nghiệp – môi trường, vai trò dẫn dắt thuộc về Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp. Ông đã trao Bản ghi nhớ với Thứ trưởng Bộ Các ngành cơ bản New Zealand Ray Smith dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Christopher Luxon. Tại Australia, Thứ trưởng làm việc với Bộ Nông nghiệp, Thủy sản và Lâm nghiệp (DAFF) và Trung tâm Nghiên cứu Nông nghiệp Quốc tế Australia (ACIAR). Điểm đáng chú ý là hợp tác không dừng ở mở cửa thị trường nông sản – dù đây là nội dung trọng tâm – mà được thiết kế xoay quanh nông nghiệp xanh, phát thải thấp, chuyển đổi số, nông nghiệp thông minh và kinh tế biển. Một hướng mới là tăng cường kết nối ACIAR với các viện nghiên cứu, trường đại học Việt Nam trong nghiên cứu, đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ phục vụ phát triển kinh tế biển. Đặc biệt, Việt Nam đề nghị Australia và New Zealand hỗ trợ xây dựng ngành học về kinh tế biển cho các trường đại học thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường – một thông điệp rõ ràng rằng giáo dục nông nghiệp Oceania đang được coi là đối tác tri thức để Việt Nam thiết kế tương lai vùng biển và ven biển của mình.
Du lịch và hàng không: kiến tạo dòng khách hai chiều với New Zealand
Song song với giáo dục và nông nghiệp, việc Saigontourist Group, Vietnam Airlines và Distinction Hotels Group ký kết hợp tác đã cho thấy du lịch được đặt ngang hàng như một trụ cột kinh tế trong cấu trúc hợp tác Việt Nam New Zealand. Thỏa thuận này mở ra hướng phối hợp giữa ba lĩnh vực bổ trợ cao: hàng không – lưu trú – lữ hành, đồng thời tạo nền tảng chia sẻ kinh nghiệm quản lý khách sạn, phát triển sản phẩm, đào tạo nhân lực và du lịch bền vững. Distinction Hotels Group, một doanh nghiệp khách sạn sở hữu và vận hành tại New Zealand với hệ thống cơ sở lưu trú từ 3 đến 4,5 sao trên cả hai đảo, trở thành đối tác để Saigontourist không chỉ bán phòng mà còn học cách phát triển mô hình du lịch bền vững. Việc kết nối với Vietnam Airlines cho phép ba bên nghiên cứu các gói sản phẩm kết hợp giữa đường bay, lưu trú và dịch vụ lữ hành, phù hợp với nhu cầu khách New Zealand đến Việt Nam và khách Việt Nam đến New Zealand. Về thực chất, đây là bước thiết kế dòng khách hai chiều, chuẩn bị nền tảng để sau này mở rộng sang du lịch Việt Nam Australia và toàn khu vực Oceania, khi đường bay và chuỗi dịch vụ được chuẩn hóa và liên kết.
Thông điệp chiến lược: ngoại giao phục vụ phát triển trong kỷ nguyên chuyển đổi xanh
Điểm chung của tất cả các thỏa thuận là chúng đều gắn với một mục tiêu: biến ngoại giao Đông Nam Á của Việt Nam thành ngoại giao phục vụ phát triển, có sản phẩm cụ thể trong nước. Theo các cơ quan chuyên môn, thỏa thuận hợp tác giáo dục với New Zealand có hiệu lực 5 năm kể từ ngày ký, trong khi ở nông nghiệp, Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp đề nghị hai Bộ sớm xây dựng Chương trình hành động 2026–2030, xác định rõ hoạt động ưu tiên, đầu mối phối hợp và cơ chế rà soát định kỳ, đồng thời duy trì đối thoại thường xuyên. Trọng tâm sắp tới là nhanh chóng chuyển các thỏa thuận thành kế hoạch hành động và dự án cụ thể, đưa hợp tác nông nghiệp, môi trường với Australia và New Zealand đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả. Với giáo dục, nông nghiệp và du lịch được nối kết trong một cùng khung quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, Việt Nam đang gửi đi thông điệp rõ ràng: không muốn đứng bên lề các chuỗi giá trị toàn cầu mới mà chủ động tham gia từ khâu đào tạo nhân lực, xây dựng ngành học đến tổ chức thị trường và dòng khách. Nếu các chương trình được thực thi đúng hướng, lợi ích không chỉ nằm trên bàn đàm phán mà sẽ đi thẳng vào lớp học, cánh đồng, doanh nghiệp du lịch và đời sống người dân.
