Từ cuộc đua quy mô đến chiến lược FDI theo chiều sâu
FDI Lào Cai trong giai đoạn mới được hiểu là dòng vốn đầu tư nước ngoài được định hướng và sàng lọc theo tiêu chí chất lượng, hiệu quả, công nghệ và khả năng tạo liên kết với doanh nghiệp trong nước, thay vì chạy theo số lượng dự án hay tổng vốn đăng ký, qua đó phục vụ mục tiêu phát triển bền vững, nâng cao năng lực sản xuất và mở rộng chuỗi giá trị của tỉnh đến năm 2030. Điều đáng nói là tỉnh không còn coi quy mô vốn là thước đo chính cho thành công trong thu hút đầu tư nước ngoài. Yêu cầu mới là mỗi dự án phải chứng minh được tác động tích cực tới cơ cấu kinh tế địa phương, mức độ đóng góp vào tăng trưởng, việc làm và chuyển giao công nghệ. Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành Kế hoạch thực hiện Nghị quyết về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, đặt trọng tâm vào nâng cao hiệu quả thu hút, quản lý và sử dụng vốn FDI gắn với mục tiêu kinh tế - xã hội của tỉnh. Cách tiếp cận này mang tính lựa chọn hơn là trải thảm đỏ đại trà: các dự án công nghệ thấp, gia công, sơ chế đơn thuần, thâm dụng tài nguyên và có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường bị đưa vào diện sàng lọc, hạn chế. FDI vì thế trở thành công cụ cấu trúc lại nền kinh tế, không phải dòng vốn lấp chỗ trống bất kỳ.
Mục tiêu vốn FDI gắn với chất lượng dự án và nhân lực
Lào Cai đặt mục tiêu thu hút mới và tăng vốn đăng ký đầu tư nước ngoài khoảng 247 triệu USD đến năm 2030, với vốn thực hiện khoảng 150 triệu USD, tương đương tỷ lệ 60–65% trên tổng vốn đăng ký. Quan trọng hơn, các con số này chỉ được coi là thành công nếu đi kèm tiêu chí chất lượng, hiệu quả, công nghệ và mức độ đóng góp cho phát triển địa phương. Tỉnh định hướng trên 70% dự án FDI mới sẽ thuộc các lĩnh vực có lợi thế như công nghiệp chế biến, chế tạo; chế biến sâu khoáng sản; chế biến nông, lâm sản và dược liệu; năng lượng, vật liệu mới; logistics và thương mại cửa khẩu. Đây là lựa chọn có chủ đích, tránh tình trạng FDI đổ vào các ngành gia công giá trị gia tăng thấp, khó kết nối với doanh nghiệp bản địa. Một chỉ tiêu quan trọng khác là đến năm 2030, Lào Cai phấn đấu có khoảng 20–30 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị của doanh nghiệp FDI, đồng thời tỷ lệ lao động qua đào tạo trong các doanh nghiệp FDI đạt từ 60% trở lên. Nói cách khác, tỉnh buộc FDI phải gắn với nâng chất doanh nghiệp nội địa và nâng trình nguồn nhân lực, thay vì chỉ đáp ứng nhu cầu lao động phổ thông.
Ba mũi nhọn: công nghiệp chế biến, logistics và thương mại cửa khẩu
Chiến lược FDI Lào Cai đang xoay quanh ba trụ cột: công nghiệp chế biến, logistics và thương mại cửa khẩu. Ở công nghiệp chế biến, tỉnh ưu tiên các dự án công nghệ cao, công nghệ sạch, chế biến sâu khoáng sản, chế biến nông – lâm sản và dược liệu, năng lượng và vật liệu mới, nhằm tận dụng lợi thế tài nguyên, vùng nguyên liệu và không gian kinh tế cửa khẩu. Logistics và thương mại cửa khẩu được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với vị trí kết nối của Lào Cai trên hành lang kinh tế Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh. Tỉnh định hướng thu hút các dự án gắn với Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai, Khu hợp tác kinh tế qua biên giới Lào Cai – Vân Nam và các không gian phát triển mới, coi đây là đòn bẩy để biến lợi thế địa lý thành công suất trung chuyển và dịch vụ. Đáng chú ý, du lịch chất lượng cao – đặc biệt là Sa Pa với định hướng trở thành trung tâm du lịch nghỉ dưỡng, sinh thái, văn hóa tầm quốc tế – cũng được đưa vào danh sách ưu tiên, nhưng dưới góc nhìn gắn kết với mạng lưới logistics, dịch vụ và kinh tế cửa khẩu. FDI vì thế không đứng riêng lẻ theo ngành, mà được thiết kế trong một cấu trúc không gian kinh tế tích hợp.
