Một quyết định tổ chức, không chỉ là sắp xếp đầu mối
Quyết định 659-QĐ/TW là văn bản của Ban Chấp hành Trung ương Đảng quy định chức năng, nhiệm vụ và tổ chức bộ máy của Cơ quan Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng các cơ quan Trung ương của tổ chức chính trị - xã hội. Ngày 2.11, thay mặt Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú ký ban hành quyết định; văn bản có hiệu lực ngay từ ngày ký và thay thế Quyết định 304-QĐ/TW ban hành ngày 10.6.2025. Điểm đáng chú ý không nằm ở việc bổ sung một văn bản quản lý, mà ở nỗ lực phân định rõ đầu mối và trách nhiệm trong một hệ thống nhiều cơ quan cùng tham gia công tác mặt trận. Quyết định cũng được đặt trong bối cảnh sơ kết một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền ba cấp, theo Kết luận 64-KL/TW ngày 1.7.2026.
Cơ cấu MTTQ Trung ương được chia theo lĩnh vực công tác
Bộ máy MTTQ Trung ương được tổ chức thành các ban tham mưu, giúp việc và đơn vị sự nghiệp. Các ban gồm Tổ chức, Kiểm tra; Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội; Công tác xã hội; Tuyên giáo; Công tác Dân tộc, Tôn giáo và Kiều bào; Công tác Hội quần chúng; cùng Văn phòng. Cách chia này cho thấy quyết định đặt những mảng việc cốt lõi thành đầu mối chuyên trách, thay vì để chức năng giám sát, vận động hay công tác cộng đồng bị chìm trong một cơ cấu khó nhận diện. Các đơn vị sự nghiệp gồm Viện Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương; Báo Đại đoàn kết; và Văn phòng Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam. Ban Thường trực cũng có thể thành lập các hội đồng tư vấn theo quy định.
Các tổ chức chính trị - xã hội có đầu mối riêng
Thay đổi đáng kể khác là quyết định quy định cơ cấu cho cả cơ quan Trung ương của các tổ chức chính trị - xã hội, gồm lãnh đạo, ban tham mưu, giúp việc, đơn vị sự nghiệp, tổ chức và đơn vị trực thuộc. Theo nội dung được công bố, so với Quyết định 304, các tổ chức này có ban và văn phòng độc lập, không dùng chung như trước đây. Đây là lựa chọn có ý nghĩa về trách nhiệm: đầu mối riêng có thể giúp từng cơ quan gắn nhiệm vụ với người phụ trách rõ hơn, dù hiệu quả thực tế vẫn phụ thuộc vào cách phối hợp và quy định chi tiết. Người đứng đầu cơ quan Trung ương của mỗi tổ chức chịu trách nhiệm trước Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Ban Thường trực và tổ chức chính trị - xã hội tương ứng.
Nhiệm vụ trọng tâm và phần việc tiếp theo
Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam được xác định là bộ phận tham mưu, giúp việc cho Ủy ban, Đoàn Chủ tịch và Ban Thường trực, đồng thời là cơ quan chuyên môn, nghiệp vụ về công tác mặt trận. Trong các nhiệm vụ MTTQ Việt Nam, văn bản nêu việc tập hợp, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội; tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện quyền làm chủ và chủ trương, chính sách, pháp luật; cùng giám sát và phản biện xã hội. Đây là nền tảng để đánh giá bộ máy mới: cơ cấu chỉ có giá trị khi phục vụ được các nhiệm vụ ấy mà không tạo thêm tầng nấc chồng chéo. Bước tiếp theo thuộc về Ban Thường trực, cơ quan sẽ ban hành quy định cụ thể về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức và quan hệ công tác, bảo đảm rõ quyền hạn, không trùng lặp hay bỏ sót việc.
Quyết định 659-QĐ/TW vì vậy vừa thay thế khuôn khổ tổ chức trước đó, vừa đặt ra yêu cầu thực thi có kỷ luật: phân công minh bạch, phối hợp thông suốt và gắn trách nhiệm với từng cơ quan. Việc tách riêng các ban và văn phòng của tổ chức chính trị - xã hội là thay đổi dễ nhận thấy; thước đo quan trọng hơn sẽ là khả năng biến cơ cấu ấy thành hành động hiệu quả trong công tác đại đoàn kết, giám sát và phản biện.
