Cáp treo núi cao: từ định nghĩa hạ tầng đến tuyên ngôn tham vọng
Cáp treo núi cao là hệ thống vận chuyển bằng cabin treo trên cáp thép, vượt qua địa hình dốc lớn và khí hậu khắc nghiệt để kết nối chân núi với các đỉnh cao, vừa phục vụ di chuyển an toàn cho số lượng lớn du khách, vừa mở khóa tiềm năng du lịch ở những vùng trước đây gần như bị cô lập bởi điều kiện tự nhiên. Trong bức tranh du lịch Việt Nam, những tuyến cáp treo núi cao do Sun Group đầu tư đã trở thành tuyên ngôn tham vọng: không chấp nhận để tài nguyên cảnh quan nằm yên, mà biến chúng thành động lực phát triển kinh tế địa phương và thương hiệu quốc gia. Đây không còn là câu chuyện xây thêm một công trình Sun Group, mà là bước chuyển tư duy về hạ tầng du lịch – coi công nghệ vận chuyển là nền móng cho trải nghiệm và kỷ lục Guinness là thước đo cho tầm nhìn.
Fansipan cable car: 35.000 tấn vật liệu và hai kỷ lục Guinness
Nếu phải chọn một biểu tượng cho sự liều lĩnh trong phát triển cáp treo núi cao, Fansipan là cái tên xứng đáng. Đỉnh Fansipan cao 3.143m, địa hình hiểm trở và thời tiết khắc nghiệt khiến việc xây dựng hạ tầng gần như là bài toán không tưởng. Để bảo vệ hệ sinh thái, khoảng 35.000 tấn vật liệu được vận chuyển thủ công lên núi, với sự tham gia của kỹ sư, công nhân và người dân địa phương. Quần thể Du lịch Fansipan – Sa Pa khởi công ngày 2/11/2013, sau hơn 800 ngày đêm thi công, tuyến cáp treo chính thức vận hành ngày 2/2/2016. Công trình sử dụng công nghệ cáp treo ba dây, rút ngắn hành trình lên đỉnh từ nhiều ngày leo bộ xuống còn khoảng 15 phút, giúp đông đảo du khách tiếp cận "nóc nhà Đông Dương" mà không cần trekking dài ngày. Khi đi vào hoạt động, tuyến cáp treo được Guinness World Records xác nhận hai kỷ lục thế giới về chiều dài 6.292,5m và độ chênh cao 1.410m giữa ga đi – ga đến. Đây là tuyên bố rõ ràng rằng du lịch Việt Nam có thể tạo ra công trình đạt chuẩn thế giới, chứ không chỉ dừng ở mức phục vụ nội địa.
Bà Nà Hills: mạng lưới 7 tuyến cáp treo và chiến lược biến núi thành công viên chủ đề
Khác với Fansipan, nơi cáp treo là chiếc chìa khóa mở cửa một đỉnh núi huyền thoại, Bà Nà Hills là ví dụ điển hình cho chiến lược biến cả ngọn núi thành tổ hợp giải trí. Bà Nà nằm ở độ cao khoảng 1.487m, cách trung tâm Đà Nẵng hơn 20km, sở hữu khí hậu mát mẻ nhưng địa hình lại là trở ngại lớn cho việc khai thác du lịch. Bước ngoặt đến khi hệ thống cáp treo đầu tiên được khởi công tháng 3/2008 và vận hành ngày 25/3/2009. Tuyến Suối Mơ – Bà Nà dài 5.042,62m với độ chênh cao 1.291,81m đã sớm được Guinness World Records ghi nhận 2 kỷ lục về cáp treo một dây. Đến năm 2013, tuyến Thác Tóc Tiên – L’Indochine dài 5.771,61m tiếp tục xác lập 4 kỷ lục Guinness cùng lúc về chiều dài, độ chênh cao, sợi cáp không nối dài nhất 11.587m và cuộn cáp nặng nhất 141,24 tấn. Theo thông tin cập nhật năm 2026, hệ thống hiện có 7 tuyến cáp treo, gồm Champa – Taiga và Hội An 2 – Moon Kingdom bên cạnh các tuyến trước đó. Không ngạc nhiên khi Sun World Ba Na Hills được vinh danh Hệ thống cáp treo hàng đầu thế giới năm 2019 và Cáp treo hàng đầu châu Á năm 2026, đồng thời giữ danh hiệu Công viên chủ đề hàng đầu châu Á suốt giai đoạn 2020–2026. Đây là minh chứng rằng khi hạ tầng cáp treo được thiết kế như mạng lưới, nó không chỉ rút ngắn hành trình lên núi mà còn kết nối các khu tham quan, tạo điều kiện để du khách trải nghiệm nhiều hạng mục trong cùng một chuyến đi.
