Cuộc đua trường học biên giới: khi giờ trông trẻ tính bằng từng ngày công
Trường học biên giới và các dự án xây dựng trường nội trú vùng sâu hiện là những công trình giáo dục được ưu tiên cao, với mục tiêu hoàn thành gấp rút trước khai giảng năm học mới 2026 để học sinh dân tộc thiểu số được học tập, ăn ở trong môi trường an toàn, đồng bộ và ổn định, thay vì tiếp tục chịu thiệt thòi vì khoảng cách địa lý và thiếu hạ tầng giáo dục cơ bản.
Điểm đáng chú ý không chỉ là số lượng công trình, mà là cách ba tỉnh Lào Cai, Lâm Đồng, Lạng Sơn cùng chấp nhận bước vào một “cuộc đua tranh giờ” chưa từng có. Thay vì tâm lý chờ đợi, chính quyền và nhà thầu chọn lựa phương án làm xuyên ngày, xuyên lễ, tổ chức thi công 3 ca 4 kíp, bất chấp thời tiết xấu và kỳ nghỉ Quốc khánh. Quan điểm ở đây rất rõ: hoặc là kịp khai giảng năm học mới 2026, hoặc là cả một thế hệ học sinh vùng biên lại phải chấp nhận học tạm bợ thêm một năm nữa.
Lào Cai siết tiến độ: từ chỉ đạo hành chính đến công trường 24/24
Ở Lào Cai, quyết tâm không để học sinh vùng biên khai giảng trong những khu trường tạm đã được đẩy lên mức cao hiếm thấy. Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu người đứng đầu các sở, ngành, Ban quản lý dự án và lãnh đạo các xã biên giới ưu tiên cao nhất mọi nguồn lực để hoàn thành xây dựng các trường đúng kế hoạch, đồng thời tăng kiểm tra, giám sát, tránh thất thoát và tiêu cực. Đây không chỉ là mệnh lệnh hành chính mà là thông điệp chính trị: giáo dục vùng biên không thể tiếp tục đứng sau.
Các trường giai đoạn 1 phải sẵn sàng vận hành thử trước ngày 25/8/2026 và đi vào hoạt động ổn định trước 5/9/2026, tức là tiến độ gần như “không được phép chậm một ngày”. Ban quản lý dự án được giao huy động tối đa lực lượng, tổ chức thi công liên tục 24/24 giờ, trong đó mô hình “3 ca, 4 kíp” thể hiện rõ mức độ căng của cuộc đua. Quan điểm cứng rắn là đúng, nhưng đi kèm là yêu cầu chất lượng và an toàn tuyệt đối cho học sinh, giáo viên – nếu không, tốc độ sẽ trở thành con dao hai lưỡi.
Lâm Đồng tăng tốc xây dựng trường nội trú liên cấp: hàng trăm công nhân cho hai xã biên giới
Tại Lâm Đồng, hình ảnh hàng trăm công nhân cùng lực lượng hỗ trợ làm việc những ngày cuối tháng 8 ở Quảng Trực và Thuận An cho thấy mức độ ưu tiên dành cho xây dựng trường nội trú tại các xã biên giới. Theo báo cáo, công trường Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Quảng Trực huy động khoảng 700–800 công nhân mỗi ngày, trong khi Thuận An duy trì khoảng 400 nhân công, tất cả đang “chạy đua với thời gian” để kịp năm học mới 2026-2027.
Quảng Trực có quy mô gần 5 ha, 30 lớp, với đủ khối phòng học, khu hành chính, thư viện, nhà ăn, khu nội trú và hạ tầng kỹ thuật. Đến ngày 22/8, trường này mới đạt khoảng 78% khối lượng, còn Thuận An đạt khoảng 85%. Trong điều kiện thời tiết mưa kéo dài, các đơn vị phải chia nhiều mũi thi công, tranh thủ trời tạnh để làm ngoài trời và chuyển sang hoàn thiện nội thất khi mưa. Lựa chọn hướng đến trường nội trú liên cấp ở vùng biên là lựa chọn đúng đắn: đây là mô hình duy nhất đủ sức gom học sinh thưa thớt, địa hình phức tạp, giúp các em có một nơi học tập, ăn ở tập trung, đồng bộ.
Lạng Sơn xuyên lễ, dồn lực cho bốn trường nội trú vùng biên
Lạng Sơn có lẽ là nơi thể hiện rõ nhất khái niệm “thi công tranh giờ cho năm học mới 2026”. Khi nhiều nơi nghỉ Quốc khánh, công nhân tại các công trường trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS ở Mẫu Sơn, Quốc Khánh, Khuất Xá và Kiên Mộc vẫn bám công trường, hoàn thiện những hạng mục cuối. Có thời điểm, riêng Trường Tiểu học và THCS Khuất Xá đã huy động tới 200 công nhân làm việc xuyên lễ, chia ca để giữ tiến độ.
Quy mô các dự án này không hề nhỏ: bốn trường có tổng nhu cầu vốn hơn 1.368 tỉ đồng, trong đó hơn 1.348 tỉ đã được bố trí và khoảng 763 tỉ đồng đã giải ngân; khi hoàn thành sẽ có 138 lớp, đáp ứng chỗ học cho 4.728 học sinh vùng biên. Đây là một trong những câu chuyện hiếm hoi mà con số tài chính và số lớp học không khô khan, bởi mỗi lớp mới là bớt đi một nhóm học sinh phải vượt dốc, vượt suối để đến trường.
Từ phòng học mới đến cơ hội mới cho vùng sâu
Nếu nhìn trường học biên giới như những công trình bê tông đơn thuần, chúng ta sẽ bỏ lỡ ý nghĩa lớn hơn: đó là những “hạ tầng cơ hội” cho cả cộng đồng. Khi hoàn thành, nhiều trường nội trú liên cấp sẽ có cơ sở vật chất khang trang, các phòng học được trang bị điều hòa, quạt, hệ thống chiếu sáng và thiết bị phục vụ dạy – học, đúng như kỳ vọng của phụ huynh và học sinh địa phương. Điều này không chỉ nâng chất lượng giáo dục mà còn thay đổi cảm nhận của trẻ em vùng biên về giá trị của việc đến trường.
Các công trình ở Lâm Đồng khi đi vào hoạt động trong năm học 2026-2027 được kỳ vọng tạo điều kiện để học sinh dân tộc thiểu số học tập và sinh hoạt trong môi trường ổn định, thuận lợi hơn, đồng thời góp phần hoàn thiện thiết chế giáo dục thiết yếu và tạo nền tảng phát triển bền vững ở khu vực biên giới. Ở Lạng Sơn, bốn trường mới sẽ mở rộng cơ hội học tập cho hàng nghìn học sinh vùng biên. Câu hỏi đặt ra từ đây là: sau “cuộc đua xây trường”, liệu chúng ta có đủ kiên trì đầu tư tương xứng cho đội ngũ giáo viên, chương trình học và đời sống học sinh nội trú hay không? Nếu không, những khối nhà mới rất dễ trở thành chiếc vỏ đẹp cho một hệ thống vẫn cũ.
