Cuộc gặp Nam Ninh: Tín hiệu về một trục hợp tác hạ tầng mới
Hợp tác hạ tầng Việt-Trung là quá trình hai nước mở rộng đầu tư hạ tầng số, hạ tầng giao thông và năng lượng xanh thông qua các dự án do các tập đoàn Trung Quốc triển khai tại Việt Nam, với mục tiêu tăng kết nối khu vực và hỗ trợ phát triển bền vững.
Tại Nam Ninh, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã gặp lãnh đạo ba tập đoàn Trung Quốc hàng đầu là Huawei, CCCC và CEEC bên lề CAEXPO và CABIS, kêu gọi họ tăng cường hợp tác và đầu tư vào hạ tầng số, hạ tầng giao thông, năng lượng xanh và đường sắt tại Việt Nam. Việc lựa chọn diễn đàn Trung Quốc – ASEAN để gửi thông điệp cho thấy Việt Nam không chỉ “đi tìm vốn”, mà đang chủ động định vị mình là mắt xích trung tâm của chuỗi kết nối khu vực. Đây là bước đi mang tính chiến lược: vừa tranh thủ nguồn lực, công nghệ, vừa đặt ra khung hợp tác mới với các tập đoàn Trung Quốc trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt.
Hạ tầng số: Từ mua thiết bị sang đồng sáng tạo với Huawei
Trọng tâm đầu tiên của hợp tác Việt-Trung lần này là đầu tư hạ tầng số, với Huawei đóng vai trò “người thử lửa”. Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc đề nghị Huawei tăng cường hợp tác với cơ quan, doanh nghiệp Việt Nam trong AI, hạ tầng số, viễn thông thế hệ mới, điện toán, trung tâm dữ liệu và năng lượng xanh, đồng thời chuyển mạnh từ cung cấp sản phẩm sang cùng nghiên cứu, phát triển và xây dựng giải pháp công nghệ. Đây là bước chuyển quan trọng: nếu trước đây các tập đoàn Trung Quốc chủ yếu bán thiết bị, thì giờ Việt Nam muốn chia sẻ giá trị gia tăng ở khâu nghiên cứu và thiết kế.
Lãnh đạo Huawei đáp lại bằng cam kết hỗ trợ kinh tế số, chuyển đổi số, phát triển năng lượng xanh và đào tạo nhân lực công nghệ cao, đồng thời đề xuất hợp tác về lưu trữ năng lượng và ứng dụng AI trong các lĩnh vực kinh tế. Nói cách khác, sân chơi không chỉ là mạng 5G hay trung tâm dữ liệu, mà là cả hệ sinh thái số gắn với tăng trưởng xanh. Quan điểm nhất quán của phía Việt Nam là: mọi dự án phải cụ thể, có tính đột phá và gắn với đào tạo nhân lực – nếu không, hợp tác hạ tầng số sẽ dễ trượt thành phụ thuộc công nghệ.
Hạ tầng giao thông: Đường sắt, cảng biển và tham vọng hành lang Lào Cai – Hải Phòng
Trụ cột thứ hai là hạ tầng giao thông – nơi CCCC và CEEC đều bộc lộ chiến lược mở rộng đầu tư. Phó Thủ tướng cho biết Việt Nam đang triển khai nhiều dự án lớn về đường bộ, đường sắt, đường sắt đô thị, hàng không, cảng biển và hạ tầng khác, qua đó hoan nghênh doanh nghiệp Trung Quốc có năng lực và công nghệ phù hợp tham gia. Đây là thông điệp “mở cửa có điều kiện”: cơ hội rộng nhưng không phải không có bộ lọc, nhất là với các dự án ảnh hưởng lâu dài đến cấu trúc kết nối quốc gia.
