Từ FDI đại trà tới FDI chất lượng cao: Lào Cai đang đổi vai trò của vốn ngoại
Lào Cai đầu tư nước ngoài theo hướng mới là chiến lược chuyển từ ưu tiên số lượng vốn sang chú trọng chất lượng dự án, hiệu quả lan tỏa, liên kết với doanh nghiệp nội địa, gắn với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn để phục vụ phát triển kinh tế Lào Cai bền vững.
Trong kế hoạch mới, tỉnh đặt mục tiêu thu hút vốn FDI không chỉ để lấp đầy các khu công nghiệp mà còn để “bơm” công nghệ, kỹ năng quản trị và mạng lưới thị trường vào nền kinh tế địa phương. Lào Cai xác định khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phải phát triển theo chiều sâu, nâng chất lượng và hiệu quả, đồng thời tăng liên kết với doanh nghiệp trong nước, hình thành chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng, đóng góp cho tăng trưởng xanh. Nói cách khác, FDI chất lượng cao không còn là khẩu hiệu mà trở thành tiêu chuẩn lựa chọn dự án, thay cho tư duy “có vốn là được” từng phổ biến trước đây.
Mục tiêu 247 triệu USD và các chỉ tiêu đi kèm: con số không chỉ nói về tiền
Nếu nhìn bề ngoài, mục tiêu thu hút khoảng 247 triệu USD vốn đăng ký mới và tăng thêm đến năm 2030, với khoảng 150 triệu USD vốn thực hiện, có vẻ khiêm tốn so với nhiều địa phương khác. Nhưng điểm đáng nói là Lào Cai gắn con số này với hai yêu cầu: tỷ lệ giải ngân đạt 60–65% và trên 70% dự án FDI mới thuộc các lĩnh vực tỉnh có lợi thế, từ công nghiệp chế biến, chế tạo tới chế biến sâu khoáng sản, nông – lâm sản và dược liệu, năng lượng, vật liệu mới, logistics, thương mại cửa khẩu và du lịch chất lượng cao.
Một câu trích dẫn tiêu biểu cho cách tiếp cận này là: “Trên 70% số dự án đầu tư nước ngoài thu hút mới được định hướng vào các lĩnh vực trọng điểm, có lợi thế của tỉnh”. Dòng vốn FDI được kỳ vọng tạo thêm năng lực sản xuất và mở rộng chuỗi giá trị tại địa phương, chứ không dừng lại ở việc tăng số dư đăng ký trên giấy tờ. Như vậy, Lào Cai đang dùng chỉ tiêu FDI để đo chất lượng tăng trưởng, thay vì khoe thành tích về quy mô vốn.
Hạ tầng Lào Cai 2030: không chỉ là đường, điện, đất mà là “nền cứng” cho FDI chất lượng
Để FDI chất lượng cao không bị kẹt trên bản quy hoạch, Lào Cai đặt hạ tầng lên hàng đầu. Tỉnh đặt mục tiêu trong năm 2026 hoàn thành thủ tục thành lập mới các khu, cụm công nghiệp với tổng diện tích từ 500 ha trở lên và chuẩn bị ít nhất 500 ha mặt bằng sạch. Đến năm 2030, mạng lưới được định hướng đạt 20 khu công nghiệp và 54 cụm công nghiệp, gắn với hệ thống giao thông, logistics, hạ tầng cửa khẩu theo hành lang kinh tế Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh.
Điều này cho thấy hạ tầng Lào Cai 2030 không bị hiểu hẹp là xây thêm khu công nghiệp bằng mọi giá. Tỉnh đồng thời xây dựng tiêu chí sàng lọc và danh mục dự án ưu tiên phù hợp với năng lực hạ tầng, đất đai, năng lượng, nguồn nhân lực và yêu cầu bảo vệ môi trường. Các dự án công nghệ cao, công nghệ sạch, sử dụng tiết kiệm năng lượng, phù hợp với kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa và chuyển giao công nghệ được ưu tiên. Hạ tầng vì thế trở thành công cụ “chọn bạn mà chơi”, chứ không phải bệ đỡ chung cho mọi loại dự án.
Từ chính sách đến đời sống: doanh nghiệp nội, người lao động được gì từ chiến lược mới?
Chiến lược FDI mới của Lào Cai sẽ không có ý nghĩa nếu người dân và doanh nghiệp địa phương không hưởng lợi rõ ràng. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 20–30 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị của doanh nghiệp FDI, và tỷ lệ lao động qua đào tạo trong các doanh nghiệp FDI đạt từ 60% trở lên. Dòng vốn FDI, vì vậy, được kỳ vọng tạo thêm năng lực sản xuất tại chỗ và mở rộng chuỗi giá trị, chứ không biến Lào Cai thành “công xưởng gia công” thuần túy.
Để điều này thành hiện thực, kế hoạch yêu cầu chuyển mạnh tư duy từ quản lý hành chính sang đồng hành, hỗ trợ và kiến tạo phát triển; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát; tăng cường chuyển đổi số, dịch vụ công trực tuyến và liên thông dữ liệu nhằm rút ngắn thời gian, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Nói thẳng, nếu bộ máy không đổi cách phục vụ, thì dù có chính sách FDI chất lượng cao, doanh nghiệp vẫn có thể bị chặn ngay ở “cửa công”.
Vì sao Lào Cai chọn “bẻ lái” FDI ngay lúc này và con đường phía trước
Lộ trình chuyển hướng FDI của Lào Cai không phải diễn ra ngẫu hứng. Theo kế hoạch, việc quán triệt, tuyên truyền Nghị quyết số 10-NQ/TW đến cán bộ, đảng viên và người dân phải hoàn thành trong tháng 10/2026; cùng lúc, tỉnh rà soát tổng thể dữ liệu FDI, quỹ đất sạch, hạ tầng kỹ thuật và cơ chế chính sách để xây dựng kế hoạch cụ thể hóa trước ngày 15/10/2026. Điều này cho thấy “bẻ lái” FDI là bước đi có chủ đích, gắn chặt với điều chỉnh chiến lược phát triển kinh tế Lào Cai trong giai đoạn mới.
Tầm nhìn xa hơn, đến năm 2045, Lào Cai muốn trở thành cực tăng trưởng quan trọng của vùng Trung du và miền núi phía Bắc, trung tâm kinh tế cửa khẩu, logistics, công nghiệp chế biến, du lịch và dịch vụ có sức cạnh tranh cao, là cầu nối giữa Việt Nam, ASEAN với vùng Tây Nam Trung Quốc. Muốn vậy, việc tập trung nâng chất lượng dự án FDI thay vì chạy theo số lượng vốn là lựa chọn cần thiết, dù có thể làm giảm tốc độ tăng vốn trong ngắn hạn. Câu hỏi còn lại là Lào Cai có kiên định với tiêu chí sàng lọc dự án hay sẽ nhượng bộ trước áp lực tăng trưởng, và câu trả lời sẽ quyết định chất lượng tăng trưởng của tỉnh trong nhiều thập kỷ tới.
