Ba dấu mốc hội tụ trong một chuyến thăm lịch sử
Chuyến thăm nhà vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua và Hoàng hậu tới Việt Nam là chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của một quân vương Thái Lan kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1976, diễn ra đúng dịp kỷ niệm 50 năm ngoại giao và trong bối cảnh quan hệ được nâng cấp lên đối tác chiến lược toàn diện, qua đó đánh dấu bước ngoặt mới trong quan hệ Việt Nam Thái Lan. Điểm nổi bật của sự kiện không nằm ở nghi thức long trọng, mà ở sự hội tụ của ba cột mốc: chuyến thăm đầu tiên của Nhà vua, kỷ niệm 50 năm ngoại giao 1976-2026 và khuôn khổ đối tác chiến lược toàn diện được thiết lập từ tháng 5/2025. Trong ngoại giao, những sự trùng hợp hiếm có như vậy thường báo hiệu một sự chuyển pha. Khi lãnh đạo tối cao của hai nước gặp nhau ở đúng thời điểm tái định hình quan hệ, đó không còn là hoạt động nghi lễ mà là tuyên bố chính trị: Việt Nam và Thái Lan chọn bước vào giai đoạn hợp tác sâu hơn, có tính chiến lược, với tầm nhìn dài hạn cho hợp tác Đông Nam Á.
Tin cậy chính trị và tình cảm gần gũi: nền tảng mới cho đối tác chiến lược toàn diện
Theo Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, “dấu ấn lớn nhất là tin cậy chính trị ở cấp cao và tình cảm gần gũi giữa hai dân tộc đã gặp nhau trong cùng một chuyến thăm”. Đây là nhận định quan trọng, vì đối tác chiến lược toàn diện chỉ có ý nghĩa khi được chống đỡ bởi hai tầng: sự tin cậy giữa lãnh đạo và sự gắn bó giữa người dân. Trong lễ đón chính thức với 21 loạt đại bác tại Hoàng thành Thăng Long, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh chuyến thăm đầu tiên của Nhà vua Thái Lan trong 50 năm là “dấu mốc quan trọng trong quan hệ hữu nghị truyền thống tốt đẹp Việt Nam - Thái Lan, nhất là sau khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện năm 2025”. Việc hai bên cùng khẳng định tiếp tục củng cố tin cậy chính trị qua các chuyến thăm, tiếp xúc cấp cao cho thấy mối quan hệ đã vượt qua ngưỡng xã giao thông thường để trở thành một trục hợp tác ổn định trong khu vực. Trong bối cảnh Đông Nam Á đối mặt nhiều biến động, sự tin cậy đó là tài sản chiến lược mà cả hai nước đều muốn nâng niu.
Giao lưu văn hóa–giáo dục: chiều sâu mềm của quan hệ Việt Nam–Thái Lan
Nếu nghi lễ, hội đàm thể hiện mức độ tin cậy chính trị, thì lịch trình văn hóa–giáo dục lại nói lên chiều sâu mềm của quan hệ Việt Nam Thái Lan. Trong khuôn khổ chuyến thăm nhà vua Thái Lan, Nhà vua và Hoàng hậu đã dâng lễ Phật tại chùa Quán Sứ và thăm Trung tâm Ngôn ngữ–Văn hóa Thái Lan tại Trường Đại học Hà Nội. Đó là những điểm đến lựa chọn kỹ lưỡng, gửi đi thông điệp rõ ràng: Phật giáo và giáo dục là hai cầu nối chủ đạo giữa hai xã hội. Việc hai bên nhất trí mở rộng giảng dạy tiếng Việt và tiếng Thái, tăng tần suất các đường bay thẳng, phát huy giá trị Phố Việt Nam tại tỉnh Udon Thani và các khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Thái Lan cho thấy chiến lược giao lưu nhân dân được đặt ngang hàng với hợp tác kinh tế. Sau 50 năm ngoại giao, người dân hai nước đã có hơn 1,1 triệu lượt đi lại, hơn 100.000 người Việt Nam sinh sống, học tập, làm việc tại Thái Lan, tạo nên “cầu nối bền bỉ giữa hai dân tộc”. Những nhịp cầu đó là bảo hiểm xã hội cho mọi thỏa thuận chính trị.
Từ láng giềng hữu nghị đến trụ cột hợp tác Đông Nam Á
Sau nửa thế kỷ, quan hệ Việt Nam–Thái Lan đã đi từ láng giềng hữu nghị lên đối tác chiến lược năm 2013 và hiện ở cấp đối tác chiến lược toàn diện. Đây không phải là sự đổi tên hình thức, mà là sự thừa nhận vai trò lẫn nhau trong cấu trúc khu vực: Thái Lan là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam trong ASEAN, thuộc nhóm 10 nhà đầu tư hàng đầu, trong khi Việt Nam là một trong những nền kinh tế đang lên, ngày càng có tiếng nói trong các diễn đàn khu vực. Cả hai nước đều khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ trong ASEAN, các cơ chế tiểu vùng Mekong và các diễn đàn đa phương, đóng góp vào đoàn kết, vai trò trung tâm của ASEAN. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng, hợp tác Đông Nam Á chỉ bền nếu có những cặp đối tác trụ cột như Việt Nam–Thái Lan. Khi hai bên lựa chọn đồng hành, hỗ trợ nhau phát triển, đóng góp cho hòa bình, ổn định khu vực, họ không chỉ bảo vệ lợi ích song phương mà còn gia cố sức đề kháng của cả cộng đồng ASEAN trước các cú sốc bên ngoài.
Kết luận: Chuyến thăm mở đầu chặng đường năm mươi năm tiếp theo
Nhìn từ góc độ chiến lược, chuyến thăm nhà vua Thái Lan lần này là lời khẳng định chung rằng 50 năm ngoại giao không phải là đoạn kết, mà là vạch xuất phát mới. Khi tin cậy chính trị, tình cảm hai dân tộc và khuôn khổ đối tác chiến lược toàn diện cùng hội tụ trong một sự kiện, đó là thời điểm thích hợp để hai bên đặt ra những mục tiêu tham vọng hơn cho nửa thế kỷ tiếp theo. Điều quan trọng là những tuyên bố đẹp cần nhanh chóng chuyển thành các chương trình, dự án cụ thể mà người dân hai nước có thể cảm nhận trong đời sống: nhiều đường bay hơn, trao đổi sinh viên nhiều hơn, giao thương thuận lợi hơn, bảo hộ tốt hơn cho cộng đồng người Việt tại Thái Lan và người Thái tại Việt Nam. Nếu làm được như vậy, chuyến thăm sẽ không dừng ở tính biểu tượng, mà sẽ được nhớ đến như bước ngoặt giúp quan hệ Việt Nam–Thái Lan trở thành một hình mẫu hợp tác Đông Nam Á: gần gũi, tin cậy và cùng phát triển lâu dài.