CCCC bày tỏ mong muốn tăng cường nguồn lực, mở rộng hợp tác tại Việt Nam trong hạ tầng giao thông, logistics, cảng biển, năng lượng xanh và các dự án hạ tầng quy mô lớn. Tập đoàn đề xuất đẩy mạnh kết nối đường sắt, đặc biệt tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, phát triển hệ thống cảng gắn với logistics, tham gia dự án giao thông đường bộ và đường thủy. CEEC cũng muốn tham gia các tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, Đồng Đăng – Hà Nội, Móng Cái – Hạ Long – Hải Phòng. Nếu được thiết kế khéo, mạng lưới này có thể biến Việt Nam thành cầu nối đất liền và biển của khu vực; nếu không, nguy cơ chồng chéo, nợ nần và lệ thuộc tuyến hành lang vẫn hiện hữu.
Năng lượng xanh: CEEC và cuộc đua đáp ứng nhu cầu điện tăng nhanh
Trụ cột thứ ba là năng lượng xanh – nơi CEEC và Huawei cùng được “đặt bài”. CEEC đề xuất tăng cường hợp tác phát triển nguồn điện, đặc biệt là năng lượng tái tạo và điện khí, đồng thời phối hợp nghiên cứu giải pháp nâng cao năng lực truyền tải để đáp ứng nhu cầu tăng nguồn điện và phát triển kinh tế – xã hội. Đây là hướng đi hợp lý khi Việt Nam vừa chịu sức ép thiếu điện, vừa phải giữ mục tiêu giảm phát thải. Hợp tác với tập đoàn Trung Quốc trong năng lượng xanh có thể giúp rút ngắn thời gian triển khai, nhưng cũng buộc Việt Nam phải cảnh giác với rủi ro công nghệ lạc hậu hoặc dự án không hiệu quả.
Phó Thủ tướng đề nghị CEEC phối hợp chặt với các bộ, ngành để cập nhật quy hoạch, nghiên cứu dự án và đề xuất phương án hợp tác cụ thể, đặc biệt lưu ý các giải pháp lưu trữ năng lượng. Với Huawei, ông yêu cầu lựa chọn một số dự án điểm mang tính đột phá về năng lượng xanh, đi kèm đào tạo nhân lực AI, công nghệ số và giải pháp công nghệ xanh. Chiến lược này cho thấy Việt Nam không muốn “mua sẵn” nhà máy, mà muốn kéo công nghệ và tri thức vào trong nước. Nếu các dự án năng lượng xanh gắn với nâng cấp lưới truyền tải và lưu trữ được triển khai đúng cam kết, đây sẽ là nền tảng quan trọng cho phát triển bền vững.
Hợp tác Việt-Trung trong hạ tầng: Vừa cơ hội, vừa bài kiểm tra bản lĩnh
Điểm đáng chú ý trong loạt cuộc gặp tại Nam Ninh là Việt Nam không chỉ kêu gọi thêm vốn, mà định rõ ba ưu tiên: đầu tư hạ tầng số, hạ tầng giao thông và năng lượng xanh. Đây không phải danh sách ngẫu nhiên, mà là “bản đồ quyền lực” của hạ tầng tương lai. Hạ tầng số quyết định năng lực cạnh tranh, giao thông quyết định dòng chảy hàng hóa, năng lượng xanh quyết định dư địa tăng trưởng. Đặt chúng trong một gói hợp tác với tập đoàn Trung Quốc đồng nghĩa với việc Việt Nam chấp nhận mở cửa sâu, nhưng với yêu cầu rõ ràng về công nghệ, quy hoạch và chia sẻ lợi ích.
Các tập đoàn Trung Quốc – từ Huawei, CCCC tới CEEC – đều thể hiện chiến lược mở rộng đầu tư tại Việt Nam, từ viễn thông, xây dựng tới năng lượng. Họ khẳng định sẵn sàng phối hợp với bộ, ngành và doanh nghiệp Việt Nam để cụ thể hóa định hướng và triển khai dự án. Câu hỏi còn lại nằm ở phía Việt Nam: chúng ta có đủ năng lực thiết kế hợp đồng, giám sát chất lượng, cân bằng lợi ích và tránh phụ thuộc hay không. Nếu làm tốt, hợp tác hạ tầng Việt-Trung lần này có thể trở thành bệ phóng cho kết nối khu vực và phát triển bền vững; nếu không, đây sẽ là bài học đắt giá về việc ai viết luật chơi trong cuộc đua hạ tầng mới.
