Ngoại giao văn hóa bằng sân khấu: ý nghĩa vượt khỏi một chuyến lưu diễn
Chuyến lưu diễn kịch Thái Lan Lào với chương trình nghệ thuật “Bác Hồ - Một tình yêu bao la” là hoạt động ngoại giao văn hóa khu vực, trong đó sân khấu trở thành cầu nối mềm mại nhưng hiệu quả giữa Việt Nam, Thái Lan và Lào, giúp khán giả bản địa và cộng đồng người Việt xa quê tiếp cận những giá trị lịch sử, tinh thần và văn hóa Việt Nam thông qua nghệ thuật trực tiếp, giàu cảm xúc. Chính ở điểm này, sự kiện không chỉ là một đêm diễn, mà là thông điệp rõ ràng: Việt Nam đang chọn văn hóa làm ngôn ngữ đối thoại với láng giềng. Diễn ra nhân dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Thái Lan và hướng tới 81 năm Quốc khánh 2/9, chuyến đi của Nhà hát Kịch Việt Nam cho thấy một tư duy đối ngoại coi nghệ thuật là hạ tầng niềm tin, chứ không phải “phần trang trí” của nghi lễ ngoại giao.
“Bác Hồ - Một tình yêu bao la”: khi hình tượng Hồ Chí Minh trở thành mạch sáng tạo bền bỉ
Không phải ngẫu nhiên chương trình nghệ thuật Bác Hồ được chọn làm nội dung chính cho chuyến lưu diễn kịch Thái Lan Lào. Chương trình được xây dựng từ những ca khúc ca ngợi Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh, quê hương, đất nước và con người Việt Nam, tạo nên một bức tranh tinh thần nơi hình tượng Bác Hồ vừa gần gũi, vừa mang sức gợi suy nghĩ về đạo đức công vụ, tình yêu nhân dân và khát vọng độc lập. Điểm nhấn là vở kịch ngắn “Ông cụ ở quê ra” của tác giả Trần Đăng Tuấn, do NSƯT Kiều Minh Hiếu biên tập và đạo diễn. Việc lựa chọn một vở ngắn nhưng giàu tính biểu tượng cho thấy Nhà hát hiểu rất rõ yêu cầu của ngoại giao văn hóa khu vực: phải cô đọng, dễ tiếp cận với khán giả đa quốc gia, đồng thời giữ được chiều sâu lịch sử và tính người trong hình tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Không gian giao lưu ba nước: sân khấu như nơi cộng đồng gặp lại mình
Chuyến lưu diễn kịch Thái Lan Lào lần này được thiết kế khéo léo để chạm tới ba nhóm công chúng cùng lúc. Tại Thái Lan, Nhà hát Kịch Việt Nam biểu diễn chương trình chào mừng tại Đại học Hoàng gia Udon Thani vào ngày 28/8/2026, đồng thời tham gia lễ khai mạc Ngày Văn hóa Việt Nam – Thái Lan, lễ khánh thành biển hiệu Thư viện Việt Nam và nhiều hoạt động giao lưu khác. Tại Lào, đoàn tổ chức một đêm biểu diễn phục vụ cộng đồng người Việt Nam đang sinh sống, học tập, làm việc tại đây, đồng thời hướng tới công chúng Lào. Theo Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam, NSƯT Kiều Minh Hiếu, ý nghĩa của chuyến công tác nằm ở chỗ “công chúng Thái Lan và Lào có thêm cơ hội tiếp cận những giá trị lịch sử, văn hóa và tinh thần của Việt Nam; còn kiều bào có thêm một không gian gặp gỡ, chia sẻ và hướng về quê hương”.
Ngoại giao văn hóa khu vực: từ đêm diễn đến niềm tin dài lâu
Điều đáng nói là chuyến lưu diễn không dừng ở lễ kỷ niệm hay biểu diễn đơn lẻ, mà nằm trong khuôn khổ hợp tác văn hóa rộng hơn giữa Việt Nam – Thái Lan – Lào. Đây là hoạt động góp phần tăng cường giao lưu văn hóa, giao lưu nhân dân, thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau và vun đắp quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam với Thái Lan, Lào. Với công chúng Thái Lan và Lào, mỗi chương trình là cơ hội tiếp cận văn hóa Việt Nam qua loại hình nghệ thuật trực tiếp, giàu hình tượng và khả năng truyền cảm xúc. Với nghệ sĩ Việt Nam, mỗi chuyến đi là quá trình trao đổi hai chiều: họ vừa giới thiệu di sản sân khấu về Bác Hồ, vừa học hỏi đời sống nghệ thuật sở tại để mở rộng hợp tác tương lai. Nếu ngoại giao chính trị cần văn bản, thì ngoại giao văn hóa khu vực cần những trải nghiệm chung; ở điểm này, “Bác Hồ - Một tình yêu bao la” đã làm đúng vai trò của mình.
Kết luận: chọn sân khấu làm tiếng nói chung của ba dân tộc
Nhìn lại toàn bộ hành trình, việc Nhà hát Kịch Việt Nam nhận lời mời của Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Khỏn Kèn để mang chương trình nghệ thuật Bác Hồ đến Thái Lan và Lào không đơn thuần là sự hiện diện của một đoàn nghệ thuật. Đó là tuyên bố thực tế rằng Việt Nam coi giao lưu văn hóa Việt Nam Thái Lan, cũng như với Lào, là nền tảng cho hợp tác toàn diện trong tương lai. Những câu chuyện về Bác Hồ, quê hương, đất nước và con người Việt Nam được chuyển tải trực tiếp bằng nghệ thuật, giúp khán giả hiểu thêm về lịch sử, văn hóa và đời sống tinh thần của dân tộc Việt Nam. Khi sân khấu trở thành nơi cộng đồng ba nước cùng cười, cùng lặng đi, cùng suy nghĩ, thì ngoại giao văn hóa khu vực không còn là khái niệm trừu tượng, mà là trải nghiệm chung đã được cảm bằng mắt, tai và trái tim.
