Uống cà phê đều đặn: ít mỡ nội tạng, nhiều cơ hơn?

Cà phê: từ thức uống chống buồn ngủ đến công cụ định hình cơ thể?

Uống cà phê thường xuyên là thói quen tiêu thụ đồ uống chứa caffeine và nhiều hợp chất sinh học khác, có thể liên quan đến tỷ lệ mỡ toàn thân thấp hơn, mỡ nội tạng giảm, khối lượng cơ xương cao hơn và nhiều thay đổi trong chuyển hóa năng lượng, đường huyết, chất béo cũng như hormone giới tính theo các dữ liệu quan sát ở người trưởng thành trung niên. Nghiên cứu mới từ Đại học Oulu không chỉ củng cố hình ảnh cà phê như thức uống giúp tỉnh táo, mà còn đặt nó vào tâm điểm tranh luận về quản lý cân nặng và sức khỏe chuyển hóa. Vấn đề là: đây có phải “bí quyết” cà phê giảm mỡ, tăng cơ bắp đáng để theo đuổi, hay chỉ là một mảnh ghép nhỏ trong bức tranh phức tạp của lối sống?

Nghiên cứu Phần Lan nói gì về mỡ nội tạng và cơ xương?

Nhóm khoa học tại Đại học Oulu đã phân tích dữ liệu 2.264 người 46 tuổi trong chương trình Northern Finland Birth Cohort 1966, được công bố trên European Journal of Nutrition. Người tham gia được chia theo lượng cà phê uống trung bình mỗi ngày, từ không uống đến từ 5 tách trở lên. Sau nhịn ăn qua đêm và ngưng cà phê, họ được đo thành phần cơ thể, xét nghiệm máu và làm nghiệm pháp dung nạp glucose. Kết quả: nhóm uống nhiều cà phê có tỷ lệ mỡ toàn thân và mỡ nội tạng thấp hơn, đồng thời khối lượng cơ xương cao hơn so với người không uống. Điều đáng nói là BMI giữa các nhóm tương đối giống nhau, cho thấy “cùng cân nặng không đồng nghĩa cùng tỷ lệ mỡ và cơ” – một phát hiện đáng suy ngẫm cho bất cứ ai chỉ chăm chăm nhìn vào cân nặng.

Cà phê giảm mỡ nhờ chuyển hóa: cơ chế có hợp lý?

Điểm khiến nghiên cứu này hấp dẫn giới yêu cà phê là gợi ý về chuyển hóa cà phê và các chất trong máu. Người uống nhiều cà phê có nồng độ axit amin chuỗi nhánh (BCAA) – leucine, isoleucine, valine – thấp hơn ở cả nam và nữ. Nhóm chất này vừa quan trọng cho cơ bắp, vừa bị liên hệ với kháng insulin và nguy cơ rối loạn chuyển hóa khi duy trì cao kéo dài. Nói cách khác, hồ sơ chuyển hóa ở người hay uống cà phê có vẻ “thân thiện” hơn với sức khỏe đường huyết. Các nhà khoa học cho rằng caffeine, axit chlorogenic và nhiều hợp chất sinh học khác trong cà phê có thể tham gia vào tiêu hao năng lượng, chuyển hóa glucose và chất béo. Nếu giả thuyết này được xác nhận, cà phê giảm mỡ sẽ không còn là câu chuyện may rủi, mà là một công cụ hỗ trợ hợp lý bên cạnh ăn uống và vận động.

Cà phê và cơ bắp, hormone: lợi thế kín đáo cho người uống đều?

Nghiên cứu cho thấy người uống nhiều cà phê không chỉ ít mỡ nội tạng mà còn có khối lượng cơ xương cao hơn. Đây là tin vui cho những ai quan tâm đến cà phê và cơ bắp, vì tỷ lệ cơ tốt giúp chuyển hóa khỏe và kiểm soát cân nặng dễ hơn. Tuy vậy, nhóm tác giả nhấn mạnh không thể khẳng định cà phê trực tiếp làm tăng cơ – đây vẫn là mối liên quan quan sát. Ở nam giới, tiêu thụ cà phê cao liên quan đến insulin lúc đói thấp hơn, độ nhạy insulin tốt hơn và nồng độ testosterone toàn phần, testosterone sinh học cao hơn. Ở nữ, sự khác biệt về kiểm soát đường huyết yếu hơn, chủ yếu ghi nhận SHBG tăng. Nói thẳng: cà phê có thể giúp tạo “nền hormone” thuận lợi, nhưng không thể thay thế tập luyện sức mạnh, protein đầy đủ và ngủ tốt – những yếu tố xương sống của cơ bắp.

Người uống cà phê hàng ngày nên làm gì với kết quả này?

Cà phê từ lâu gắn với hình ảnh chống buồn ngủ, nhưng dữ liệu từ một quốc gia có mức tiêu thụ khoảng 11,8kg cà phê mỗi người mỗi năm như Phần Lan cho thấy đồ uống này còn liên quan đến mỡ, cơ và hormone. Dù vậy, nghiên cứu mang tính quan sát; chưa đủ để khuyến nghị mọi người tăng lượng cà phê nhằm giảm mỡ hay chỉnh hormone. Người uống nhiều cà phê có thể đồng thời ăn khác, vận động khác, ngủ khác – những yếu tố dữ liệu chưa kiểm soát hết. Thêm vào đó, không phải ly cà phê nào cũng “lành”: cà phê đen không đường khác xa cà phê nhiều đường, sữa, kem. Cho đến khi có nghiên cứu can thiệp rõ ràng, cách tiếp cận hợp lý nhất là coi cà phê như một phần của lối sống lành mạnh – uống vừa phải, ưu tiên ít đường, kết hợp kiểm soát năng lượng, đủ protein và tập luyện sức mạnh.