Tín hiệu bứt phá: Hạ tầng logistics Việt Nam bước vào cuộc chơi mới
Đầu tư hạ tầng logistics là quá trình huy động vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản trị để xây dựng, mở rộng và vận hành hiệu quả các mạng lưới vận tải, kho bãi, cảng biển và nhà ga hàng hóa, nhằm giảm chi phí chuỗi cung ứng và tăng sức cạnh tranh xuất nhập khẩu cho một nền kinh tế. Việt Nam đang bước vào giai đoạn mới của cuộc chơi này khi dòng vốn quốc tế không chỉ dừng ở các khu công nghiệp hay nhà máy, mà chuyển mạnh sang hạ tầng giao thông và logistics – mắt xích quyết định biên lợi nhuận của sản xuất. Câu hỏi không còn là “có thu hút được vốn hay không”, mà là “dùng vốn đó để cạnh tranh với Singapore, Malaysia như thế nào”.
VinaCapital – A.P. Moller Capital: Dòng vốn đi kèm kinh nghiệm toàn cầu
Việc VinaCapital ký Biên bản ghi nhớ với A.P. Moller Capital để tìm hiểu cơ hội hợp tác đầu tư vào hạ tầng giao thông và logistics tại Việt Nam cho thấy cuộc chơi đã lên tầm hợp tác quốc tế vận tải chứ không còn là những dự án rời rạc. Thỏa thuận được ký tại Copenhagen, trong khuôn khổ chuyến thăm cấp cao, không chỉ mang ý nghĩa ngoại giao mà còn là thông điệp: Việt Nam muốn gắn mình vào mạng lưới logistics toàn cầu, nơi A.P. Moller Capital có kinh nghiệm sâu trong vận tải và logistics quốc tế. Đây là kiểu dòng vốn mà Việt Nam cần: tiền đi cùng chuẩn vận hành, công nghệ, quản trị và phát triển bền vững, thay vì chỉ là xây thêm kho, thêm bến bãi rồi để đó.
Điểm đáng chú ý là thỏa thuận này nối tiếp khoản đầu tư trước đó vào Công ty Cổ phần Nhà ga Hàng hóa ALS (ALSC), giúp kinh nghiệm vận tải được đưa thẳng vào logistics hàng không. Nếu được triển khai bài bản, đây có thể trở thành mô hình mẫu cho các thương vụ đầu tư hạ tầng logistics tiếp theo: có đối tác nội địa hiểu thị trường, có quỹ quốc tế mang theo tiêu chuẩn vận hành và mạng lưới khách hàng. Theo ông Lê Việt Hải, logistics giữ vai trò then chốt trong việc duy trì và nâng cao vị thế của Việt Nam như một trung tâm sản xuất toàn cầu, đồng thời góp phần vào mục tiêu tăng trưởng GDP 10% trong những năm tới.
Kho bãi hàng không Gia Bình – Long Thành: Bước đi chiến lược hay phép thử?
Hướng hợp tác cụ thể nhất hiện nay là nghiên cứu mở rộng hoạt động nhà ga hàng hóa hàng không của ALSC tới Sân bay quốc tế Gia Bình gần Hà Nội và Sân bay quốc tế Long Thành gần TP.HCM. Đây không chỉ là thêm vài nhà kho, mà là tham vọng biến hai sân bay này thành trung tâm trung chuyển hàng hóa khu vực. Nếu làm đúng, Việt Nam có thể giảm phụ thuộc vào các điểm trung chuyển nước ngoài, rút ngắn thời gian vận chuyển và giữ lại nhiều giá trị gia tăng hơn trong nước. Nhưng đây cũng là phép thử lớn: kho bãi hàng không không thể vận hành kiểu “mở rộng cho có”, mà phải đạt chuẩn quốc tế về tốc độ xử lý, an ninh, công nghệ thông tin và kết nối đồng bộ với đường bộ, cảng biển, khu công nghiệp.
Việc hai sân bay mới được định vị là trung tâm trung chuyển hàng hóa đặt ra áp lực phải thiết kế hạ tầng logistics ngay từ đầu, thay vì “vá víu” sau này. Điều này đòi hỏi quy hoạch kho bãi hàng không gắn với mạng lưới cảng container Việt Nam, khu công nghiệp và các tuyến cao tốc. Nếu chỉ dừng ở việc thu hút vài hãng hàng không chở hàng, Việt Nam sẽ khó cạnh tranh logistics khu vực. Ngược lại, nếu dùng hợp tác quốc tế vận tải để kéo theo các chuẩn mực về công nghệ, quản trị rủi ro và phát triển bền vững, Gia Bình và Long Thành có thể trở thành câu trả lời của Việt Nam trước các trung tâm trung chuyển trong khu vực.
Từ thỏa thuận đến lợi thế cạnh tranh: Việt Nam cần làm gì tiếp theo?
Những thỏa thuận hiện tại mới là bước khởi đầu; lợi thế cạnh tranh chỉ xuất hiện khi các dự án đầu tư hạ tầng logistics được triển khai đồng bộ và gắn với chiến lược dài hạn. Trước hết, Việt Nam cần coi các dự án kho bãi hàng không và hạ tầng giao thông liên quan là một phần của chiến lược nâng cấp chuỗi cung ứng, chứ không phải các dự án xây dựng đơn lẻ. Thứ hai, phải tận dụng tối đa việc trao đổi chuyên môn về vận hành, công nghệ, quản trị và phát triển bền vững với các đối tác quốc tế, thay vì để hợp tác dừng ở mức góp vốn.
Cuối cùng, nếu muốn cạnh tranh logistics khu vực, Việt Nam phải dám đặt mục tiêu cao hơn: không chỉ “đuổi kịp” mà chọn những ngách mới – như logistics hàng không chuyên sâu cho một số ngành xuất khẩu chủ lực – nơi lợi thế sản xuất trong nước có thể được nhân lên nhờ hạ tầng hiện đại. Khi đó, các cảng container Việt Nam và mạng lưới kho bãi hàng không không chỉ phục vụ nhu cầu nội địa, mà có thể trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi logistics quốc tế. Dòng vốn từ các quỹ hạ tầng toàn cầu là cơ hội hiếm có; vấn đề là Việt Nam có đủ quyết tâm để biến cơ hội thành lợi thế bền vững hay không.
