Trường nội trú vùng biên: cuộc chạy đua hạ tầng giáo dục trước thềm năm học 2026-2027
Cuộc chạy đua hoàn thiện các trường nội trú vùng biên là chiến dịch thi công ngày đêm trên hàng loạt công trường miền núi, nơi hàng nghìn kỹ sư, công nhân, chiến sĩ bộ đội và công an đang cùng xây dựng hạ tầng giáo dục mới, khang trang, nhằm kịp bàn giao các trường phổ thông nội trú liên cấp trước năm học 2026-2027 và mở thêm cơ hội học tập cho học sinh các xã biên giới, vùng sâu, vùng xa. Tinh thần “điểm danh bằng tiến độ” đang lan từ biên giới phía Bắc đến Tây Nguyên, miền Tây xứ Nghệ và vùng núi phía Tây Thừa Thiên Huế, biến những khu công trường xa xôi thành tâm điểm chính trị – xã hội của cả nước. Vấn đề không chỉ là về đích đúng hạn, mà là phải bảo đảm những ngôi trường đầu tiên ở nơi biên cương đủ chất lượng để nuôi dưỡng các thế hệ công dân nơi tuyến đầu.
Đắk Lắk, Lào Cai, Thanh Hóa: những công trường đang ở vạch đích
Nếu muốn thấy rõ nhịp độ cuộc đua, hãy nhìn vào các trường nội trú vùng biên đang bước vào chặng nước rút ở Đắk Lắk và phía Bắc. Tại Ia Lốp, Ia Rvê và Buôn Đôn, ba trường phổ thông nội trú liên cấp đã đạt khối lượng thi công từ 92–98%, trở thành những công trình sẵn sàng phục vụ năm học 2026-2027. Trên công trường, bàn ghế, bảng, màn hình đã được lắp đặt, cảnh quan và hạ tầng kỹ thuật đang gấp rút hoàn thiện, nhưng chủ đầu tư vẫn nhấn mạnh yêu cầu “tuyệt đối không được xem nhẹ chất lượng, an toàn lao động”. Ở Thanh Hóa, Trường Bát Mọt đã đạt khoảng 80% giá trị xây lắp, chiến sĩ Tiểu đoàn 40 được tăng cường để lát nền, ốp gạch, dọn vệ sinh, hướng tới mục tiêu trở thành mái trường nuôi dưỡng ước mơ của khoảng 750 học sinh vùng cao biên giới. Tại Lào Cai, các dự án A Mú Sung, Mường Khương, Y Tý và Pha Long cũng đang ở giai đoạn hoàn thiện, trong đó A Mú Sung và Mường Khương đã đạt khoảng 92%, Y Tý và Pha Long đạt khoảng 82%, tạo diện mạo những cụm trường nội trú vùng biên đồng loạt “về đích” trong cùng một mùa khai giảng.
Chiến dịch thi công ngày đêm: huy động hàng nghìn người giữa mưa núi, đá suối
Điểm khác biệt của cuộc chạy đua hạ tầng giáo dục lần này nằm ở quy mô huy động lực lượng và nhịp thi công ngày đêm. Tại Gia Lai, 7 công trình trường nội trú vùng biên Ia Mơ, Ia Púch, Ia Pnôn, Ia Nan, Ia Dom, Ia Chia và Ia O đang chạy theo “Chiến dịch cao điểm 90 ngày đêm”, duy trì 2.539 nhân công, trong đó quân đội huy động 819 cán bộ, chiến sĩ hỗ trợ trực tiếp. Nhiều điểm trường tổ chức 3 ca thi công 24/24 giờ, như Ia Chia với 358 nhân công làm liên tục ở công trình vốn đang chậm tiến độ. Ở Lai Châu, Trường Pa Tần hoàn thành sau 350 ngày thi công, về đích sớm 20 ngày nhờ những đêm công trường sáng đèn, tinh thần “3 ca, 4 kíp” và sự tham gia hỗ trợ của khoảng 200 cán bộ, chiến sĩ công an trên 10 dự án trường học nội trú. Tại Lào Cai, gần 1.700 cán bộ, kỹ sư và công nhân đang thi công liên tục 3 ca trên các công trường. Sự hiện diện của quân đội, công an trong vai trò lực lượng xây dựng cho thấy đây không chỉ là dự án hạ tầng giáo dục, mà còn là nhiệm vụ chính trị được đặt ngang với bảo vệ biên cương.
