“Thăng Long Kẻ Nghệ” đặt nghề vào trung tâm
Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội là sự kiện văn hóa quy tụ nghệ thuật, thiết kế, nghề truyền thống và cộng đồng tại các không gian đô thị, nhằm nuôi dưỡng hệ sinh thái sáng tạo của Thủ đô. Năm nay, lễ hội diễn ra từ ngày 13 đến 29/11 với chủ đề “Thăng Long Kẻ Nghệ”, một lựa chọn gợi nhắc mối liên hệ giữa lịch sử kinh đô và các nghề đã tạo nên bản sắc Hà Nội. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở tên gọi, mà ở cách chương trình đặt di sản và nghề vào đối thoại với sáng tạo đương đại. Thay vì xem truyền thống như phần trưng bày tĩnh, lễ hội hướng đến việc đưa kỹ năng, chất liệu và không gian nghề vào trải nghiệm công chúng. Cách tiếp cận này giúp chủ đề có chiều sâu hơn một khẩu hiệu: nó đề xuất nền tảng văn hóa để sáng tạo tiếp tục phát triển.
Khai mạc dự kiến diễn ra ngày 13/11 tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, mở đầu bằng chương trình nghệ thuật, giới thiệu hoạt động sáng tạo trong năm và công bố Giải thưởng Sáng tạo Hà Nội 2026.
Một lễ hội trải rộng qua nhiều lớp không gian
Lễ hội không bó hẹp trong một quảng trường hay khu trưng bày. Các điểm tập trung gồm phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm, khu phố cổ, chợ Đồng Xuân – Bắc Qua, Tháp nước Hàng Đậu và Công viên Thống Nhất, cùng những điểm cộng hưởng trên địa bàn thành phố. Ở quanh hồ, chương trình kết hợp biểu diễn âm nhạc, thời trang, nghệ thuật cộng đồng, sắp đặt ngoài trời, triển lãm và workshop. Cách phân bổ này có ý nghĩa: khi hoạt động sáng tạo xuất hiện giữa phố, chợ, công viên và di tích, người dân có thể gặp nghệ thuật trong nhịp sống thường ngày thay vì chỉ đến một địa điểm chuyên biệt. Công chúng được mời tham gia trải nghiệm tại Quảng trường phía Đông, Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục và phố Đinh Tiên Hoàng. Vì vậy, lễ hội có tiềm năng trở thành một hành trình khám phá đô thị, không chỉ là lịch xem biểu diễn.
Tại chợ Đồng Xuân và khu vực lân cận, tác phẩm nghệ thuật đương đại được thiết kế để kết nối di sản, thương mại và cộng đồng; các hộ kinh doanh cũng được khuyến khích tham gia hệ sinh thái sáng tạo. Đây là hướng đi thuyết phục: không gian thương mại truyền thống không chỉ làm phông nền mà có thể trở thành một phần của hoạt động văn hóa.
Từ trải nghiệm nghề đến kinh tế sáng tạo
Các chuỗi “Chuyện Đình trong Phố” và “Nghề qua Phố” nối di tích, đình thờ tổ nghề, phố nghề và làng nghề thông qua trưng bày, tọa đàm, workshop cùng trải nghiệm sơn mài, thêu, lụa, khắc mộc bản và nghề da giày. Điểm mạnh của cách tổ chức này là để người tham dự tiếp xúc trực tiếp với kỹ thuật và câu chuyện nghề, thay vì chỉ tiếp nhận thông tin qua bảng giới thiệu. Trong khi đó, “Hà Nội sáng đèn” đưa nghệ thuật truyền thống, đương đại và liên ngành đến nhà hát, rạp diễn, di tích và không gian sáng tạo; “Ngỡ ngàng Hà Nội” giới thiệu tác phẩm ở không gian công cộng. Những chương trình ấy mở rộng khái niệm thiết kế sáng tạo Hà Nội, cho thấy sáng tạo có thể kết nối biểu diễn, thủ công, kiến trúc và đời sống đô thị.
Định hướng lớn hơn là thúc đẩy kinh tế sáng tạo và công nghiệp văn hóa, đồng thời góp phần phát triển kinh tế đêm, du lịch văn hóa và quảng bá hình ảnh Hà Nội. Muốn đạt mục tiêu đó, lễ hội cần tạo cơ hội để nghệ sĩ, người làm nghề, doanh nghiệp địa phương và công chúng cùng tham gia, chứ không dừng ở một chuỗi sự kiện ngắn ngày. Việc khuyến khích hộ kinh doanh đồng hành là tín hiệu thiết thực cho hướng phát triển này.
Thử nghiệm mô hình vận hành lâu dài
Ở Công viên Thống Nhất, chương trình “Mầm Sáng tạo” thử nghiệm mô hình vườn ươm sáng tạo đô thị, gồm không gian trải nghiệm, trưng bày và hoạt động cộng đồng. Đây là một trong những phần đáng kỳ vọng nhất, bởi một lễ hội có giá trị không chỉ ở lượng hoạt động trong thời gian diễn ra mà còn ở những cách tổ chức có thể tiếp tục sau đó. Định hướng của chương trình là xây dựng Hà Nội như một hệ sinh thái sáng tạo: di sản là nguồn lực, nghề là nền tảng, cộng đồng là người đồng kiến tạo, còn nghệ thuật gắn với kinh tế và bản sắc địa phương. Điều đó đòi hỏi những mô hình vận hành bền vững, có khả năng duy trì sự hợp tác giữa các bên và tạo không gian cho sáng kiến mới.
Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội sẽ thuyết phục nhất khi các kết nối được tạo ra trong tháng 11 tiếp tục sống trong thành phố sau ngày bế mạc. “Thăng Long Kẻ Nghệ” vì thế nên được nhìn như lời mời biến di sản và nghề truyền thống thành nguồn lực cho hiện tại, thay vì chỉ là chủ đề của một mùa lễ hội. Nếu các mô hình thử nghiệm được nuôi dưỡng lâu dài, sự kiện có thể góp phần định vị Hà Nội trong mạng lưới sáng tạo và tạo nền tảng vững chắc hơn cho công nghiệp văn hóa.
