Từ kết nối doanh nghiệp đến năng lực cạnh tranh
Hợp tác Việt Trung trong sản xuất và logistics là việc doanh nghiệp hai nước kết nối nhà máy, nhà cung ứng, hạ tầng vận tải và thị trường để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Hội thảo xúc tiến đầu tư Việt Nam–Trung Quốc diễn ra ngày 29/10, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2026, đặt đúng trọng tâm này: làm sao biến quan hệ thương mại thành liên kết sản xuất có giá trị cao hơn. Đây là hướng đi đáng chú ý, bởi giao thương lớn chưa tự động giúp doanh nghiệp trong nước nắm được công nghệ, đơn hàng hay những công đoạn sinh lợi hơn. Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP.HCM Nguyễn Lộc Hà cho biết doanh nghiệp cần kết nối đồng bộ giữa sản xuất, cảng biển, vận tải, tài chính và thị trường khi chuỗi giá trị toàn cầu chuyển theo hướng khu vực hóa, số hóa và xanh hóa.
Thách thức vì vậy không nằm ở việc nêu thêm một lĩnh vực hợp tác, mà ở khả năng đưa các mắt xích vốn hoạt động rời rạc vào cùng một kế hoạch. Nếu thiếu liên kết giữa nhà máy, nhà cung ứng và cửa ngõ xuất nhập khẩu, doanh nghiệp khó rút ngắn thời gian giao hàng hoặc nâng cấp vai trò trong chuỗi. Hội thảo tập trung vào sản xuất, logistics và chuỗi giá trị toàn cầu, tạo diễn đàn để doanh nghiệp hai bên trao đổi trực tiếp và tìm đối tác phù hợp.
Ba hướng hợp tác cần gắn với kết quả thực tế
TP.HCM nêu ba ưu tiên: tăng liên kết sản xuất và năng lực tham gia chuỗi giá trị; cải thiện kết nối cảng biển, giao thông và logistics; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và kết nối doanh nghiệp. Cách tiếp cận này có logic, nhưng hiệu quả sẽ được đo bằng việc doanh nghiệp Việt Nam có nâng được năng lực nhà cung ứng, tiếp cận công nghệ và mở rộng thị trường hay không—not bằng số cuộc gặp hay biên bản ghi nhớ.
Chuyển giao công nghệ cũng cần đi xa hơn việc đưa thiết bị vào nhà máy. Thành phố khuyến khích hợp tác về quản lý quy trình, kiểm soát chất lượng và đào tạo nhân lực, đồng thời kết nối cơ quan quản lý, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học để công nghệ có thể được tiếp nhận, điều chỉnh và thương mại hóa. Mô hình này có tiềm năng tạo lợi ích lâu dài, miễn là đối tác xác định rõ nhu cầu và trách nhiệm triển khai từ đầu.
Logistics Việt Trung: hiệu quả phải đến được với người dùng
Trong logistics Việt Trung, hội thảo đề cập kết nối cảng biển với vận tải, kho bãi và chuỗi cung ứng; phát triển chuỗi lạnh; ứng dụng công nghệ số và tự động hóa trong khai thác. Đây là những hạng mục thiết thực hơn lời kêu gọi chung chung về “kết nối”: vận tải đa phương thức, cửa khẩu thông minh và kho lạnh có thể tháo gỡ điểm nghẽn xuyên biên giới, giảm chi phí thương mại.
Tác động cuối cùng không chỉ nằm trên bảng tính của doanh nghiệp. Vận chuyển ổn định hơn và thời gian lưu kho ngắn hơn có thể giúp hàng hóa, nhất là sản phẩm cần bảo quản lạnh, đến nơi đúng hạn và ít bị gián đoạn. Tuy nhiên, công nghệ sẽ không giải quyết được mọi vấn đề nếu quy trình, hạ tầng và phối hợp giữa các bên vẫn thiếu đồng bộ. Vì thế, các dự án logistics cần được lựa chọn theo điểm nghẽn cụ thể, thay vì chạy theo danh mục công nghệ mới.
Không gian mới, phép thử là dự án có thể triển khai
Sau khi hợp nhất, TP.HCM có không gian phát triển gắn trung tâm tài chính, thương mại và dịch vụ với các trung tâm công nghiệp, công nghệ cao cùng hệ thống cảng biển nước sâu. Lợi thế này có thể giúp thành phố tổ chức chuỗi liên kết từ nhà máy đến cảng và thị trường; nhưng quy mô không tự bảo đảm kết quả. Doanh nghiệp cần cơ hội giao thương cụ thể, đối tác phù hợp và sáng kiến có thể triển khai, trong khi mọi hợp tác vẫn phải tuân thủ quy hoạch và pháp luật.
Bước tiếp theo được nêu là Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại TP.HCM tiếp tục làm cầu nối, hỗ trợ doanh nghiệp hai nước kết nối nguồn lực và trao đổi nhu cầu hợp tác. Các dự án thí điểm được kỳ vọng giúp hai bên bổ sung thế mạnh và nâng hiệu quả hợp tác. Đây là hướng đi hợp lý: thử nghiệm có mục tiêu sẽ cho thấy công nghệ, quy trình và mô hình logistics nào phù hợp trước khi mở rộng.
Kết luận, hợp tác Việt Trung có cơ sở để mở rộng từ thương mại sang phối hợp sản xuất, logistics và chuyển giao tri thức. Nhưng thước đo quan trọng không phải quy mô kỳ vọng mà là doanh nghiệp Việt Nam có nâng được năng lực, bước vào công đoạn giá trị cao hơn và duy trì kết quả sau dự án hay không. Nếu các ưu tiên tại hội thảo được chuyển thành những chương trình có đối tác, tiến độ và mục tiêu rõ ràng, chuỗi giá trị toàn cầu sẽ là cơ hội thực chất thay vì chỉ một khẩu hiệu.