Thời tiết, vật liệu, áp lực thời gian: mặt trái của cuộc chạy nước rút
Đằng sau những con số tiến độ ấn tượng là một mặt trái ít được nói thẳng: thời tiết, vật liệu và thời gian đang cùng siết công trường. Ở Bát Mọt, mưa thường xuyên khiến công nhân phải căng bạt thi công giữa nền đất ướt, mọi bước lát gạch, ốp tường, lắp điện đều phải “tỉ mỉ chống trượt” để không lặp lại cảnh xuống cấp sau vài mùa mưa. Tại Pa Tần, nhà thầu đối mặt địa hình hiểm trở, địa chất phức tạp, nhân công khan hiếm, giá vật liệu và nhân công tăng cao, trong khi nhu cầu cát, đá liên tục tăng và nguồn cung không phải lúc nào cũng đáp ứng được. Ở Gia Lai, tiến độ hạng mục sân đường, mương thoát nước, cáp ngầm bị tác động trực tiếp bởi mùa mưa Tây Nguyên. Trong hoàn cảnh đó, nếu chỉ chăm chăm đẩy nhanh tiến độ, nguy cơ xuống cấp, nứt vỡ, ngập úng sau vài năm là rất rõ. Việc các chủ đầu tư liên tục nhắc lại yêu cầu không đổi chất lượng lấy tiến độ là lời cảnh báo ngầm: chúng ta không thể chấp nhận những “ngôi trường thời vụ” ở nơi đáng lẽ phải là điểm tựa vững chắc nhất cho trẻ em vùng biên.
Tác động tới học sinh vùng biên và thông điệp từ những tiếng trống khai giảng sắp tới
Dù áp lực lớn, cuộc chạy đua này mang ý nghĩa rõ ràng với người học. Khi hoàn thành, những trường nội trú vùng biên với hệ thống phòng học, khu nội trú, nhà ăn, sân thể thao và công trình phụ trợ đồng bộ được kỳ vọng tạo điều kiện học tập, sinh hoạt tốt hơn cho hàng nghìn học sinh trên dọc biên giới. Mục tiêu tại nhiều tỉnh là hoàn tất các hạng mục chính trước ngày 26–30/8 để kịp đưa vào sử dụng, đồng thời chuẩn bị lễ khai giảng năm học 2026-2027 gắn với lễ khánh thành đồng loạt các trường liên cấp vùng biên vào ngày 05/9/2026. Ở Nghệ An, khoảng 70% khối lượng đã thực hiện, dự kiến tăng lên 85% đến ngày 30/8; 9 trường sẽ hoàn thành hạng mục thiết yếu để đón học sinh, còn Nhôn Mai tạm thời cho học sinh học tại cơ sở cũ thêm khoảng một tháng trước khi chuyển sang trường mới. Tại Hà Tĩnh và khu vực A Lưới, các bên liên quan đặt mục tiêu hoàn thành toàn bộ hạng mục trước ngày 30/8, bảo đảm chất lượng, an toàn, sẵn sàng đưa công trình vào sử dụng.
Cái được lớn nhất từ cuộc chạy nước rút xây dựng hạ tầng giáo dục này không chỉ là thêm phòng học, thêm giường nội trú, mà là thông điệp chính sách: nhà nước sẵn sàng đưa nguồn lực, lực lượng tinh nhuệ tới tận bản làng xa xôi để con trẻ học trong những ngôi trường tử tế. Nhưng chính vì thế, xã hội có quyền đòi hỏi sự minh bạch, giám sát chất lượng và bảo trì lâu dài; nếu không, những tiếng trống khai giảng trong các ngôi trường mới khang trang sẽ là niềm vui ngắn ngủi. Cuộc đua thời gian nên khép lại bằng những bước chân vững chãi của học sinh vùng biên trên nền trường kiên cố, chứ không bằng những bản báo cáo thành tích.
