Việt Nam đang ở đâu trong bản đồ AI Gemini khu vực?
Sự dẫn đầu của Việt Nam về tần suất sử dụng AI Gemini trong học tập và lập trình là hiện tượng cho thấy người dùng Việt, đặc biệt giới trẻ, đang biến trí tuệ nhân tạo thành công cụ học thuật, sáng tạo và kỹ thuật gắn chặt với đời sống hàng ngày, chứ không chỉ là xu hướng công nghệ nhất thời. Báo cáo Gemini: Đông Nam Á 2026 ghi nhận số lượng người dùng hoạt động trên ứng dụng Gemini tại khu vực đã tăng hơn gấp đôi trong một năm, và trong bức tranh tăng trưởng đó, Việt Nam là điểm sáng rõ rệt. Không chỉ dẫn đầu Đông Nam Á về ứng dụng AI Gemini trong học thuật, Việt Nam còn là quốc gia có số lượng câu hỏi đặt ra với AI và Gemini cao nhất khu vực. Đây không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả của một xã hội hiếu học, ham công nghệ và luôn muốn tìm cách rút ngắn khoảng cách tri thức với thế giới.
Ngôn ngữ bản địa: lợi thế cạnh tranh của người dùng Việt
Điểm khác biệt quan trọng trong câu chuyện AI Gemini Việt Nam là cách người Việt dùng tiếng Việt như ngôn ngữ chính để tương tác với hệ thống. Gần 70% câu lệnh (prompt) tại Đông Nam Á được gửi bằng tiếng mẹ đẻ, trong đó Việt Nam đứng đầu với tỷ lệ sử dụng tiếng bản xứ lên tới 89%, cao hơn Thái Lan (87%) và Indonesia (84%). Đây là lợi thế mà nhiều người chưa đánh giá đúng: khi rào cản ngôn ngữ được khỏa lấp, người dùng không phải nghĩ bằng tiếng Anh rồi dịch sang, mà có thể đặt câu hỏi sâu, sát bối cảnh. Nhờ đó, người Việt chuyển nhanh từ nhập liệu văn bản thuần túy sang tương tác đa phương thức: hơn 40% câu lệnh dùng hình ảnh, video và hơn 10% dùng giọng nói. Theo tôi, chính sự tự tin dùng tiếng Việt đang biến AI Gemini thành một “trợ giảng” và “trợ lý lập trình” gần gũi, tăng chất lượng chứ không chỉ tăng số lượng tương tác.
Giáo dục: nơi AI Gemini bén rễ sâu nhất
Nếu phải chọn một lĩnh vực thể hiện rõ nhất việc sử dụng AI học tập, câu trả lời là giáo dục. Tại Việt Nam, xu hướng ứng dụng AI tập trung mạnh vào hoạt động giáo dục, nghiên cứu và phát triển kỹ thuật. Các tác vụ liên quan đến học thuật chiếm tới 17% tổng số câu lệnh được khởi tạo với Gemini tại Việt Nam – một con số cho thấy học sinh, sinh viên không coi AI là công cụ giải bài nhanh, mà là kênh học tập bổ trợ. Các công cụ hỗ trợ ôn thi chuyên sâu ghi nhận hơn 160.000 học sinh dùng mỗi tháng, trong khi giáo viên thiết lập trung bình 55.000 yêu cầu hỗ trợ chuyên môn mỗi ngày để tối ưu hóa bài giảng. Một phát biểu đáng chú ý là: "Giáo viên, học sinh đã ứng dụng các nền tảng giáo dục thông minh, đưa AI vào dạy, học, kiểm tra, đánh giá". Quan điểm của tôi: mấu chốt không phải ở việc có AI, mà là cách giáo dục Việt Nam chủ động tích hợp AI vào khung chương trình thay vì đứng ngoài quan sát.
Lập trình và kỹ thuật: AI như “đồng nghiệp” mới
Ngoài phòng học, AI Gemini còn đang trở thành một phần của quy trình lập trình AI Việt Nam và nghiên cứu kỹ thuật. Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia dẫn đầu khu vực về số lượng yêu cầu hỗ trợ lập trình và tư duy toán học. Gần một phần ba tổng khối lượng tương tác với mô hình tại Việt Nam được thực hiện trên nền tảng máy tính cá nhân, cho thấy giới lập trình viên và nhà nghiên cứu dùng AI vào các tác vụ phức tạp chứ không chỉ những thử nghiệm đơn giản. Theo tôi, đây là điểm bước ngoặt: khi nhà phát triển coi AI là “đồng nghiệp” – hỗ trợ sinh mã, phân tích lỗi, kiểm tra thuật toán – thì năng suất và chất lượng sản phẩm có thể thay đổi đáng kể. Sự đón nhận mạnh mẽ các mô hình ngôn ngữ lớn tại Đông Nam Á được thúc đẩy bởi khả năng xử lý ngôn ngữ địa phương; với tiếng Việt được hỗ trợ tốt, lập trình viên trong nước có thêm một môi trường tự nhiên để học, thử nghiệm và đưa sản phẩm số ra thị trường nhanh hơn.
Chính sách và hợp tác: bảo đảm AI phát triển có trách nhiệm
Sự bứt phá của Việt Nam về AI Gemini không chỉ đến từ người dùng, mà còn từ sự dịch chuyển ở cấp chính sách và hợp tác quốc tế trong hệ sinh thái Đông Nam Á công nghệ. Tại một buổi làm việc giữa Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Quang Hưng và đoàn Google do ông Colin Marson, Giám đốc Google for Education khu vực châu Á - Thái Bình Dương, châu Âu và Trung Đông, dẫn đầu, phía Google đánh giá Việt Nam có tiềm năng lớn nhờ dân số trẻ, tinh thần ham học hỏi và quan tâm tới công nghệ mới. Bộ GD-ĐT đang xây dựng, xin ý kiến và trình Chính phủ hai đề án lớn về chuyển đổi số ngành giáo dục và ứng dụng, phát triển AI trong GD-ĐT, đồng thời triển khai khung nội dung thí điểm giáo dục AI cho học sinh phổ thông năm học 2025-2026, trước khi đánh giá và ban hành khung chính thức, triển khai đại trà trên toàn quốc. Theo tôi, nếu không đi kèm khung pháp lý rõ ràng, chuẩn năng lực số cho giáo viên và yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân, việc dùng AI trong giáo dục và lập trình sẽ dễ trượt sang lạm dụng, sao chép và lệ thuộc. Sự hợp tác trên 6 trụ cột mà phía Google đề xuất – từ bảo đảm tiếp cận cho học sinh, giáo viên đến nâng cao hệ sinh thái giáo dục đại học với công cụ AI và nghiên cứu tiên tiến – là cơ hội, nhưng cũng là trách nhiệm để Việt Nam dẫn đầu khu vực theo cách bền vững.
