Thông tư mới quản lý theo vị trí việc làm
Nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học là đội ngũ được tuyển dụng và bố trí vào các vị trí như trợ giảng, nghiên cứu viên hoặc hỗ trợ giảng dạy, với yêu cầu chuyên môn gắn trực tiếp với nhiệm vụ được giao. Thông tư 90/2026/TT-BGDĐT, có hiệu lực từ ngày 7.12.2026, quy định tiêu chuẩn, điều kiện, chế độ làm việc, bổ nhiệm và xếp lương đối với nhóm nhân sự này. Điểm đáng chú ý là quy định không nên được hiểu như một bộ tiêu chuẩn chung áp dụng đồng loạt: thông tư xác định yêu cầu và nhiệm vụ theo từng vị trí việc làm. Cách tiếp cận đó giúp các trường có căn cứ rõ hơn khi tuyển dụng, phân công và bồi dưỡng nhân lực. Với người lao động, điều quan trọng là đối chiếu yêu cầu của vị trí cụ thể, thay vì chỉ dựa vào tên chức danh.
Điều kiện tuyển dụng cần gắn với công việc
Điều kiện trợ giảng và các vị trí hỗ trợ khác bắt đầu từ những yêu cầu nền tảng: phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp và sức khỏe phù hợp với nhiệm vụ. Ứng viên còn phải đáp ứng trình độ đào tạo, năng lực chuyên môn và nghiệp vụ tương ứng với vị trí theo quy định của thông tư. Nếu công việc đòi hỏi thiết bị, công nghệ, phòng thí nghiệm hoặc môi trường thực hành đặc thù, người được bố trí phải đáp ứng thêm các yêu cầu chuyên môn, kỹ thuật và an toàn theo pháp luật chuyên ngành. Cơ sở giáo dục đại học có thể đặt yêu cầu riêng dựa trên tính chất công việc, nhưng không được trái quy định pháp luật. Đây là giới hạn cần thiết: quyền chủ động tuyển dụng của trường chỉ hợp lý khi tiêu chí minh bạch và liên quan trực tiếp đến vị trí.
Trợ giảng có nhiệm vụ riêng, không chỉ hỗ trợ lớp học
Trợ giảng là một nhóm trong đội ngũ nhân sự hỗ trợ đại học, nhưng nhiệm vụ được quy định cụ thể và gắn với hoạt động giảng dạy. Theo Điều 7, trợ giảng hỗ trợ giảng viên chuẩn bị nội dung, học liệu và điều kiện phục vụ giảng dạy; hướng dẫn người học trong học tập, thực hành, thí nghiệm, thực tập và hoạt động khác theo phân công. Họ còn có thể hỗ trợ thảo luận, phụ đạo và hoạt động kiểm tra, đánh giá trong phạm vi trách nhiệm được giao. Bên cạnh công việc trực tiếp với người học, trợ giảng phải bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và phương pháp giảng dạy, đồng thời tham gia hoạt động thực tiễn nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu. Nhiệm vụ khác chỉ nên được giao khi phù hợp với năng lực và vị trí việc làm; nếu không, ranh giới giữa hỗ trợ và thay thế giảng viên sẽ trở nên thiếu rõ ràng.
Giờ làm việc, bổ nhiệm và xếp lương
Nhân sự hỗ trợ làm việc 40 giờ mỗi tuần, nhưng lịch có thể được bố trí linh hoạt theo yêu cầu chuyên môn. Người đứng đầu cơ sở giáo dục đại học quy định cách phân bổ thời gian dựa trên đặc thù ngành đào tạo, nghiên cứu và điều kiện tổ chức; tổng giờ làm thêm không được vượt giới hạn của pháp luật lao động, còn tiền lương làm thêm được thanh toán theo quy định. Với xếp lương đại học, thông tư đặt việc bổ nhiệm và xếp lương trong khuôn khổ quản lý theo vị trí việc làm. Các trường có trách nhiệm rà soát, sắp xếp lại bậc lương và phụ cấp phù hợp với vị trí. Cơ chế áp dụng cũng phân biệt viên chức với người lao động; tại trường tư thục, lương và các khoản bổ sung thực hiện theo quy chế của cơ sở, bảo đảm công khai và tuân thủ pháp luật.
Quy định chuyển tiếp giúp tránh xáo trộn đột ngột: người đã được bổ nhiệm chức danh trợ giảng trước ngày 1.1.2026 được bảo lưu phụ cấp đang hưởng đến hết ngày 31.12.2026. Người đã được tuyển dụng hoặc ký hợp đồng trước khi thông tư có hiệu lực nhưng chưa đạt đủ tiêu chuẩn mới vẫn có thể tiếp tục làm việc; cơ sở giáo dục có trách nhiệm tổ chức đào tạo, bồi dưỡng để họ đáp ứng yêu cầu vị trí. Kết luận, tác động tích cực của Thông tư 90/2026 phụ thuộc vào cách từng trường thực hiện: tiêu chí rõ ràng, phân công đúng năng lực và rà soát lương minh bạch mới biến chuẩn hóa thành quyền lợi thực chất cho đội ngũ.
