Kỹ năng số cần đi từ cơ quan đến cộng đồng
Đào tạo kỹ năng số là quá trình trang bị kiến thức và khả năng sử dụng công nghệ cho từng nhóm người học, để họ xử lý công việc hoặc hỗ trợ người khác tiếp cận dịch vụ số. Hai hướng bồi dưỡng dành cho công chức và thành viên tổ công nghệ số cộng đồng vì thế không trùng lặp, mà bổ trợ cho nhau. Một lớp tập trung vào năng lực chuyển đổi số và việc ứng dụng công nghệ trong thực thi công vụ; hội nghị tại xã Phước Hậu hướng đến người làm cầu nối, hướng dẫn người dân sử dụng nền tảng số. Đặt cạnh nhau, hai mô hình cho thấy chuyển đổi số không thể chỉ dựa vào hệ thống và quy trình trong cơ quan. Người dân cũng cần được hỗ trợ để dùng công cụ số trong đời sống. Bồi dưỡng đúng đối tượng là cách nối năng lực bên trong bộ máy với năng lực số cộng đồng.
Công chức cần biến công nghệ thành năng lực xử lý công việc
Với cán bộ, công chức, trọng tâm của đào tạo không nên dừng ở thao tác trên một ứng dụng. Đích đến là năng lực chuyển đổi số và khả năng đưa công nghệ vào thực thi công vụ, nơi kỹ năng số gắn trực tiếp với cách tiếp nhận, xử lý và giải quyết công việc. Đây là hướng tiếp cận có ý nghĩa thực chất: công nghệ chỉ tạo ra giá trị khi giúp người làm nhiệm vụ vận hành công việc hiệu quả hơn, thay vì trở thành một lớp công cụ tách rời quy trình. Tuy nhiên, thông tin được cung cấp về lớp bồi dưỡng không nêu chương trình chi tiết, phương pháp giảng dạy hay kết quả sau đào tạo. Vì vậy, chưa thể kết luận mức độ tác động cụ thể. Điều có thể khẳng định là chuyển đổi số công vụ đòi hỏi năng lực của chính người thực hiện, chứ không chỉ việc đưa thêm công nghệ vào cơ quan.
Ở Phước Hậu, kỹ năng số được dạy qua việc thiết thực
Tại hội nghị ở xã Phước Hậu, thành viên tổ công nghệ số cộng đồng được giới thiệu kiến thức cơ bản về chuyển đổi số, vai trò và lợi ích trong đời sống, cùng nhiệm vụ phổ biến thông tin, hướng dẫn và hỗ trợ người dân tiếp cận, sử dụng nền tảng số. Phần thực hành đi vào những việc gần gũi: tạo và sử dụng tài khoản Gmail, tìm kiếm và cài ứng dụng trên điện thoại thông minh, dùng ứng dụng VNeID và các tính năng của tài khoản định danh điện tử. Cách bồi dưỡng này có ưu điểm rõ ràng: nó gắn kiến thức với những thao tác người dân có thể cần ngay, thay vì để kỹ năng số ở mức khái niệm. Khi thành viên tổ có thể hướng dẫn các bước cơ bản, họ trở thành đầu mối hỗ trợ người dân tiếp cận nền tảng số trong sinh hoạt thường ngày. Đó là đóng góp trực tiếp vào năng lực số cộng đồng.
Hai nhóm học, một chuỗi chuyển đổi số
Khác biệt cốt lõi nằm ở vai trò sau đào tạo. Công chức cần dùng công nghệ để xử lý công việc thuộc trách nhiệm của mình; thành viên tổ công nghệ số cần truyền đạt, hướng dẫn và hỗ trợ người dân sử dụng công cụ số. Nếu chỉ bồi dưỡng trong cơ quan, nhiều người dân có thể vẫn lúng túng trước tài khoản, ứng dụng hoặc các dịch vụ trực tuyến. Ngược lại, nếu chỉ dựa vào lực lượng cộng đồng mà thiếu năng lực số trong bộ máy, công nghệ khó trở thành một phần của hoạt động công vụ. Hai hướng vì thế nên được nhìn như hai mắt xích: một bên nâng năng lực thực thi, bên kia mở rộng khả năng tiếp cận. Hội nghị ở Phước Hậu cho thấy việc hướng dẫn thao tác cụ thể là điểm tựa hữu ích cho người dân; còn đào tạo công chức đặt trọng tâm vào ứng dụng công nghệ trong công việc. Kết hợp đúng hai vai trò mới tạo nền tảng chuyển đổi số gần với nhu cầu thực tế.
