Hạ tầng sạc mở: bước ngoặt cho người dùng xe điện
Hạ tầng sạc mở trong lĩnh vực sạc xe điện Việt Nam là mô hình mạng lưới trạm sạc xe điện công cộng được thiết kế để phục vụ nhiều chủng loại phương tiện và nhiều thương hiệu trên cùng một hệ thống, đi kèm tiêu chuẩn kỹ thuật tương thích và chính sách dịch vụ thống nhất, giúp người dùng xe điện giảm lo lắng về phạm vi di chuyển, lựa chọn thương hiệu và khả năng tiếp cận năng lượng ở bất cứ nơi đâu trong hành trình. Điểm chính của thỏa thuận giữa TC Group và VGX là cùng xây dựng hệ thống trạm sạc xe điện không giới hạn thương hiệu, thay vì đóng kín trong một hệ sinh thái riêng lẻ. Ngày 16/9, hai bên ký biên bản ghi nhớ (MOU) về phát triển hạ tầng năng lượng phục vụ phương tiện điện hóa tại Việt Nam, tại trụ sở Petrolimex ở Hà Nội với sự tham dự của lãnh đạo cấp cao các bên liên quan. Đây không chỉ là một lễ ký kết mang tính biểu tượng, mà là tín hiệu rõ ràng cho thấy cuộc chơi hạ tầng sạc đang chuyển từ "mỗi hãng một mạng" sang tư duy chia sẻ.
Vì sao hạ tầng sạc mở có lợi cho chủ xe điện?
Ở góc độ người dùng, lợi ích đầu tiên của hạ tầng sạc mở là sự tự do lựa chọn. Khi mạng lưới trạm sạc xe điện phục vụ xe của nhiều thương hiệu, chủ xe không bị buộc phải gắn bó với một hãng chỉ vì hạ tầng. Nỗi lo "mua xe xong không biết sạc ở đâu" giảm hẳn khi bất kỳ mẫu xe điện hay hybrid tương thích đều có thể dùng chung mạng lưới sạc công cộng do VGX phát triển. Thỏa thuận cũng đề cập việc nghiên cứu giải pháp kỹ thuật để bảo đảm an toàn và thuận tiện giữa xe do TC Group phân phối (như các mẫu Hyundai Ioniq 5, Santa Fe Hybrid, Tucson Hybrid, Palisade Hybrid) và hệ thống trạm sạc VGX. Điều này cho thấy mục tiêu không dừng ở việc "cắm được" mà còn phải sạc nhanh, ổn định, có nền tảng công nghệ hỗ trợ, từ ứng dụng đến thanh toán. Đáng chú ý, khách hàng TC Group sẽ có chính sách ưu đãi riêng khi sử dụng dịch vụ tại hệ thống trạm sạc VGX. Đây là cách khéo léo để vừa mở hạ tầng cho nhiều hãng, vừa giữ lợi thế cạnh tranh cho hệ sinh thái của TC Group.
Liên minh VGX: nền tảng quy mô cho mạng lưới sạc công cộng
Mô hình hạ tầng sạc mở chỉ có ý nghĩa nếu mạng lưới đủ dày và đủ tin cậy. Ở điểm này, VGX là một nền tảng đáng chú ý: công ty có cổ đông gồm Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), Xuân Cầu Holdings và Selex Motors. Nhờ sở hữu mạng lưới cửa hàng xăng dầu và điểm dừng nghỉ trên toàn quốc, Petrolimex mang lại lợi thế địa điểm sẵn có cho việc lắp đặt trạm sạc xe điện. Theo định hướng, VGX sẽ phát triển hệ thống trạm sạc tại các cửa hàng xăng dầu và điểm dừng nghỉ, hướng tới mạng lưới hạ tầng năng lượng đồng bộ tại hàng nghìn địa điểm trên phạm vi toàn quốc. Nếu triển khai đúng, đây có thể trở thành mạng lưới sạc công cộng lớn, nơi xe thuộc nhiều thương hiệu đều có thể tiếp cận năng lượng. Sự kết nối với TC Group – một tập đoàn có kinh nghiệm sản xuất, phân phối ô tô và đang mở rộng dải sản phẩm điện hóa – giúp lấp đầy cả hai bên: VGX có luồng khách và dữ liệu sử dụng, TC Group có hạ tầng sạc mà không phải tự đầu tư từ con số 0.
Tác động cạnh tranh và chuyển dịch xanh trong giao thông
Việc các doanh nghiệp ô tô tham gia phát triển hạ tầng sạc diễn ra trong bối cảnh thị trường xe điện tại Việt Nam đang mở rộng, còn hạ tầng sạc vẫn là điểm nghẽn. Khi một liên minh như TC Group – VGX lựa chọn hạ tầng sạc mở, áp lực cạnh tranh sẽ dồn lên những mô hình đóng, nơi trạm sạc chỉ phục vụ xe trong một hệ sinh thái nhất định. Người dùng ngày càng quen với việc sạc xe điện Việt Nam ở nhiều điểm khác nhau, không cần phân biệt thương hiệu, và đó là động lực buộc các bên khác phải xem lại chiến lược. Ở tầm vĩ mô, đây là bước đi bám sát chủ trương chuyển đổi xanh và mục tiêu Net Zero vào năm 2050 của Việt Nam. Hạ tầng năng lượng đồng bộ, rộng khắp, phục vụ cho mọi hãng và mọi người dùng được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho quá trình chuyển đổi sang giao thông điện hóa. Nếu người dân thấy sạc tiện như đổ xăng, câu chuyện ưu đãi thuế hay trợ giá xe điện không còn là yếu tố duy nhất. Tính thực dụng mới là "đòn quyết định" của chuyển dịch xanh.
Những câu hỏi còn bỏ ngỏ và triển vọng cho người dùng
Dù mang nhiều kỳ vọng, thỏa thuận giữa TC Group và VGX hiện mới ở mức xác lập định hướng hợp tác; phạm vi triển khai, mô hình hợp tác cụ thể và các điều kiện thương mại sẽ tiếp tục được nghiên cứu, thống nhất. Hai bên chưa công bố lộ trình rõ ràng về số lượng trạm sạc, thời gian khai trương hay mức giá dịch vụ. Với người dùng, đây là những thông tin thiết thực để đánh giá xem mạng lưới mới có đủ hấp dẫn so với các lựa chọn hiện có. Tuy vậy, việc hai doanh nghiệp nội địa bắt tay theo hướng mở, phục vụ cho mọi hãng và mọi người dùng, là tín hiệu tích cực: thị trường hạ tầng sạc đang dần cạnh tranh trên trải nghiệm và sự thuận tiện, thay vì chỉ là cuộc chạy đua "trạm của tôi, xe của tôi". Nếu các cam kết được hiện thực hóa, chủ sở hữu xe điện tại Việt Nam sẽ có thêm một mạng lưới sạc công cộng dễ tiếp cận, hạ tầng sạc mở giúp giảm đáng kể nỗi lo về hành trình, và bản thân các hãng xe cũng buộc phải cải thiện dịch vụ để giữ chân khách hàng.
