Vị trí ba biên giới cần được chuyển thành lợi thế kinh tế
Điện Biên xúc tiến đầu tư là nỗ lực kết nối doanh nghiệp, dự án và thị trường khu vực dựa trên vị trí địa lý đặc biệt, với mục tiêu biến tỉnh thành đầu mối giao thương và hợp tác phát triển giữa Việt Nam, Lào và Trung Quốc. Điện Biên là tỉnh duy nhất của Việt Nam có chung đường biên giới với cả Lào và Trung Quốc, lợi thế tạo nên sức hút riêng nhưng chưa tự động bảo đảm dòng hàng hóa hay vốn đầu tư sẽ lưu thông hiệu quả. Ngày 19/10, tỉnh tổ chức Hội nghị Xúc tiến đầu tư quốc tế năm 2026 với đại diện các cơ quan trung ương, cơ quan ngoại giao, chính quyền địa phương của Lào và Trung Quốc cùng nhiều doanh nghiệp, nhà đầu tư. Hội nghị trao 20 quyết định chấp thuận nhà đầu tư, tổng vốn trên 7.500 tỷ đồng; đồng thời trao sáu biên bản ghi nhớ hợp tác đầu tư với tổng vốn cam kết trên 12.000 tỷ đồng. Đây là tín hiệu đáng chú ý, nhưng thước đo sau hội nghị phải là dự án triển khai được, chứ không chỉ là con số cam kết.
Ba ưu tiên phải nối thành một chuỗi vận hành
Chiến lược hợp lý không phải chia đều vốn cho mọi lĩnh vực, mà là đặt hạ tầng, logistics và nông nghiệp hàng hóa trong cùng một chuỗi. Điện Biên xác định ưu tiên hạ tầng giao thông, logistics, thương mại biên giới và công nghiệp chế biến, đồng thời phát triển nông nghiệp hàng hóa, chế biến sâu gắn với kinh tế xanh. Nếu đường sá và cửa khẩu còn là điểm nghẽn, nông sản khó đến thị trường đúng lúc; nếu thiếu chế biến và tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc, địa phương dễ chỉ bán nguyên liệu thô. Bộ Ngoại giao cũng đề nghị gắn vùng sản xuất, chế biến nông sản với thị trường, đồng thời tháo gỡ vướng mắc giao thông, cửa khẩu và logistics. Vì vậy, đầu tư hạ tầng logistics nên được xem là điều kiện mở đường cho sản xuất và thương mại, không phải một hạng mục tách rời. Những sản phẩm như gạo đặc sản, cà phê, mắc ca và dược liệu có thể tạo nền tảng cho chuỗi liên kết nếu vùng nguyên liệu, chế biến và phân phối được tổ chức đồng bộ.
Hợp tác xuyên biên giới phải đo bằng lợi ích thiết thực
Liên kết Điện Biên – Vân Nam – Luông Pha Băng có ý nghĩa khi biến hợp tác Việt Lào Trung Quốc thành những tuyến hàng hóa, dịch vụ và du lịch có thể vận hành thường xuyên. Hội nghị hướng tới hình thành chuỗi cung ứng, mở rộng thị trường và thúc đẩy kinh tế vùng biên. Một ví dụ là biên bản ghi nhớ của các doanh nghiệp lữ hành Việt Nam, Trung Quốc, Thái Lan và Lào về kết nối tour xuyên biên giới Vân Nam – Điện Biên – Lào – Thái Lan. Mô hình này cho thấy hợp tác xuyên biên giới không chỉ là trao đổi văn bản: doanh nghiệp cần thủ tục thuận lợi, dịch vụ đủ chất lượng và hành trình liền mạch. Các thỏa thuận công nghiệp cũng có thể tạo tác động tại chỗ: nhà đầu tư hạ tầng Khu công nghiệp Thanh An và Cụm công nghiệp Thanh Yên 2 ký biên bản ghi nhớ với năm nhà đầu tư thứ cấp, tổng vốn đăng ký gần 2.000 tỷ đồng và cam kết sử dụng gần 2.000 lao động địa phương. Việc làm và đầu ra nông sản sẽ là phép thử gần gũi nhất với người dân.
Cửa khẩu và tiến độ dự án là phép thử tiếp theo
Để vị trí địa lý trở thành lợi thế cạnh tranh, việc tiếp theo là xử lý những mắt xích kết nối cụ thể. Điện Biên và Luông Pha Băng cần hoàn thiện điều kiện, thủ tục để nâng cấp cặp cửa khẩu Huổi Puốc – Na Son lên cửa khẩu quốc tế; trên tuyến Việt Nam – Trung Quốc, các bên phối hợp hoàn thiện hạ tầng và thủ tục để sớm đưa cặp cửa khẩu A Pa Chải – Long Phú vào hoạt động. Cùng với đó là khai thác hiệu quả Cảng hàng không Điện Biên và tăng kết nối với các đầu mối giao thông khu vực, trong đó có tuyến đường sắt Lào – Trung Quốc. Bối cảnh kinh tế đang tạo kỳ vọng: chín tháng đầu năm 2026, tỉnh tăng trưởng 9,81%, riêng quý III GRDP tăng 11,67%; tỉnh đã chấp thuận chủ trương đầu tư 31 dự án với tổng vốn đăng ký trên 54.000 tỷ đồng. Nhưng sức hút đầu tư chỉ bền vững khi tỉnh duy trì cải cách, tháo gỡ vướng mắc và đưa thỏa thuận vào thực tế. Kết luận rất rõ: cửa ngõ biên giới chỉ thành trung tâm giao thương khi hàng hóa đi nhanh hơn, chi phí giảm và người dân có việc làm ổn định.
