Quy định chung cho ba nhóm nhân sự
Thông tư 90/2026/TT-BGDĐT là văn bản quy định tiêu chuẩn, điều kiện, chế độ làm việc, bổ nhiệm và xếp lương cho nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học, gồm trợ giảng, nghiên cứu viên và nhân sự hỗ trợ giảng dạy. Điểm đáng chú ý không chỉ là mốc 40 giờ mỗi tuần, mà còn là cách quy định gắn trách nhiệm và năng lực với từng vị trí, thay vì để chức danh hoặc phân công chung quyết định công việc. Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố ban hành thông tư ngày 27/10; văn bản có hiệu lực từ ngày 7/12/2026. Với các trường, đây là căn cứ để sắp xếp, tuyển dụng và bồi dưỡng đội ngũ có định hướng rõ hơn. Với người lao động, tiêu chuẩn và nhiệm vụ cụ thể có thể giúp hạn chế việc được giao công việc không tương xứng với chuyên môn.
Thông tư nêu yêu cầu về đào tạo, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ và nhiệm vụ tương ứng cho từng nhóm nhân sự hỗ trợ đại học. Cách tiếp cận này có ý nghĩa thực tế: khi yêu cầu của vị trí được xác định rõ, nhà trường có cơ sở phân công phù hợp hơn và xây dựng kế hoạch phát triển nhân lực thay vì chỉ dựa vào tên chức danh.
40 giờ mỗi tuần, nhưng lịch làm được bố trí linh hoạt
Mốc giờ làm việc đại học được quy định là 40 giờ mỗi tuần, với lịch bố trí linh hoạt theo yêu cầu nhiệm vụ chuyên môn. Đây là một chuẩn chung, không đồng nghĩa mọi vị trí phải làm theo cùng một thời khóa biểu. Người đứng đầu cơ sở giáo dục đại học quyết định cách phân bổ thời gian căn cứ vào đặc thù ngành đào tạo, lĩnh vực nghiên cứu và điều kiện tổ chức thực hiện. Cách làm này phù hợp với thực tế giảng dạy và nghiên cứu, vốn có thể đòi hỏi lịch làm việc khác nhau; tuy nhiên, tính linh hoạt cần đi cùng phân công rõ ràng để tránh biến thành sự thiếu nhất quán giữa các đơn vị.
Nghỉ phép thực hiện theo pháp luật và được sắp xếp phù hợp kế hoạch của cơ sở, bảo đảm không ảnh hưởng nhiệm vụ đã giao. Giờ làm thêm phải nằm trong giới hạn của pháp luật lao động, còn tiền lương làm thêm được thanh toán theo quy định. Như vậy, quy định vừa để trường chủ động tổ chức nhân lực, vừa giữ giới hạn bảo vệ quyền lợi người lao động. Với nhân viên, điều đáng theo dõi là cách lịch linh hoạt được cụ thể hóa tại đơn vị, nhất là việc phân công và ghi nhận thời gian làm thêm.
Bổ nhiệm, tiêu chuẩn và xếp lương cần được rà soát
Thông tư không dừng ở thời giờ làm việc mà còn đặt ra nội dung về tiêu chuẩn, điều kiện và bổ nhiệm, đồng thời yêu cầu các cơ sở giáo dục đại học rà soát, sắp xếp vị trí việc làm, bậc lương và phụ cấp phù hợp quy định. Vì vậy, xếp lương đại học là phần trường cần triển khai cùng với việc chuẩn hóa nhiệm vụ, chứ không nên xem như một thủ tục tách rời. Việc rà soát giúp gắn chế độ với vị trí thực tế, nhưng cũng đòi hỏi cơ sở làm rõ tiêu chí áp dụng để nhân sự hiểu quyền lợi và yêu cầu của mình.
Quy định chuyển tiếp giảm nguy cơ thay đổi nhân sự đột ngột: người đã được tuyển dụng hoặc ký hợp đồng trước ngày thông tư có hiệu lực nhưng chưa đáp ứng đủ tiêu chuẩn mới vẫn có thể tiếp tục làm việc; việc đào tạo, bồi dưỡng được thực hiện theo pháp luật và quy chế của cơ sở. Riêng người được bổ nhiệm chức danh trợ giảng trước ngày 1/1/2026 được bảo lưu phụ cấp đang hưởng đến hết ngày 31/12/2026. Đây là lựa chọn hợp lý: trường có thời gian chuẩn bị, còn người lao động có lộ trình để đáp ứng yêu cầu mới.
Chuẩn hóa chỉ có ý nghĩa khi áp dụng minh bạch
Thông tư 90/2026 tạo một khung thống nhất về thời gian, tiêu chuẩn và chế độ cho trợ giảng, nghiên cứu viên cùng nhân sự hỗ trợ giảng dạy. Giá trị của quy định sẽ phụ thuộc vào cách từng trường chuyển khung đó thành mô tả công việc, lịch làm và phương án xếp lương cụ thể. Nếu phân công bám sát chuyên môn và việc làm thêm được ghi nhận đúng quy định, chuẩn 40 giờ có thể giúp cả tổ chức lẫn nhân viên dễ dự liệu công việc hơn. Ngược lại, chỉ công bố con số mà thiếu hướng dẫn nội bộ rõ ràng sẽ không giải quyết được những vướng mắc trong thực tế.
Từ ngày 7/12/2026, các cơ sở cần triển khai quy định đồng bộ, đồng thời tận dụng giai đoạn chuyển tiếp để đào tạo và rà soát chế độ. Với người lao động, nên theo dõi thông báo của đơn vị về vị trí việc làm, tiêu chuẩn và bậc lương áp dụng. Trọng tâm của quy định không chỉ là làm đủ 40 giờ, mà là bảo đảm thời gian, nhiệm vụ và quyền lợi được sắp xếp có căn cứ.