Núi Bà Đen: 5 triệu lượt khách và mô hình du lịch tâm linh hiện đại
Nếu Fansipan và Bà Nà khẳng định sức mạnh kỹ thuật, núi Bà Đen cho thấy cáp treo núi cao có thể làm mới du lịch tâm linh mà không đánh mất chiều sâu văn hóa. Núi Bà Đen, "đệ nhất thiên sơn" của Nam Bộ, từ lâu là điểm hành hương quen thuộc, gắn với hệ thống chùa Bà hàng trăm năm tuổi và khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ. Sáng 23/10/2026, Sun World Ba Den Mountain chào đón vị khách thứ 5.000.000 đi cáp treo lên núi Bà Đen chỉ tính từ đầu năm, tức hơn 10 tháng để đạt mốc 5 triệu lượt. Con số này khẳng định vị thế điểm đến văn hóa, tâm linh hàng đầu Nam Bộ và phản ánh hành trình phát triển mạnh mẽ của khu du lịch trong những năm gần đây. Trên đỉnh núi, quần thể tượng Phật Bà Tây Bổ Đà Sơn bằng đồng cao nhất châu Á, Đại tượng Bồ Tát Di Lặc bằng đá sa thạch và tượng Phật Câu Na Hàm Mâu Ni tạo nên không gian chiêm bái giàu biểu tượng. Sau giờ lễ bái, du khách có thể dừng chân tại các vườn Vô Ngã, Bồ đề, Ưu đàm, thưởng thức cà phê giữa mây trời, hay tham gia chợ Lá Bà Đen – phiên chợ không dùng tiền mặt mang đậm sắc thái văn hóa bản địa. Xuyên suốt năm, hàng loạt sự kiện nghệ thuật điêu khắc gốm, hội thi tạo hình trái cây Nam Bộ, tuần lễ văn hóa di sản và các chương trình trình diễn di sản bản địa được tổ chức trên đỉnh núi. Dự kiến tháng 11 tới, triển lãm tranh nghệ thuật và điêu khắc gỗ sẽ tiếp tục mang đến trải nghiệm mới cho kỳ nghỉ lễ ngày Văn hóa Việt Nam. Cột mốc 5 triệu lượt khách vì thế không chỉ là thành tích, mà mở ra kỳ vọng tăng trưởng vượt bậc cho núi Bà Đen và cả tỉnh Tây Ninh.
Từ kỷ lục Guinness đến chiến lược du lịch quốc gia
Nhìn lại ba điển hình Fansipan, Bà Nà và Bà Đen, có thể thấy cáp treo núi cao không còn là hạng mục phụ trong du lịch Việt Nam, mà là trục xương sống cho chiến lược nâng cấp trải nghiệm. Trước năm 2016, Sa Pa chỉ đón khoảng 600.000–700.000 lượt khách mỗi năm; sau khi tuyến cáp treo Fansipan vận hành, lượng khách và doanh thu du lịch đã tăng mạnh, với con số ước đạt 4,3 triệu lượt và doanh thu khoảng 19.000 tỷ đồng vào năm 2025. Đây là câu nói có thể trích dẫn: "Theo Cổng thông tin Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sa Pa từ vùng núi xa xôi đã trở thành điểm đến có doanh thu du lịch khoảng 19.000 tỷ đồng năm 2025 nhờ hạ tầng cáp treo Fansipan". Khi một địa phương miền núi có thể tạo ra doanh thu như vậy, rõ ràng cáp treo không chỉ phục vụ ngắm cảnh mà là công cụ tái cấu trúc kinh tế du lịch. Bà Nà Hills với 7 tuyến cáp treo và chuỗi danh hiệu quốc tế, Bà Đen với 5 triệu lượt khách trong chưa đầy một năm, tất cả cho thấy công trình Sun Group đã đẩy chuẩn mực hạ tầng du lịch lên một cấp độ mới. Câu hỏi không còn là "có nên xây cáp treo hay không", mà là "làm thế nào để mỗi tuyến cáp treo trở thành động lực phát triển bền vững" – tôn trọng hệ sinh thái, gìn giữ văn hóa bản địa, đồng thời tạo ra sản phẩm đủ sức cạnh tranh trên bản đồ du lịch khu vực. Nếu Việt Nam muốn du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, những kỷ lục Guinness không chỉ để tự hào, mà phải được coi là chuẩn đầu tư cho các dự án hạ tầng gắn với cảnh quan thiên nhiên.