Hạ tầng, cải cách thủ tục và hỗ trợ doanh nghiệp nội địa
Để chiến lược FDI theo chiều sâu không dừng ở khẩu hiệu, Lào Cai phải giải quyết bài toán hạ tầng và thể chế. Tỉnh đặt mục tiêu trong năm 2026 sẽ hoàn thành thủ tục thành lập mới các khu, cụm công nghiệp với tổng diện tích từ 500 ha trở lên, đồng thời chuẩn bị ít nhất 500 ha mặt bằng sạch để sẵn sàng cho nhà đầu tư thứ cấp trong lĩnh vực công nghiệp. Đến năm 2030, mạng lưới được định hướng đạt 20 khu công nghiệp và 54 cụm công nghiệp, bảo đảm cân đối điện, nước và năng lực xử lý môi trường. Trên phương diện thể chế, kế hoạch thu hút FDI đặt yêu cầu chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang đồng hành, hỗ trợ và kiến tạo phát triển; cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát để rút ngắn thời gian và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Song song, tỉnh thúc đẩy chuyển đổi số, dịch vụ công trực tuyến và liên thông dữ liệu nhằm giảm ma sát cho nhà đầu tư. Điểm đáng chú ý là Lào Cai không để doanh nghiệp nội địa đứng ngoài cuộc. Thông qua các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hoạt động kết nối cung – cầu và chuyển giao công nghệ, tỉnh hướng tới phát triển mạng lưới nhà cung ứng địa phương, doanh nghiệp vệ tinh, nâng năng lực quản trị và chất lượng sản phẩm để đủ tiêu chuẩn tham gia chuỗi cung ứng FDI.
Lộ trình thực hiện và tầm nhìn trở thành cực tăng trưởng mới
Điểm thuyết phục của chiến lược FDI Lào Cai nằm ở việc gắn mục tiêu dài hạn với lộ trình cụ thể. Trong năm 2026, các cơ quan, đơn vị được giao nhiệm vụ rà soát hiện trạng dự án đầu tư nước ngoài, môi trường đầu tư, quỹ đất, hạ tầng kỹ thuật và nhà đầu tư tiềm năng, đồng thời rà soát cơ chế, chính sách, quy trình, thủ tục liên quan đến đầu tư nước ngoài. Kế hoạch thực hiện của UBND tỉnh phải hoàn thành trước ngày 15/10/2026, tạo khung pháp lý và hành động nhất quán cho giai đoạn sau. Tầm nhìn xa hơn là đến năm 2045, Lào Cai trở thành cực tăng trưởng quan trọng của vùng Trung du và miền núi phía Bắc, phát triển mạnh kinh tế cửa khẩu, logistics, du lịch, dịch vụ và công nghiệp chế biến, đồng thời tăng vai trò kết nối giữa Việt Nam, ASEAN với khu vực Tây Nam Trung Quốc. Nói cách khác, FDI được thiết kế như động lực để Lào Cai chuyển mình từ một tỉnh biên giới thành mắt xích chiến lược trong mạng lưới kinh tế khu vực. Nếu tỉnh kiên định với sàng lọc dự án, cải cách thủ tục và gắn FDI với doanh nghiệp nội địa, chiến lược "ít nhưng tốt" này có thể giúp Lào Cai tránh bẫy FDI giá rẻ, xây dựng nền tảng tăng trưởng bền vững và chủ động hơn trong chuỗi giá trị khu vực.
