Chuẩn hóa năng lực theo từng vị trí
Thông tư 90/2026/TT-BGDĐT là quy định về tiêu chuẩn đào tạo, năng lực chuyên môn, nhiệm vụ và điều kiện làm việc dành cho các nhóm nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học, nhằm giúp cơ sở đào tạo bố trí và phát triển nhân lực sát với yêu cầu công việc. Thông tư được công bố ngày 27 tháng 10 năm 2026 và có hiệu lực từ ngày 7 tháng 12 năm 2026.
Phạm vi áp dụng gồm trợ giảng, nghiên cứu viên và nhân viên hỗ trợ giảng dạy. Điểm đáng chú ý là chuẩn năng lực nhân sự không chỉ gắn với chuyên môn và nhiệm vụ cụ thể, mà còn bao gồm yêu cầu về ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và ngoại ngữ cho cả ba nhóm.
Cách tiếp cận theo vị trí công việc hợp lý hơn việc giao nhiệm vụ chung chung theo chức danh. Khi yêu cầu và trách nhiệm được làm rõ, trường có căn cứ phân công phù hợp với năng lực, hạn chế tình trạng giao việc lệch chuyên môn và nâng tính chuyên nghiệp trong đào tạo, nghiên cứu. Với người lao động, đây cũng là tín hiệu rõ ràng về những kỹ năng cần bồi dưỡng để đáp ứng công việc.
Thời giờ làm việc và cách sắp xếp
Quy định xác lập chế độ làm việc 40 giờ mỗi tuần, nhưng không buộc mọi vị trí phải theo một lịch cứng. Thời gian làm việc có thể linh hoạt theo yêu cầu chuyên môn; người đứng đầu cơ sở giáo dục đại học quyết định cách phân bổ dựa trên chương trình đào tạo, lĩnh vực nghiên cứu và điều kiện tổ chức.
Nghỉ phép được thực hiện theo pháp luật và bố trí phù hợp với kế hoạch của trường, sao cho không ảnh hưởng nhiệm vụ được giao. Nếu phát sinh làm thêm, tổng số giờ không được vượt giới hạn của pháp luật lao động và tiền làm thêm giờ phải được chi trả theo quy định.
Mốc 40 giờ tạo chuẩn chung để người lao động và nhà trường cùng đối chiếu, còn tính linh hoạt giúp lịch làm việc thích ứng với đặc thù giảng dạy, nghiên cứu. Vì vậy, điều cần theo dõi không chỉ là tổng số giờ, mà còn là cách trường phân bổ thời gian, ghi nhận giờ làm thêm và bảo đảm quyền nghỉ phép.
Bổ nhiệm, chuyển tiếp và xếp lương
Thông tư đặt việc quản lý nhân sự trong mối liên hệ với vị trí việc làm và phân biệt cơ chế áp dụng cho viên chức với người lao động. Với cơ sở giáo dục đại học tư thục, tuyển dụng, trả lương theo hiệu quả công việc, phụ cấp và khoản bổ sung khác (nếu có) thực hiện theo quy định của trường, bảo đảm công khai, minh bạch và tuân thủ pháp luật.
Đối với người được bổ nhiệm làm trợ giảng trước ngày 1 tháng 1 năm 2026, phụ cấp hiện hưởng được giữ đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2026. Các trường có trách nhiệm rà soát, xếp lại bậc lương và phụ cấp cho phù hợp với vị trí việc làm theo quy định. Đây là điểm người lao động nên kiểm tra trực tiếp với đơn vị, thay vì mặc định chức danh cũ sẽ tự động quyết định mức xếp lương viên chức.
Người đã được tuyển dụng hoặc ký hợp đồng trước ngày thông tư có hiệu lực nhưng chưa đáp ứng đủ tiêu chuẩn mới vẫn có thể tiếp tục được bố trí công tác. Việc đào tạo, bồi dưỡng để đáp ứng yêu cầu vị trí được thực hiện theo pháp luật và quy định của cơ sở. Cơ chế chuyển tiếp này giúp trường chuẩn hóa đội ngũ từng bước, thay vì tạo xáo trộn nhân sự đột ngột.
Điều người lao động nên chủ động làm
Quy định mới không chỉ là bộ tiêu chí tuyển dụng; nó còn là căn cứ để trường rà soát vị trí, phân công công việc, lập kế hoạch bồi dưỡng và sắp xếp nhân lực phù hợp hơn. Người lao động nên xác định nhóm chức danh của mình, đối chiếu nhiệm vụ thực tế với yêu cầu năng lực, đồng thời hỏi rõ kế hoạch đào tạo nếu còn thiếu chuẩn về công nghệ thông tin, AI hoặc ngoại ngữ.
Về chế độ làm việc và thu nhập, nên đề nghị đơn vị làm rõ lịch 40 giờ, cách tính giờ làm thêm, vị trí việc làm được dùng để rà soát bậc lương và phụ cấp, cũng như thời hạn áp dụng các khoản chuyển tiếp. Thông tư tạo khung chung, nhưng việc thực hiện cụ thể còn phụ thuộc vào phân công và quy định của từng cơ sở.
Kết luận, chuẩn mới có thể giúp nhân sự hỗ trợ đại học được giao việc sát chuyên môn hơn và có lộ trình nâng năng lực rõ hơn. Giá trị thực tế của quy định sẽ phụ thuộc vào việc các trường công khai tiêu chí, rà soát lương minh bạch và tổ chức thời gian làm việc đúng luật.
