Di sản không chỉ để ngắm
Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội là sự kiện văn hóa đưa di sản, nghệ thuật và thiết kế đương đại vào những không gian đô thị, để người dân và du khách khám phá quá khứ bằng trải nghiệm trực tiếp. Tối 13/11, lễ hội khai mạc tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm với chủ đề “Thăng Long Kẻ Nghệ”, do UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức.
Tên gọi gợi lại một Thăng Long – Kẻ Chợ từng được định hình bởi phường nghề, làng nghề, nghệ nhân và thương nhân. Điểm đáng giá của chủ đề không nằm ở việc nhắc lại ký ức, mà ở câu hỏi Hà Nội có thể làm gì để tri thức nghề tiếp tục sống trong hiện tại. Khi nghề thủ công đối thoại với thiết kế và nghệ thuật mới, di sản có cơ hội bước khỏi tủ kính để trở thành chất liệu sáng tạo.

Mười sáu ngày, nhiều lối vào thành phố
Diễn ra từ ngày 13 đến 28/11, chuỗi hoạt động kéo dài 16 ngày trải rộng trên 5 cụm không gian văn hóa, di sản và sáng tạo. Hơn 150 hoạt động kết nối di sản, nghệ thuật, công nghệ và thị trường, biến lễ hội thành một hành trình thay vì một điểm đến đơn lẻ. Cách tổ chức này hợp với nhịp sống Hà Nội: người xem có thể đi từ di tích tới phố nghề, rồi tiếp tục tới một không gian sáng tạo hoặc chương trình nghệ thuật.
Đó cũng là hướng đi thiết thực cho du lịch sáng tạo Hà Nội. Thay vì chỉ ghé các điểm nổi tiếng, du khách có thể kết hợp tham quan di tích, khám phá phố nghề, thưởng thức nghệ thuật và tự tay thử hoạt động thủ công. Những trải nghiệm như in mộc bản, sơn mài, nhuộm lụa hay trang trí quạt giúp chuyến đi có thêm chiều sâu, đồng thời đưa người tham gia đến gần hơn với kỹ năng và câu chuyện của nghệ nhân.

Từ gặp gỡ sáng tạo đến cơ hội sinh kế
Quy mô người tham gia cho thấy lễ hội muốn nối nhiều mắt xích, không chỉ tập hợp nghệ sĩ trên sân khấu: gần 1.000 nghệ nhân, nghệ sĩ, nhà thiết kế và chuyên gia trong nước, quốc tế góp mặt; trong đó có gần 100 nghệ sĩ quốc tế và người Việt Nam ở nước ngoài đến từ 21 quốc gia. Sự đa dạng ấy có ý nghĩa khi tạo điều kiện để kỹ năng truyền thống gặp những cách làm và góc nhìn mới.
Tham vọng kinh tế cũng được đặt rõ qua thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản”: chuyển hóa giá trị văn hóa, di sản, tri thức và năng lực sáng tạo thành nguồn lực có thể tạo sinh kế, việc làm và hợp tác lâu dài. Các hội chợ “Nghề & Nghệ” và “Makers Market - Chăm hoa đua nở” quy tụ hơn 200 đơn vị sáng tạo, mở cơ hội giới thiệu sản phẩm, kết nối doanh nghiệp và tiếp cận thị trường. Đây là phép thử quan trọng: kinh tế sáng tạo chỉ bền khi giá trị văn hóa đem lại cơ hội thực tế cho người làm nghề.

Một lễ hội có thể mở đường, không thể làm thay
“Thăng Long Kẻ Nghệ” thuyết phục nhất khi biến di sản thành điều có thể gặp, học và trải nghiệm trong đời sống đô thị, thay vì chỉ dùng di sản làm phông nền cho sự kiện. Mười sáu ngày hoạt động tạo cơ hội để những điểm đến quen thuộc được kết nối thành hành trình văn hóa nhiều lớp; nghệ nhân có thêm dịp gặp công chúng trẻ, còn sản phẩm sáng tạo có cơ hội tìm đến thị trường.
Tuy vậy, sức bật dài hạn của lễ hội sẽ phụ thuộc vào những kết nối còn lại sau ngày bế mạc: quan hệ giữa người làm nghề và nhà thiết kế, giữa điểm di sản và tuyến tham quan, giữa ý tưởng và sinh kế. Lễ hội Thiết kế Hà Nội đã đưa ra một hướng đi đáng chú ý: coi di sản Thăng Long là nguồn lực đang sống. Nếu những cuộc gặp gỡ được tiếp nối, du lịch sáng tạo Hà Nội và kinh tế sáng tạo có thể cùng phát triển trên nền tảng bản sắc riêng.







