Khàn tiếng kéo dài không chỉ là viêm họng đơn giản
Khàn tiếng kéo dài hơn 4 tuần, không cải thiện với thuốc điều trị viêm họng và thanh quản, là tình trạng biến đổi giọng nói dai dẳng, thường bị coi nhẹ nhưng trên thực tế có thể là triệu chứng sớm của ung thư thanh quản, báo hiệu tổn thương ác tính ở dây thanh và vùng thanh môn cần được khám chuyên khoa tai mũi họng và nội soi để xác định nguyên nhân chính xác. Câu chuyện của người đàn ông 50 tuổi sống ở Mỹ là ví dụ điển hình: ông bị khàn tiếng kéo dài 4 tháng, tự dùng thuốc viêm họng, thanh quản mà không khỏi, đến khi về Việt Nam khám mới được phát hiện ung thư thanh quản giai đoạn sớm. Việc coi khàn tiếng là “bệnh cũ tái phát” đã khiến bệnh tiến triển âm thầm. Thực tế, bất cứ tình trạng khàn tiếng kéo dài hơn 2 tuần, uống thuốc thông thường không đỡ, đều xứng đáng được xem là dấu hiệu đáng lo ngại và phải đi khám chuyên khoa tai mũi họng ngay.
Tự điều trị và chờ đợi: Sai lầm đẩy bệnh nhân đến giai đoạn muộn
Vấn đề không chỉ nằm ở khàn tiếng kéo dài, mà ở phản ứng của người bệnh trước triệu chứng đó. Nhiều người, giống như trường hợp ông N.V.T, có tiền sử viêm họng, thanh quản nên khi khàn tiếng dai dẳng thường tự gắn nhãn là viêm mạn tính và tự dùng lại đơn thuốc cũ. Thêm vào đó, tâm lý ngại đi khám, lịch tái khám phải chờ lâu càng khiến người bệnh trì hoãn cho đến khi buộc phải tìm đến bác sĩ vì triệu chứng không thể chịu nổi. Nghịch lý là, máy móc chẩn đoán và điều trị ung thư ở Việt Nam không thiếu, nhưng bệnh nhân vẫn đến bệnh viện muộn, khi khối u đã tiến triển và di căn hạch hoặc di căn xa. Đáng lẽ, khàn tiếng kéo dài hơn 2 tuần không cải thiện với điều trị thông thường phải là “tín hiệu báo động đỏ” buộc người bệnh đến khám chuyên khoa tai mũi họng, nội soi thanh quản để loại trừ tổn thương ác tính ngay từ đầu.
Ung thư thanh quản: cơ hội chữa khỏi cao nếu phát hiện sớm
Ung thư thanh quản là loại ung thư xuất phát từ niêm mạc thanh quản, thường gặp ở người trung niên và cao tuổi, phổ biến hơn ở nam giới. Trường hợp ông Thân được chẩn đoán ung thư biểu mô vảy sừng hóa xâm nhập độ 2 giai đoạn T1, khối u còn khu trú, chưa di căn, nên có thể phẫu thuật nội soi laser cắt u, bảo tồn chức năng nói và nuốt. Ở giai đoạn sớm, nếu phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh có cơ hội kiểm soát bệnh và giữ được thanh quản, tránh phải cắt một phần hoặc toàn bộ thanh quản. Theo GS Trần Phan Chung Thủy, "với ung thư thanh quản còn khu trú, tỷ lệ sống sau 5 năm khoảng 78%; khi di căn hạch, còn khoảng 46%, và di căn xa chỉ khoảng 34%". Con số này cho thấy ranh giới giữa một khối u còn khả năng chữa khỏi và một bệnh cảnh ung thư nặng nề chính là thời điểm phát hiện. Khàn tiếng kéo dài mà được chú ý đúng mức chính là cơ hội vàng để phát hiện sớm ung thư.
Phân biệt viêm họng thông thường với triệu chứng ung thư thanh quản
Khó khăn thực tế là khàn tiếng thường bị coi là biểu hiện của viêm họng, cảm cúm hay nói nhiều, nên dễ bị bỏ qua. Tuy nhiên, triệu chứng ung thư thanh quản không dừng lại ở một giọng nói khàn. Bệnh có thể gây khàn tiếng kéo dài, ho dai dẳng, đau hoặc khó nuốt, đau lan lên tai, khó thở, thở rít, sụt cân không rõ nguyên nhân. Khi những dấu hiệu này xuất hiện cùng nhau hoặc tiến triển tăng dần, việc tiếp tục điều trị như viêm họng thông thường là nguy hiểm. Các bác sĩ tuyến đầu, đặc biệt là bác sĩ nội tổng quát và bác sĩ gia đình, cần chủ động nghi ngờ ác tính khi gặp bệnh nhân khàn tiếng hơn 2 tuần không đáp ứng thuốc, kèm ho kéo dài hoặc nuốt đau. Thay vì kê thêm kháng sinh, kháng viêm rồi cho về, họ nên chuyển người bệnh đi khám chuyên khoa tai mũi họng, yêu cầu nội soi thanh quản. Ít nhất, mọi trường hợp khàn tiếng kéo dài phải được xem là “không được quyền chủ quan”.
Thoát khỏi cái giá phải trả: kiểm tra sớm, tái khám đều đặn
Hai câu chuyện khàn tiếng kéo dài rồi phát hiện ung thư thanh quản giai đoạn sớm cho thấy một thực tế: bệnh nhân chỉ được hưởng lợi tối đa từ công nghệ nội soi, laser, xạ trị khi họ chịu đi khám sớm và tuân thủ tái khám định kỳ. Ngay cả khi đã cắt u, xạ trị bổ trợ, người bệnh vẫn phải tái khám đều, đặc biệt trong 1–2 năm đầu, để phát hiện sớm dấu hiệu tái phát và xử trí kịp thời. Thái độ đúng với khàn tiếng không phải là chờ “tự hết”, cũng không phải là uống thêm vài loại thuốc cảm cúm. Thái độ đúng là coi khàn tiếng kéo dài như một triệu chứng nghi ngờ ung thư thanh quản, đến khám chuyên khoa tai mũi họng, nội soi thanh quản và chấp nhận rằng đôi khi, một giọng nói khàn chính là lời cảnh báo sớm của cơ thể. Nếu chúng ta lắng nghe nó đủ sớm, rất nhiều thanh quản – và mạng sống – sẽ được bảo tồn.
