Nhà tre Vedana: định nghĩa mới cho du lịch sinh thái Việt Nam
Nhà tre Vedana là một công trình kiến trúc làm từ hơn 70.000 cây tre, có diện tích hơn 1.000m2, cao tới 16m tương đương một tòa nhà 5 tầng, với kết cấu 36 khung tre mô-đun tạo thành mái vòm 3 lớp lấy cảm hứng từ chiếc nón lá, được xem là một trong những công trình tre quy mô và độc đáo bậc nhất Đông Nam Á, góp phần khẳng định vị thế du lịch sinh thái Việt Nam trên bản đồ khu nghỉ dưỡng Đông Nam Á. Điểm đáng nói ở Vedana không chỉ là độ “khủng” của quy mô, mà là cách công trình tre này thẳng thắn đặt câu hỏi: du lịch sinh thái Việt Nam sẽ được định hình bằng bê tông, kính thép, hay bằng vật liệu gắn với ký ức tre trúc trong truyện cổ tích. Quần thể kiến trúc tre nằm trên trục dẫn vào Vườn Quốc gia Cúc Phương, ở trung tâm khu nghỉ dưỡng, được thiết kế không gian mở với các khu trong nhà, bán ngoài trời và ngoài trời, phục vụ hội nghị, hội thảo, sự kiện, team building. Đây là lựa chọn có chủ ý: lấy tre làm trung tâm để biến điểm lưu trú thành điểm đến trải nghiệm, chứ không chỉ là chỗ nghỉ chân.
Hòa trộn di sản tre với tư duy kiến trúc đương đại
Vedana cho thấy “kiến trúc di sản độc đáo” không nhất thiết phải là đá cổ hay gỗ quý; tre – vật liệu gắn với làng quê và truyện cổ tích – hoàn toàn có thể bước lên sân khấu đương đại nếu được đối xử như một di sản sống. Thiết kế của quần thể nhà tre được đánh giá là hài hòa giữa kiến trúc truyền thống và tư duy sáng tạo đương đại. Mái vòm 3 lớp mềm mại, bán kính mái khoảng 18m, đặt nhẹ nhàng trên mặt hồ lớn, chuyển hoá hình ảnh chiếc nón lá thành một khối không gian rộng, thoáng, có ngôn ngữ thẩm mỹ hiện đại. Điều đáng khen là nhóm kiến trúc sư không dùng tre như một lớp trang trí “xanh” bên ngoài một kết cấu thép. Toàn bộ hệ kết cấu được liên kết mà không sử dụng vật liệu kim loại nào; các thân tre gắn kết bằng thanh tre vót nhọn và dây dù chuyên dụng, đòi hỏi tính toán chính xác và tay nghề tinh xảo của người thợ. Đây là thông điệp rõ ràng: tôn vinh tri thức bản địa và nghề tre truyền thống là một phần không thể thiếu trong tương lai du lịch xanh bền vững.
Từ vật liệu xanh đến mô hình du lịch xanh bền vững
Du lịch xanh bền vững không thể chỉ dừng ở việc trồng thêm cây hay treo vài khẩu hiệu “xanh”; nó bắt đầu từ lựa chọn vật liệu, cách xây dựng và vòng đời của công trình. Ở Vedana, tre được ngâm, tẩm, sấy và xử lý kỹ thuật để chống mối mọt, mang lại độ bền cao không thua kém vật liệu công nghiệp nhưng vẫn gần gũi với thiên nhiên. Việc này giảm đáng kể dấu chân vật liệu truyền thống như bê tông, thép, đồng thời tạo ra một chuỗi giá trị mới quanh cây tre – từ vùng nguyên liệu Tây Ninh, nơi có tre chất lượng cao, đến cộng đồng nghệ nhân mất gần hai năm gia công trước khi thi công tại Ninh Bình. Không ngạc nhiên khi công trình được một tạp chí kiến trúc hàng đầu vinh danh tại một giải thưởng quốc tế năm 2021. Câu chuyện quan trọng hơn giải thưởng là cách một nhà tre trở thành biểu tượng du lịch sinh thái Việt Nam: nơi đây vừa là điểm nhấn của khu nghỉ dưỡng vừa góp phần quảng bá hình ảnh du lịch sinh thái, du lịch xanh của Ninh Bình tới du khách trong và ngoài nước.
Nhà tre như điểm nhấn cạnh tranh của khu nghỉ dưỡng Đông Nam Á
Trong bức tranh khu nghỉ dưỡng Đông Nam Á, nơi nhiều điểm đến chạy đua bằng bể bơi vô cực và phòng kính sang trọng, Vedana chọn cách cạnh tranh bằng một công trình tre quy mô đặc biệt. Diện tích hơn 1.000m2, chiều cao 16m cùng kết cấu mái vòm 3 lớp từ 36 khung tre mô-đun không chỉ gây ấn tượng về mặt thị giác, mà còn tạo được lợi thế vận hành thực tế: không gian mở linh hoạt cho hội nghị, hội thảo, sự kiện, chương trình team building. Khả năng đáp ứng các hoạt động quy mô lớn biến nhà tre thành hạ tầng MICE xanh – một mảng mà nhiều khu nghỉ dưỡng trong khu vực chưa đầu tư đúng mức. Về phía du khách, trải nghiệm họ nhận được không đơn thuần là ở một khu nghỉ dưỡng sang trọng, mà là sống trong một biểu tượng kiến trúc tre của Việt Nam. Công trình tre lớn nhất từng được kiến trúc sư Võ Trọng Nghĩa thực hiện đánh dấu bước tiến của kiến trúc tre Việt Nam trên trường quốc tế. Với du lịch sinh thái Việt Nam, đây là “case study” cho thấy: nếu dám đặt bản sắc lên trước xu hướng, một khu nghỉ dưỡng ở Ninh Bình vẫn có thể trở thành điểm tham chiếu trong khu vực.
Thông điệp chiến lược: di sản tre và lời cam kết phát triển bền vững
Điều đáng giá nhất mà nhà tre Vedana mang lại không phải là vài bức ảnh check-in, mà là một thông điệp chiến lược về phát triển bền vững. Khi một khu nghỉ dưỡng chọn cây tre – vật liệu gắn với ký ức nông thôn và truyện cổ tích – làm trung tâm thiết kế, họ đang khẳng định rằng di sản văn hoá không phải gánh nặng, mà là lợi thế cạnh tranh. Công trình được đánh giá nổi bật về kiến trúc, kỹ thuật xây dựng và phát triển bền vững, đồng thời góp phần quảng bá hình ảnh du lịch sinh thái, du lịch xanh của Ninh Bình. Nếu coi mỗi điểm du lịch là một tuyên ngôn, thì tuyên ngôn ở Vedana rất rõ: Việt Nam nghiêm túc theo đuổi du lịch xanh bền vững, không chỉ qua quy định mà qua các công trình cụ thể. Cây tre, sau xử lý kỹ thuật, có thể bền không kém vật liệu công nghiệp; nghề tre có thể bước vào chuỗi giá trị du lịch; và một nhà tre có thể trở thành dấu mốc để du lịch sinh thái Việt Nam khẳng định vị thế trong toàn bộ khu nghỉ dưỡng Đông Nam Á. Câu hỏi còn lại thuộc về các địa phương khác: họ sẽ xây thêm resort kính thép, hay sẽ tìm cho mình một “nhà tre Vedana” riêng?
